DBH mailako Kirola eta gorputz hezkuntza ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Saskibaloia: Historia eta Oinarriak

Saskibaloia orain dela 3.000 urte jokatzen zen pilota-joko amerikar bat da. Izen desberdinak zituen:

• Pok-ta-Pok maiatarrentzat
• Tlachtli aztekentzat

Jokoaren oinarria kautxuzko pilota, eskuz eta hankaz jo gabe, aldez aurretik zehaztutako helmugara eramatea zen. Pistaren erdian uztai bat egoten zen eta pilota uztai barruan sartzea lortzen zuenak irabazten zuen.

Antzinako beste joko batzuk

• Buzkashi: Zaldi gainean jokatzen zen Afganistanen.
• Soumet: Euskal Pirinioetan lurrean zulo bat egiten eta harriak botatzen zen.

Joko Modernoaren Sorrera

1891ko abenduan, James Naismithek Springfield-eko (Massachusetts) YMCAko Training Eskola Internazionalean lan egiten zuelarik, bertako ikastetxeko zuzendariak neguan jolasteko joko...

Beroketa edozein kirol edo ekintza fisiko hasi aurretik egiten diren prestakuntza ariketak dira. Zertarako egiten da? Beroketaren bidez lesioak izateko arriskua gutxitu eta errendimentua hobetu egiten da.

Zer lortzen dugu beroketaren bidez?

• Giharren eta artikulazioen tenperatura igotzen da, hauen kontrakzio eta luzapen mugimenduak erraztuz.
• Arnasketa eta bihotz taupaden erritmoa handitzen da; honela odol gehiago iristen da giharretara.
• Nerbio eta giharren arteko koordinazioa hobetzen da. Honela, giharrek nerbioek bidalitako aginduak azkarrago jasotzen dituzte.
• Egingo ditugun ariketak mentalki prestatzen laguntzen gaitu. Kontzentrazioa eta motibazioa handituz eta antsietatea eta buruko tentsioak motelduz.

Beroketaren printzipioak:

• Beroketa modu lasai

Historia

Boleibola 1985. urtean sortu zen Amerikako Estatu Batuetan.

Helburua

Jokoaren helburua baloia aurkariaren zelaira botatzea da, sarearen gainetik.

Arauak

1. Talde bakoitza sei jokalariz osatuta dago.
2. Gorputzeko edozein atalarekin jo daiteke baloia.
3. Talde bakoitzak gehienez hiru aldiz jo dezake baloia, eta jokalari berak ezin du bi aldiz jarraian jo.
4. Ezin da sarearen bertikala igaro eta ezin da sarea ukitu.
5. Sarearen altuera:
   • Gizonak:
     • Jubenilak: 2,40 m
     • Seniorrak: 2,43 m
   • Emakumeak:
     • Jubenilak eta seniorrak: 2,24 m
6. Baloia:
   • Pisua: 250-280 gramo
   • Perimetroa: 65-67 cm
7. Sake aldaketa ematen denean, errotazioa egiten da erlojuaren orratzen noranzkoan.
8. Jokoa irabazteko, hiru set irabazi behar dira, eta set bakoitza 25 tantora jokatzen da (bosgarren seta, berdinketa hausteko,

Indarra: Definizioa

Gihar-uzkurduraren bidez, kanpoko erresistentziaren (grabitate, pisu edo kontrako indarraren) aurka jarduteko pertsonok dugun gaitasuna da.

Giharren Indar Maila Baldintzatzen Duten Faktoreak

Faktore morfologikoak

• Giharraren indar maila zuzenean lotuta dago bere masa edo tamainarekin.
• Entrenamenduaren bidez lortzen den hipertrofiarekin (giharren zeharkako sekzioa handitzea), indarraren maila hobetzen da.
• Gihar-zuntzen ezarpen anatomikoak uzkurdura-maila baldintzatuko du:

  	Abiadura	Indarra	Ahalmen aerobikoa
  Zuntz motelak (ST)	Txikia	Txikia	Handia
  Zuntz azkarrak (FT)	Handia	Handia	Txikia

Faktore biomekanikoak

• Giza gorputza palanka-sistematzat hartzen da, bere itxura eta jarduera baldintza mekanikoek mugatzen dituztelako.

Faktore nerbiosoak

Giharra...

