Kimika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

ERRADIO ATOMIKOA

Elkarren ondoan dauden bi atomoen nukleoen arteko distantzia erdia da. Erradio atomikoa, periodoak garrantzia handiagoa du taldeak baino. Goitik behera joaten nukleoan dauden protoi kopurua txikitu egiten da; beraz, erakartze indarra txikitu egiten da erradioa handiruz; ezkerretik eskuinera aldiz, nukleoan dauden protoi kopuruak handitu egiten dira, beraz, erakartze indarra handitu egiten da erradioa txikituz.

ERRADIO IONIKOA

Sistema Heterogeneoak

Sistema heterogeneoak osagai desberdinak dituzten nahasteak dira, eta haien propietateak ez dira berdinak puntu guztietan. Hauek dira banaketa metodo batzuk:

Imanazioa

Imanek substantzia magnetikoak erakartzeko ahalmenean oinarritzen da.

Sublimazioa

Substantzia bat egoera solidotik gasera zuzenki igarotzen da, likido egoeratik pasatu gabe.

Dekantazioa

Dekantazioa erabili ahal izateko, substantziak elkarrekin disolbaezinak eta dentsitate desberdinekoak izan behar dira.

Iragazpena

Nahaste baten osagairen bat disolbatzen ez denean erabil daiteke, solidoa likidotik banatzeko.

Sistema Homogeneoak

Sistema homogeneoek propietate berdinak dituzte puntu guztietan. Adibidez, kafea eta kafea azukrearekin homogeneoak dira, baina bigarrenak osagai...

Eredu Atomikoak

Thomsoneko Eredu Atomikoa

Thomsonen ereduak proposatu zuen atomoa esfera positibo bat zela, eta bertan elektroiak sartuta zeudela, "mahaspasa-opil" baten antzera. Protoiekin elkartzean, elektroiak neutralizatu egiten direla adierazi zuen.

Rutherforden Eredu Atomikoa

Rutherfordek frogatu zuen atomoaren zatirik handiena hutsa dela. Atomoaren erdigunean korpuskulu txiki bat dagoela aurkitu zuen, nukleo izena jarri ziona. Nukleoak karga positibodun partikulak ditu, protoiak. Elektroiak, protoien kantitate berean, nukleoaren inguruan biraka ari dira orbita zirkularretan.

Bohren Eredu Atomikoa

1913an, Niels Bohrek eredu atomiko berri bat plazaratu zuen. Haren arabera:

• Elektroiek erradio zehatz bateko orbita zirkularretan biratzen dute nukleoaren

Halogenoak: Propietate Orokorrak, Erreaktibitatea eta Konposatuak

1. Propietate Orokorrak

Halogenoen konfigurazio elektronikoa ns²np⁵ da, hau da, elektroi baten faltan gas geldoaren konfigurazioa lortzen dute. Antzeko portaera dute guztiek, baina fluorrak (F) oinarrizko diferentzia bat du besteekin alderatuz: d orbitalen eskuragarritasuna. Izan ere, F-ean ez dago d orbitalik, n = 2 mailan soilik s eta p orbitalak baitaude. F eta I isotopo bakarra dute, Cl-ak bi (³⁵Cl, ³⁷Cl) eta Br-ak beste bi (⁷⁹Br, ⁸¹Br). Fluorrak (-1) oxidazio-egoera erakusten du beti, baina beste halogenoek (-1, +1, +3, +5 eta +7) oxidazio-egoerak izan ditzakete. Oxidazio-egoera zenbat eta handiagoa izan, orduan eta handiagoa izango da ahalmen oxidatzailea. Halogenoak oso...

Elementu kimikoak substantzia sinpleagotan deskonposa daitezkeen substantzia puruak dira. Ehun elementu kimiko inguru daude. Elementu horietatik, konposatu barietate ikaragarri bat sortzen da, hala nola mineralak, substantzia biokimikoak eta teknologia kimikoak sortzen dituen produktuak. Ezagutzen diren konposatu guztiak elkarlotutako elementuen atomoez daude osaturik. Elementuak nola elkartzen diren jakiteko, ezinbestekoa da haien propietateak ezagutzea.

Sistema Periodikoa

Sistema periodiko modernoak 115 elementu ezagun biltzen ditu, talde edo familia izeneko 18 zutabetan multzokatuak, zenbaki atomikoaren (Z) ordena gorakorrean, hidrogenotik hasita, Z=1. Zenbaki atomikoa (Z) da elementuen propietateak zehazten dituena. Beraz, propietate horiek...

Hidrolisia eta Uraren Autoionizazioa

Uraren autoionizazioa oreka honen arabera gertatzen da: H₂O + H₂O ↔ OH^- + H₃O⁺.

Oreka konstantea, K_w, 10^-14 da 25 °C-tan. Uraren pH-a 7 da, eta [H₃O⁺] = [OH^-] = 10^-7 M.

Ioien Azterketa eta Hidrolisi Motak

1. Azido/Base Konjokatu Ahulak (Ura baino ahulagoak)

   Base edo azido sendo baten azido/base konjokatua ahula da, baina ura baino ahulagoa. Urarekin ez du erreakzionatuko. Ez da hidrolisirik gertatzen.

