Gizarte-aldaketa handiko garaia

Gizartearen modernizazioa

XX. mendearen hasieran masa-gizartea sendotu zen. Biztanleriak gero eta parte-hartze handiagoa zuen politikan, komunikabideei (prentsa, irratia) eta sufragio unibertsala orokortzeari esker. Erdi-mailako klasea egonkortu zen. Politikan parte hartzeak masa-alderdiak sortzea eragin zuen. Bizitza-maila hobetu zen eta kontsumo-gizartea agertu zen.

Hobekuntzak:

• Elikadura hobetu zen.
• Goi-mailako klaseko jendeak instalazioak jarri zituzten beren etxeetan: igogailua, berogailua.
• Lanaldia murriztu zen eta aisialdiaren kontzeptu bat sortu zen.
• Ikuskizun berriek arrakasta izan zuten: zinemak, masa-kirolak eta herri-musikak.

Emakumeen emantzipazioa

Gizarte-aldaketa esanguratsuena emakumeen askatasuna hasi zela izan zen. XIX. mendearen bigarren erdialdean, mugimendu sufragista agertu zen.

Lehen Mundu Gerraren ondoren, sufragismoak garrantzia hartu zuen herrialde gehienetan. Mugimenduak emakume guztiak biltzen zituen, gizarte-talde eta ideologia desberdinetakoak. Politikan parte hartzeko eskubidea eskatzen zuten, gizartea aldatzeko helburuarekin.

Sufragismoak arrakasta azkar izan zuen herrialde anglosaxoietan. Han, erdi-mailako klasea boteretsua zen eta ideal demokratikoak oso sendotuta zeuden. Mugimendu feministak gizarte-garapen txikiagoko herrialdeetan arrakasta izateak luze jo zuen. Espainian, Concepción Arenalek sustatu zuen feminismoa XIX. mendean. 1918an, Espainiako Emakumeen Elkarte Nazionala sortu zen. 1931n, Bigarren Errepublikaren Konstituzioak emakumearen boto-eskubidea ezarri arte, haien eskaerek ez zuten arrakasta handirik izan.

Komunikabideen eta aisialdiaren garapena

XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen hasieran, eguneroko prentsa jende askoren komunikabidea zen. Gerra artean, beste batzuk agertu ziren (zinema eta irratia). Ekonomia-krisia zegoenean, prentsak zailtasun handiak izan zituen. Prezioak igo ziren eta publizitateko diru-sarrerak murriztu egin ziren.

1920. urtera arte, irratia ekintza militarretan baino ez zuten erabiltzen. Geroago, eskala handian garatu zen. Hainbat estatu ohartu ziren komunikabide azkar horren eraginkortasunaz, eta mendebaldeko estatuek politikan erabili zuten. Erregimen faxistek eta komunistek prentsa, irratia eta zinema erabili zituzten propaganda- eta doktrinatze-baliabide gisa. Komunikabide horiek ziren biztanleria ideologikoki kontrolatzeko modu onena.