Atletismoa

Lasterketak

• Maratoia
• 10.000 metroko lasterketa
• 5.000 metroko lasterketa
• 3.000 metroko lasterketa
• 3.000 metroko oztopo-lasterketa
• 1.500 metroko lasterketa
• 800 metroko lasterketa
• 400 metroko lasterketa
• 400 metroko hesi-lasterketa
• 200 metroko lasterketa
• 100 metroko lasterketa
• 110 metroko hesi-lasterketa

Jauziak

• Luzera jauzia
• Jauzi hirukoitza
• Altuera jauzia
• Pertika jauzia

Jaurtiketak

• Pisu jaurtiketa
• Disko jaurtiketa
• Mailu jaurtiketa
• Xabalina jaurtiketa

Beste batzuk

• Dekatloia (gizonezkoak)
• Heptatloia (emakumezkoak)
• Triatloia

Txapelketak

• Olinpiar Jokoak
• Munduko Atletismo Txapelketa
• Pista Estaliko Munduko Atletismo Txapelketa
• Europako Atletismo Txapelketa
• Pista Estaliko Europako Atletismo Txapelketa

Maratoia

Kondairaren arabera, K. a. 490. urtean Greziak Persiari irabazi...

Erresistentzia

Gogoratu erresistentzia, lan bat denbora luzez mantentzen uzten digun gaitasuna dela. ERRES ANAEROBIKO/ALAKTIBO esfortzu fisiko/LAKTIBO intentsitate handiko/ERRES AEROBIKO intentsitate txiki edo ertaineko.

Lan Jarraia

Lana modu jarraian egiten da atseden edo deskantsu gabe. Adibidez:

• Lasterka Jarraia: Denbora luzez, erritmo berdintsuarekin eta geratu gabe korrika.
• Fartleck: Denbora luzez korrika, erritmo eta intentsitate ezberdinak tartekatuz egiten da. Erritmo aldaketak aldapak, esprintak eta antzekoak izan daitezke.
• Entrenamendu Osoa: Gihartze ariketak eta lasterketa jarraia konbinatzen ditu.
• Aerobick: Ariketa ezberdinak modu jarraian eta musikaren erritmoa jarraituz koreografiak sortzen dira.

Lan Tartekatua

Lana zatitu eta atseden...

Zer da zauri bat? Indar batean eraginez gure gorputz-azalean sortzen den kaltea. Nola sailkatu? Ebakorrak (labanak, folio bat) Makadurazkoak (kolpea, zorrotza ez den gorputz batekin.) Nahasiak (anputazioak, suzko armak, zezen adarrak…). Zauria baloratzean, zer kontuan? Hedapena, sakonera, azaleko ertzen banaketa, kokapena, beste gehigarri batzuk, antzinatasuna, infekzioak, zaurian edozein gorputz arrotz. Zer da erredura? Beroaren ondorioz larruazaleko eta barneragoko ehunetan eragindako kalteak dira. Hauek eragin ditzakete: Suak, likido irakinak, elektrizitatea, substantzia kimikoak, erradiazioak. Zein faktoretan oinarritzen dira erreduren larritasuna? Sakonera, hedapena, kokapena, adina, osasun egoera, beste faktore batzuk (inflamazioa,...

Garun Paralisia

Definizioa

Anomalia neuromotorea, garuneko lesio batek eragindakoa. Garuneko lesio batengatik gihar tonu altua eta mugimendu arazoak. Lesio hau haurdunaldian, erditzean edo jaio ondoren gerta daiteke.

Ezaugarriak

• Gihar tonu altua
• Nahigabeko mugimenduak
• Ikusmen, entzumen eta mintzamen arazoak izan ditzakete
• Adimen urritasuna izan dezakete
• Jateko edota esfinterrak kontrolatzeko zailtasunak
• Arnasa hartzeko arazoak
• Ikasteko zailtasunak

Motak

Espastikoa

Gorputzaren zurruntasuna. Ezin mugitu, gogortasuna, muskuluak ezin erlaxatu. Sintomak: hipertonia, hiperflexia eta hiperestentzioa.

Atetosikoa

Muskuluak aldaketa azkarrak, gorputz-adarrak kontrolik gabe, hitz egiteko zailtasunak, mugimendu inboluntarioak, aurpegiko espresioak, listu jarioa. Mugimendu...