   Ondorioz, ez dute urarekin erreakzionatuko eta pH neutroa (pH = 7) mantenduko da.

2. Hidrolisi Basikoa

   Azido ahul baten base konjokatua ahula da, baina ura baino sendoagoa. Urarekin erreakzionatuko du. Hidrolisia gertatzen da.

   Ondorioz, H₂O-aren oreka aldatuko da, OH^- ioien kontzentrazioaren gehikuntza dela eta. Uraren

EGOERA FUNTZIOA: Termodinamikan Magnitude Batzuk

Egoera-funtzioak dira, bere balioa ez dagoela gertatzen ari den prozesuaren menpe, baizik eta hasierako egoera eta amaierako egoeraren menpe.

NEGATIBOA ENTORPIAREN ALDAKETA

Entropiak desorden molekularra neurtzen du (funtzio egoera). Prozesuan begiratuz, gas mol kopurua txikitu egiten da; beraz, desorden molekularra txikitu egiten da. Ondorioz Δ<0

ENTALPIA ESTANDARRA

ΔH=Enp ΔHf(pro)-Ene ΔHf(erre) ΔH<0 Prozesu exotermikoa (beroa askatu) ΔH>0 Prozesu endotermikoa (beroa xurgatu)

BEREZKOA EDO EZ BEREZKOA

ΔG=ΔH-TΔS

MOL KOPURU TOTALA

Orekako molak+

KONPOSATU GUZTIEN KONTZENTRAZIOA [Orekako trans]

Kc eta Kp: Kc=[C]cx[D]d/[A]a[B]b Kp=Kc(RT)Δn Δn=[c+d]-[a+b]

DISOZIAZIO MAILA

∝=Trans/hasi

CONSEGUIR

Uraren Prop1.

Likidoa da tenperatura tarte handi batean (0-100°C) eta ingurune ezberdinetan 0 -4°C -• Solidoa egon daiteke

2

. Disoluzio indar handia. Konstante dielektriko handia du

3

. Disolbatzaile unibertsala

4

Kohesio indar handia -• INKONPRESIBILITATEA

5

.Atxikidura indarra handia-•KAPILARITATEA

6

,Bero parametro altua-•TERMOERREGULAZIOA

7.

Dentsitate altua-•Isolatzaile termikoa,bizitza egon

8

.anfoteroa-az/bs azido eta base-MECANIKO INDERGETZAILEA.

Lipidoak:

a)

Nolako funts...Kolesterola da, egitura funtzioa duena eta esteroideen artean kokatzen da, esterano deituriko molekularen deribatua baita.

b)

Zen dra molkul: Alde batetik, zelula mintzen osagai garrantzitsu bat da. Bestetik, esteroide batzuen metabolismoan oso garrantzitsua da. Esaterako,...

Daltonen eredu atomikoa

Daltonek teoria bat proposatzen du aipaturiko legeak justifikatzea baimentzen duen materiaren osaketari buruz. Haren teoriaren oinarrizko ideiak honako hauek dira:

• Materia atomoz osatuta dago.
• Atomoak esferikoak, trinkoak eta zatiezinak dira.
• Elementu baten atomo guztiak berdinak dira, eta gainerako elementuen atomoez bestelakoak.
• Konposatuak zenbait elementuren atomoen batasunez osatuta daude.

Thompsonen eredu atomikoa

Thompsonek esaten zuen atomoak esfera homogeneo eta zatiezinak zirela karga positiboarekin eta elektroiak (lehenengo aldiz aipatzen da partikula subatomiko hau) esferan itsasita zeudela, pastel bateko mahaspasak bezala. Elektroien kantitatea nahikoa izan behar zen karga positiboa berdintzeko.

Rutherforden eredu

Ura (H₂O)

Propietate Fisiko-Kimikoak

• Likidoa
• Disolbatzaile
• Kohesio Indarra
• Kapilaritatea
• Konduktibitate Termikoa
• Dentsitate

Funtzio Biologikoak

• Egiturazko
• Disolbatzaile
• Biokimiko
• Garraio
• Termoerregulatzaile
• Mekaniko-Indargetzaile

Dispertsioak eta Disoluzioak

• Hidrofilikoak (polarrak)
• Hidrofobikoak (ez-polarrak)
• Anfipatikoak

Gatz Mineralak

Propietate Fisiko-Kimikoak

Hiru motatakoak dira, disolbagarritasunaren eta agertzeko moduaren arabera:

• Disolbaezinak: CaCO₃, SiO₂
• Disolbagarriak:
  • Anioiak: Cl⁻, I⁻
  • Katioiak: Na⁺, K⁺
• Elkarketak: disoluzio koloidalak eta lodiak osatuz.

Funtzio Biologikoak

• Funtzio Homeostatikoa: Organismoek barneko parametroak eta pH-a konstante mantentzeko duten joera da. Kontzentrazioa mantentzea. DNA eta proteinak beren egitura eta funtzioa