Kolonialismoaren ondorioak, arrazoiak eta faseak
Agindupeko lurraldea
Agindupeko lurraldea: nolabaiteko autogobernu-maila zuen lurraldea, metropoliaren mendean egon arren.
Kolonialismoaren ondorioak
Kolonialismoaren ondorioak:
- Ekonomikoak: Koloniak metropoliaren mendean jardun zuten, lehenik hornitzaile (nekazaritza edo baliabideak) eta gero manufakturako produktuen erosle bihurtuz.
- Politikoak: Metropoliak kolonian mendean izan zuen politikaren eta administrazioaren arloetan.
- Demografikoa eta soziala: Gizarte-antolamendua galarazi eta europar diplomaziari, merkataritzari eta administrazio publikoari lotutako klase berri bat inposatu zen.
- Kultura: Mendebaldeko kultura inposatu zen.
Kolonialismoa zabaltzea
Kolonialismoa zabaltzea
Europako koloniak hedatzearen kausak:
- Ekonomikoak: Europa gainprodukzio-krisia bizi zuen eta bere produktuak jasoko zituzten merkatu berriak behar zituen.
- Politikoak eta ideologikoak: Interes desberdinak egon ziren; B.H.-k balio estrategikoa eskuratzea nahi zuen eta Frantziak nazioarteko ospea bilatu zuen. Beste batzuek sentimendu nazionalistak erakutsi zituzten.
- Demografikoak eta sozialak: Biztanleriaren hazkundea eta langabeziak protestak eta presioa sortu zituzten; emigrazioa izan zen presio demografikoaren ondorioetako bat.
Menderakuntza kolonialaren faseak
Menderakuntza kolonialaren faseak:
- Konkista militarra: Aurkitu, konkistatu eta okupatu.
- Administrazioaren antolakuntza: Metropoliak tribu-buruzagien kolaborazioaz baliatuz lurraldeak kontrolatu eta ustiatu zituen.
- Ustiapen ekonomikoa: Metal baliotsuak enpresa pribatuek ustiatzen zituzten eta laborantza sistemak estentsiboki ustiatuta geratu ziren.
Definizioak
DEFINIZIOAK:
- Gainprodukzio-krisia: Industriak ez zuten bere produktuak kontsumitzeko merkatu nahikorik aurkitzen.
- Kolonia: Legezko mugetatik urrun egon arren, administrazioan, arlo militarrean eta ekonomian atzerriko nazio baten mende dagoen lurraldea.
- Presio demografikoa: Biztanleriaren hazkundeak sortutako arazoak, adibidez langabezia.
- Tentsio nazionalista: Nazionalistek sortzen zituzten tirabirak eta gatazkak.
- Estatu neutral: Gerrarik ez duten edo gerran parte hartzen ez duten estatuak.
- Aldea: Gerran elkarrekin aurka egiten duten talde bakoitza.
- Diplomazia: Nazioarteko interes eta harremanak aztertzen eta kudeatzen dituen zientzia eta praktika.
Ustiapen koloniala
USTIAPEN KOLONIALA: Koloniak menderatzeko moduak eta erak:
- Kolonia: Administrazioan, arlo militarrean eta ekonomian atzerriko lurralde baten mende dagoen lurraldea.
- Protektoratua: Kanpo-politika edo kanpoko babesaren aldetik beste estatu baten mende zegoen lurraldea.
- Metropoli-lurraldea: Metropoliaren instituzioetan sartua eta zuzenean metropoliaren kontrolpean zegoen lurraldea.