Lanbide heziketa mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Estatu Frankistaren Sorrera (1939-1959)

1936-1939ko Gerra Zibila nazionalek irabazi zuten, eta horrek erregimen diktatoriala ekarri zuen. Franko (diktaduraren burua) 1975ean hil zen arte, erregimenak ia 40 urte iraun zuen. Iraupen horren arrazoiak honakoak izan ziren: aurkarien etengabeko errepresioa, Espainiako klase agintarien babesa eta Mendebaldeko potentzien laguntza.

Ezaugarriak

1. Oinarri Ideologiko Politikoak: Hasieratik diktadura pertsonala izan zen. Frankok bere gain hartu zituen botere guztiak (estatuburua, gobernuburua, armadako agintari gorena...). Faxismoarekin bat zetozen hainbat ezaugarri zituen: antiliberalismoa, antikomunismoa, ultranazionalismoa eta zentralismoa.
2. Frankismoaren Zutabeak:
   • Armada: Erregimenaren ardatza izan zen, ordena

XIX. mendeko kontzeptu historiko eta politikoen glosarioa

Frantziako politika eta gizartea

• Bonapartismoa: Napoleon III.ak ezarritako politika. Nahiz eta boterea herriak eman, autoritatea izan behar zuela uste zuen.
• Greba-eskubidea: Frantziako langileei Inperio Liberalaren garaian eman zitzaien kontzesioa. Beraien eskubideak errebindikatzeko greba egiten uzten ziena.
• Komuna: 1871ko martxoan, Prusiako tropek Frantziako hiriburua setiatzen zutenean piztu zen matxinada da.
• Irakaskuntza laikoa: Erakunde eta doktrina erlijioso bati lotuta ez dagoen hezkuntza-sistema.
• Dreyfus afera: Dreyfus ofizial jaunaren inguruan sortu zen auzi judizial eta politikoa.

Britainia Handia eta Viktoriar Aroa

• Viktoriar Aroa: Viktoria I.aren erregealdia (1837-1901) izan zen.

1876ko Konstituzioa: Analisia eta Garrantzia

Testu honek 1876ko Konstituzioaren ezaugarriak eta testuingurua aztertzen ditu, Berrezarkuntzaren hasieran Espainiako sistema politiko berriari izaera emateko idatzitako dokumentu garrantzitsu bat izanik.

Sailkapena

• Testu historikoa da, hainbat artikulu agertzen direlako.
• Testu juridikoa da, betebeharreko konstituzio bat aurkezten delako.
• Publikoa da, herritar guztientzako interesekoa den informazioa daukalako.

Egileak Gorteak dira, non kontserbadoreak ziren gehiengoak, hauteskundeak manipulatu baitzituzten haiek irabazteko. Testuaren kokapena Berrezarkuntzaren hasieran da. Sistema politiko berriari izaera emateko idatzi zuten konstituzio hau, lehen zegoena ezkertiarragoa zelako.

Analisia

Testuan 1876ko...

Moderatuen Lana Boterean (1833-1868)

Lehen Aldia (1833-1840)

Lehen aldian, Probintzien banaketa egin zen eta Errege Estatutua aldarrikatu. Azken hau Antzinako Erregimenaren eta Erregimen Berriaren arteko trantsizioa lortzeko idatzi zen. Konstituzio hau ez zen osatu.

Hamarkada Moderatua (1844-1854)

Narváez jenerala gobernura iritsi zenean, Koroaren agintea indartu eta administrazio zentralista antolatu zituen. Milizia Nazionala kendu eta ordena publikoa ziurtatzeko, Guardia Zibila sortu zen. Gainera, inprenta eta prentsa zuzenean kontrolatu ziren, gai horien gaineko eskumena zuen epaimahaia deseginez. Espainiako nazioaren erlijioa katoliko, apostoliko eta erromatarra zela adierazten zen. Bestalde, 1851n sinatu zen Konkordatua negoziatu zuten eta...

