Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Mendigune Zaharra

Mendigune zaharra: aro tertziarioansortutakomendiak dira, zokalobaten bloke zahar bat berriz altxatzearen eraginez,alpetar orogenesiaren resioak direla eta. Beraz merialak paleozoia dira. Gaur egun, mendigune hoe itxura biribilduaeta tontor lauak dituzte, higadura handikoinguruak dira eta. Penintsulan, goi lautadaren barrualdeko mandilerroak, Galiziako mendigunea eta Kantauriar mendikatearen mendebaldeko zatia mendigune zaharrak dira.

Tolestura-mendikate

Tolestura-mendikate: Aro tertziarioko orogenesian sortutako goraguneak dira, istsasoak aro sekundarioan jalkitako material sedimentarioak, batez ere kareharriak, tolestean sortutakoak. Gaur egun, Aldapa handiak eta forma malkartsuak dituzte, izan ere, gazteak direnez, higadurak...

ESPAINIAKO ERLIEBE UNITATE NAGUSIEN SINTESIA:

Iberiar Penintsulako Erliebea

Espainiako erliebe unitateak: Iberiar penintsulako Espainiak. Balearretako uhartedia. Kanarietako uhartedia. Ceuta eta Melilla.

Iberiar Penintsulako Erliebearen Ezaugarriak

• Forma trinkoa.
• Batez besteko altitude handia.
• Inguruko erliebea menditsua izatea.

Iberiar Penintsulako Erliebearen Unitate Morfoestrukturalak

A) Iberiar Goi Lautada

Era primarioan sortu zen. Era Tertziarioan, Alpetar orogeniak ia iberiar goi-lautada guztia deformatu eta suntsitu zuen. Hiru unitate bereiz daitezke:

1. Antzinako zokalo paleozoikoa: Iberiar penintsularen mendebaldean soilik ageri da. Material tertziarioak suntsitu ditu higadurak, eta jatorrizko material silizeoa. Erliebea penelautadaz dago osatuta.

HIRUGARREN SEKTOREA (Espainiako errepide garraioa, trenbide garraioa eta turismo motak eta inguruak)

Garraio Moduak

A) Errepide Garraioa

Espainiako errepide sistemaren ezaugarriak:

• Errepide mota ezberdinak:

1. Autobiak eta autobideak: edukiera handiko bidea, bi noranzkoekin, abiadura handian zirkulatu daiteke, ez du bidegurutzerik. Bi errepide mota hauetan estatuko sareak eta sare autonomikoak.
2. Bigarren mailako errepideak: eskualde barruko komunikazioak. Aldundien eta kabildoen sareek osatu dute.

Errepideen eskumenak Estatuaren, Erkidego Autonomoen edo Diputazioen menpe egon. Hiri nagusienen zein eskualdeen arteko komunikazioa bermatzea da. Instituzio hauek errepide sareak mantentzeaz eta hobekuntzaz arduratuko dira.

• Errepide-sareak diseinu erradiala.

Hondakinen Kudeaketa

Hiriko hondakinak, hala nola elikagai-hondarrak, ontziak, beirak, plastikoak, poltsak eta metalak, kudeatzea erronka garrantzitsua da. Hondakinak tratatzeko prozesu ugari eta garestiak egin behar dira.

Desberdintasunak Gizartean

Etxebizitzen prezioak eragina du hiritar bakoitzak bizitzeko aukeratuko duen eremuan, bere baliabideen arabera. Baliabide gutxiko pertsonak hirigunetik urrun eta zerbitzu gutxirekin bizi ohi dira. Ondorioz, hiriko bizitzatik kanpo edo baztertuak senti daitezke.

Garapen bidean dauden herrialdeetako hirietan, landa-eremutik datozen etorkin asko baliabide gutxikoak direnez, txabola-auzo pobreetan bizi behar izaten dute. Baliabide askoko pertsonak, berriz, kalitate oneko etxebizitzetan bizi dira.

Plano Motak

• Plano

Barne Migrazio Mugimenduak: Sarrera

Migrazioak arrazoi sozial edo ekonomikoak direla eta pertsonen lekualdatzeak dira. Termino hauek bereiz daitezke:

• Emigrazioa: Biztanleria bere jatorrizko lekutik irtetea.
• Immigrazioa: Biztanleria helmuga batera iristea.
• Migrazio-saldoa: Immigrazioaren eta emigrazioaren arteko balantza.

Migrazioek eragin handia izan dute Espainian, eta oraindik ere biztanleriaren ezaugarrien baldintzatzaile dira. Barne migrazioak herrialde baten mugen barruan gertatzen diren biztanleria-mugimenduak dira. Bi motatakoak izan daitezke: migrazio tradizionalak eta gaur egungoak.

