Zein ziren Antzinako Erregimenaren gizarte-estamentuak?

Noblezia, kleroa eta herri xehea. Noblezia eta kleroa pribilegiatuak ziren, eta herri xehea, nekazariak eta burgesak barne, pribilegiorik gabekoa.

Zer da merkantilismoa?

Urrea eta zilarra aberastasun iturri zirela uste zuen ekonomia-doktrina, kanpo-merkataritza eta protekzionismoa sustatzen zituena, Jean Colbert-ek bultzatua.

Antzinako Erregimena eta Ilustrazioa: XVIII. mendeko gizartea, ekonomia eta absolutismoa

Laburpena

Dokumentuak XVIII. mendeko Europako Antzinako Erregimena azaltzen du: gizarte estamentala (noblezia, kleroa eta herri xehea), nekazaritzan oinarritutako ekonomia eta absolutismoaren eta parlamentarismoaren arteko aldea. Ilustrazioaren printzipio nagusiak eta despotismo ilustratuaren erreformak ere jorratzen dira.

Funtsezko puntuak

Antzinako Erregimenak gizarte estamentala zuen: noblezia, kleroa eta herri xehea, pribilegioen arabera.
Ekonomia nekazaritzan oinarritzen zen, emankortasun txikiarekin eta klimaren mendekotasunarekin.
Absolutismoan botere guztiak erregearen esku zeuden; Bossuet-ek monarka lege guztien gainetik zegoela esan zuen.
Merkantilismoak urrea eta zilarra aberastasun iturri zituen, eta kanpo-merkataritza eta protekzionismoa sustatzen zituen.
Ilustrazioaren hiru printzipio nagusiak: arrazoimena, eskubide naturalak eta tolerantzia.
Despotismo ilustratuak erreformak egin zituen (hezkuntza, hirigintza, elikagaien hornidura), pribilegioak murriztu gabe erabat.

Frogatu zeure burua

Antzinako Erregimena (XVIII. mendea)

Europan eman zen sistema, pribilegiatu eta ez-pribilegiatuetan banatua.

Ezaugarri nagusiak:

Estamentuzko gizartea:
- Inmobilismo bertikala.
- Pribilegioak egotea.
Lehen sektorea oinarri.
Monarkia absolutua eta despotismo ilustratua.

Gizarte estamentala:

Noblezia

Goi-noblezia: luxua, jaun-eskubideengatik dirudunak.
Behe-noblezia: burgesiako dirudunekin ezkontzen ziren.

Kleroa

Goi-kleroa: seme gazteak.
Behe-kleroa: herri xeheko pertsonak.

Herri Xehea

Nekazariak: jaun-erregimenaren mende (lur gutxi).
Burgesak: ekonomia-botere handia, botere politiko gutxi (iraultza burgesak bultzatu zituzten).
Ekonomiak garrantzi handia hartu zuen, estamentuzko gizartearen aurka zeuden eta botere politiko gehiago eskatu zuten.

Ekonomia Antzinako Erregimenean

Nekazaritza

Iraupeneko ekoizpena: emankortasun txikia (batez ere zerealak).
Klimaren mende: subsistentzia-krisiak eta goseteak.
Lur gehienak pribilegiatuen jabetzakoak:
- Maiorazkoengatik (seme zaharrena).
- Esku mortuak (monarkiaren babespean).

Industria

Monarkak bultzatua; gremioek ekoizpenaren kontrola (errege-fabrikak).
Kanpo-merkataritza handia, barne-merkataritza eskasa.

XVIII. mendeko Absolutismoa eta Parlamentarismoa

Absolutismoa

Botere guztiak erregearen esku: legegilea, betearazlea, judiziala, militarra...
Bossuet: monarka lege guztien gainetik.
Jean Colbert: Merkantilismoa
- Urrea eta zilarra aberastasun iturri.
- Kanpo-merkataritza eta ekonomia-protekzionismoa.
- Estatuak industrian ere esku hartzen zuen.
Estatuak dena kontrolatzen zuen, baina pribilegiatuek zergak ordaintzetik salbuetsita jarraitzen zuten.

Parlamentarismoa (XVII. mendetik aurrera)

Orangeko Gilen: parlamentuzko monarkia.
- Legea monarkaren gainetik.
- Botere banaketa.
John Locke: Liberalismoa
- Askatasuna, berdintasuna, jabetza → sufragio zentsitarioa.

Ilustrazioa eta Despotismo Ilustratua

Ilustrazioa

Mugimendu intelektuala, hiru printzipio nagusirekin:

Arrazoimena: aurrerapen etengabearen oinarri.
Pertsonen eskubide naturalak.
Tolerantzia: giza bizikidetzaren oinarri.

Antzinako Erregimenaren Kritika

Estamentuzko gizartearen aurka: gizarte- eta lege-berdintasunezko sistema (gaitasunen araberakoa).
Pribilegioak ekonomiaren oztopo.
Entziklopediaren bidez Europara zabaldu zen.

Despotismo Ilustratua (XVIII. mendearen bigarren erdian)

XVIII. mendeko monarkek erreformak egin zituzten: hezkuntza zabaldu, hirigintza aldatu, elikagaien hornidura hobetu.
Botere-kontzentrazioak aurrera jarraitu zuen, baina pribilegio gutxiago (pribilegiatuak zergak ordaintzen hasi ziren).
Quesnay: Fisiokrazia → nekazaritza ekonomiaren iturri nagusi.
- Desamortizazioa → ustiapena areagotu.