Diktadura frankistaren finkapena eta krisialdia (1959-1975)

Garapen ekonomiko eta soziala: Desarrollismoa

Nazioarteko abagune ekonomikoa izan zen garapen honen eragile nagusia. Turismoari, emigrazioari, atzerriko inbertsioei eta esportazioen hazkundeari esker lortutako kapitalek industrializazio-prozesua ahalbidetu zuten.

Abiapuntua: Egonkortze Plana (1959)

1957an gobernuan sartu ziren Opus Deiko teknokratek diseinatu zuten plana, Mundu Bankuaren eta Nazioarteko Diru Funtsaren aholkuei jarraituz. Helburu nagusia ekonomia liberalizatzea zen, autarkiarekin eta interbentzionismoarekin amaitzeko. Gastu publikoa eta estatuaren esku-hartzea murriztu ziren, ekonomia nazioarteari irekitzen zitzaion bitartean. Pezeta debaluatu eta atzerriko inbertsioak...

Autarkia Ekonomikoa eta Porrota (1940-1959)

Lege honekin, Estatu frankistaren esku-hartze ekonomikoa martxan jarri zen. Politika horrek porrot egin zuen, eta oso ondorio negatiboak izan zituen goseak jotako biztanleriarentzat eta herrialdearen garapen ekonomikorako. Gerra aurreko bizi-maila ez zen berreskuratu, eta egoerak okerrera egin zuen, pobrezia muturreko mailetara iritsiz.

Ondorio Ekonomiko Negatiboak

Ondorioen artean, honako hauek azpimarra ditzakegu:

• Hazkundea geldotu egin zen.
• Industria-ekoizpenaren atzerapena.
• Inflazioak eta kanpoko defizitak gora egin zuten.
• Soldaten beherakada eta langabeziaren hazkundea.
• Errenta per capita jaitsi egin zen.

Horrez gain, merkatu beltza agertu zen (estraperloa), eta ustelkeria, adiskidekeria eta influentzia-...

Bilboko Zabalgunea: Historia eta Garapena

Zabalgunearen Beharra eta Jatorria

Ibaizabal ondoko lurraldea txiki geratu zitzaion Bilbori, eta horregatik hiria zabaltzeko plan baten beharra aztertzen hasi zen. Izan ere, biztanleria erabat pilatuta bizi zen Alde Zaharrean eta Bilbo zaharrean, osasunarentzat kaltegarria zen modu batean.

Egitasmoaren atzean, industriak eta merkataritzak aberasturiko burgesia zegoen. Burgesia hori izan zen Abandoko lur berriak populatu zituena. Alde Zaharrean jende pilaketa handiegia zegoen ordurako, eta horrek higiene egoera txarra eta gaixotasunak kutsatzea ekartzen zuen.

Lehen Plana eta Anexioa

Zabalgune baterako lehen plana XVIII. mendearen amaieran egin zen, baina ez zuen Bilbok egin. Historian zehar Bilboren arerio...

Ordezkaritza enpresan eta negoziazio kolektiboa

Enpresaburuaren zuzendaritza-boterea

Enpresaburuaren zuzendaritza-boterea ukaezina da, baina baditu muga batzuk.

XIX. mendeko gizarte-mugimenduek langileek enpresaren antolaketan parte hartzea defendatu zuten; hala, lehenengo sindikatu-erakundeak sortu ziren.

Langileen ordezkaritza enpresan

Sindikatuak

Sindikatua besteren kontura jarduten duten langileen elkarte iraunkorra eta irabazi asmorik gabekoa da (ez du etekin ekonomikoa lortu nahi), helburu duena afiliatuak enpresaburuen eta haien erakundeen aurrean babestea eta haien lan-baldintzak hobetzea.

Espainiako Konstituzioko 28. artikuluan, sindikatzeko askatasuna oinarrizko eskubidea dela aitortzen da. Langile guztiek dute askatasunez sindikatzeko eskubidea,...