1. Barne Migrazio Tradizionalak

a) Ezaugarriak:

• XIX. mendearen azken herenean izan ziren, krisi ekonomiko baten tartean.
• Emigratu zutenen asmoa lana lortzea zen

Biztanleria baketa lurraldez lurraldeko desoreka: Banaketa ezaugarriak: Espainiako efektibo demografikoak 2008an 46 millioi pertsonakoak ziren. Horien dentsitatea kalkulatuz aztertzen da banaketa espaziala. Inguru bateko biztanleria eta azalera lortzen ditu horrek. Formula honako hau da D: bitz/km2, Espainiako biztanle-dentsitateak gora egin du, eta 2008an 91 1bitz/km2 zen Europako batez besteko 110bizt/km2 baino tzikiagoa da, Hala ere batez besteko balio horrek desoreka espazial garrantzitsuak ezkutatzen ditu. Dentsitate handiko inguruak Madrilen. Dentsitate txikiko inguruak mendi-inguru batzuei dagokio. 2Banaketa azaltzen duten faktoreak:2 Industria aurreko aldian ekonomiaren oinarri nekazaritza zen eta faktore naturalek pisu handia zuten...

Atzerritarren Ehunekoa Espainiako Lurraldeetan

Mapa honetan, Espainiako lurraldeetara etorritako atzerritarren ehunekoak ikus daitezke. Lurraldeetan banatuta dago, eta ehunekoak hauek dira:

• Ipar-mendebaldean: 6.1-10%
• Ipar-ekialdean: 10.1-15%
• Extremaduran: 3.5-6%
• Penintsulako hego-ekialdean: nahasketa ageri da.

1995etik, Espainia immigrazio-herrialdea da. Atzerritarren kopurua 4.7 milioira heldu zen 2015ean. Grafikoan ageri den bezala, inmigrante kopurua nahiko handia da.

Immigrazioaren Etapak Espainian

Aldi horretan bi etapa bereizten dira:

1. etapa: 1995-2007 (Hazkunde Handia)

Etapa honetan, immigrazioak hazkunde handia izan zuen, hainbat arrazoirengatik:

• Eskulan-premiak eta oparotasun ekonomikoak bultzatu zuten, batez ere Espainiako biztanleriak betetzen

· Goi lautada eta Ebroren sakonunea hartzen ditu

· Ingurune fisikoa:

· Erliebe laua eta altitude handia

· Klima mediterraneo kontinentalizatuta

· Udan prezipitazio gutxi.

· Tarte termikoa handia.

· A ) Nekazaritza egiturak

· Biztanleria

· Zaharkituta 1950-1975. urteen tarteko emigrazioagatik

· Populatzea: pilatuta, herri txikiak, bata bestetik gertu Duero eta Ebro haranean

· Herri handiak, bata bestetik urrunduak, hegoaldean.

· Ustiategiak

· Duero eta Ebro inguruann

· Tamaina anitzekoak.

· Minifundioak gehien bat hala ere gutxitu dira bateratze prozesuagatik eta emigrazioagatik

· Gaztela, Aragoi, Extremadura

· Lehorrezko lur sail handiak

· Lurzoruaren erabilera:

· Abeltzaintza, nekazaritza, basogintza

· B) Nekazaritza: aldeak lehorreko eta...

Industria-ingurune garatuak metropoli-espazio zentralak dira batez ere, Madril eta Bartzelona nabarmentzen dira. Bi joera nagusi aurki ditzakegu:

• Hondoratutako edo birmoldatu behar izan diren sektore tradizionalak.
• 1985etik aurrera, industria suspertu egin da. Madrilek eta Bartzelonak multinazionalen enpresa berritzaileen gizarte-egoitzak erakarri dituzte, eta prestakuntza handiagoko eta hobeto ordaindutako lanpostuak sortu dira.

Horri esker, industria tertziarizatzen ari da, eta enpresa-parkeak sortzen ari dira. Bertako eraikinetan, bulegoko funtzioak garrantzitsuagoak dira fabrikatzeko funtzioak baino.

Hedatzen Ari diren Inguruneak eta Industria-Ardatzak

Mapan ikus daitekeen bezala, industria-gune hauek Mediterraneoko kostalde osotik (Kataluniatik...

Gipuzkoako Eskualdeak

Gipuzkoan 4 eskualde nagusi bereizten dira: Deba, Urola, Oria eta Donostialdea (Urumea). Lurraldearen antolaketa Bizkaikoarena baino orekatuagoa da. Donostialdea da eskualde nagusia, eta bi faktorek jokatzen dute paper garrantzitsua: Pasaiako portua eta Frantziarekiko mugatik duen gertutasuna. Garapen multisektoriala da nagusi, nahiz eta metalurgia izan sektorerik garrantzitsuena. Donostialdean ere, Miramonen, Parke Teknologikoa dago. Besteak beste, gune hauek hartzen ditu barne: Donostia, Hernani, Pasaia, Errenteria, Oiartzun, Lasarte-Oria, Andoain eta Usurbil. Lasarteko Michelin enpresa handi gisa aipa dezakegu.

Bidasoa Behea

Bidasoa Behean, material elektrikoa, mekanikoa eta elikagaiak dira nagusi. Irunen dago industria-...