Batxilergoa mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Gaur Egungo Industria-Inguruak

Espainiako industria-inguruek lurralde-desorekak dituzte. Industrian dauden desorekak beste banaketa baten iturri dira: biztanleriaren banaketa, aberastasuna, zerbitzuak...

Industria-Inguru Garatuak

Ingurune industrial nagusiak Madril eta Bartzelonako metropolien inguruan daude. Baina industria-gune garrantzitsu horiek birmoldatzen eta suspertzen ari dira, enpresa handien eta multinazionalen bulegoak zentroan egotearen abantailak aurkitu dituztelako.

Hedatzen Ari Diren Industria-Inguruak eta Ardatzak

Zenbait mota bereiz daitezke:

• a) Metropoli-koroak

  Hirien inguruan, birmoldaketa-prozesuan dauden industria-inguruak dituzte.

  • Kasu batzuetan, industria tradizionalistak dira, erdigunetik baztertuta. Hauek poligonoetan ezartzen

Euskal Hiri Sistema: Ezaugarriak

Jarraian, gaur egungo Euskal Hiri Sistemaren ezaugarri nagusiak aztertuko dira:

1. Hiri-hierarkia eta sistema polinuklearra

   Hiri-hierarkia bat dago, hiriaren garrantzi demografikoan, funtzionalean eta eragin-esparruaren zabaleran oinarrituta.

   • Euskal sistema polinuklearra: Hiriburuetan sistema polinuklearra dago.
   • Bilboko metropoli-ingurua: EAEko pilaketa demografiko handiena du. Industria-eginkizunak ditu, baita merkataritza eta negozio-eginkizunak ere. Eragin-esparrua EAE osoan du, eta nazioartean lotura aipagarriak ditu (Bilboko portu eta Loiuko aireportuaren bidez).
   • Donostiako metropoli-ingurua: Metropoli-inguru baten erdigunea da. Eginkizun dibertsifikatuak ditu, hala nola industria eta turismoa. Nazioarteko loturak

Industria Berregituraketa

Industria berregituraketa krisian dauden enpresek, ekonomia saneatzeko asmoz, langile eta ekoizpen kopurua murriztean datza. Ondoren, industrien berrantolaketa emango da. Espainian, eta bereziki EAEn, XX. mendeko 80ko hamarkadan sektore metalurgikoaren berregituraketa gogorra izan zen. Horretarako, beharrezko baldintzak sortu behar izan ziren, hau da, ekoizpen sisteman krisiak jotako guneak eta teknologia aurrerapenak birmoldatu eta eguneratu behar izan ziren, ekonomikoki eta sozialki errentagarriak izango ziren enpresen garapena bermatuko zuten helburuarekin.

Industria Deslokalizazioa

Estatu batek bere mugetatik haratago egindako ekoizpenaren lekualdatzeari deritzo industria deslokalizazioa. Ekonomiaren globalizazio...

Nekazaritza Politika Bateratua: Helburu Nagusiak

Nekazaritza Politika Bateratua sortu zenean, helburu nagusiak honako hauek izan ziren:

• Ustiategiak modernizatzea, produktibitatea areagotzeko.
• Oinarrizko nekazaritza-produktuen auto-hornikuntza lortzea, eta produktu horiek neurrizko prezioak izatea kontsumitzaileentzat.
• Nekazariei bidezko bizi-maila bermatzea.

Helburu horiek Gauzatzeko Hartutako Erabakiak

Aipatu helburuak betetzeko, erabaki hauek hartu ziren:

• Oinarrizko elikagaien ekoizpenerako diru-laguntzak ematea.
• Erkidegotik kanpoko herrialdeetako inportazioak mugatzea.
• Merkatuan bidezko prezioak saldu ezin ziren produktuak erostea, nekazariei laguntzeko.

Gaur Egungo EBko Nekazaritza Diru-Laguntzak

Bai, Europar Batasunak nekazaritzari diru-laguntzak...

Lurrunketa, Ebapotranspirazioa eta Idortasuna

a) Lurrunketa ura giroko tenperaturan lurrun bihurtzeko prozesua da. Intentsitatea handiagoa da tenperatura altuagoetan. Hegoaldean, udan, eguneko ordu zentraletan handiagoa da.

b) Ebapotranspirazioa lurrazalak hezetasuna galtzea da, intsolazioaren eta landareen eta lurzoruaren transpirazioaren eraginez. Benetako ebapotranspirazioa egiaz gertatzen dena da, eta ebapotranspirazio potentziala ur kantitate nahikoa egongo balitz gertatuko litzatekeena da.

c) Idortasuna lurzoruan eta atmosferan behar besteko ura ez egotea da. Zenbat eta tenperatura altuagoa izan eta prezipitazio bolumena txikiagoa, orduan eta idortasun handiagoa.

• Hileko idortasuna: Gaussen indizearekin neurtzen da. Hilabete bat lehorra da

Hiri Hierarkia: Sarrera

Hiri-sistema bateko hirien ezaugarriak tamaina eta gauzatzen dituzten eginkizunak dira. Horien arabera, eragina inguru handiago edo txikiago batean gauzatzen dute eta hiri sisteman kokapen hierarkikoa dute. Neurri demografikoaren, eginkizun eta eragin-esparruaren hedaduraren arabera, Espainiako hiriek antolaketa hierarkikoa dute, metropoliak...

Metropoliak

Hiri nagusi batek eta inguruko zenbait udalerrik sortutako hiri-aglomerazioa da. Egun, metropoli eremu funtzionaltzat jotzen dira, ezaugarri jakin hauek dituztenak: erdigunean, harri eta konplexutasun funtzional handiko hiri bat egotea; periferiatik mugimendu pendularrak izatea; jarraitutasun arkitektonikoa edukitzea... bere eraginpeko eremuarekin lotzeko.

Konurbazioa

Haztearen...

Alde Zaharra

Alde Zaharra jatorrizko hiri-zatia da, XIX. mendearen erdialdean industrializazioa hasi arte urbanizatutakoa. Gaur egungo hiriaren azalera txikia hartzen du, baina balio handia du, kultura-ondarea baita.

Zabalgunea

Zabalgunea XIX. mendearen erdialdetik XX. mendearen lehen herenaren artean hirietan sortuko den espazio berria da, eta burgesiak hiria hazteko zituen nahiei erantzuten die. Beraz, burgesiaren ordena (plano erregularra du), higienea (zoladura, estolderia, ur-hornikuntza eta espazio berdeak ditu) eta onura ekonomikoa (etxebizitzak eraikita, denden eta garraioen bidez lortuta) islatzen ditu.

CBD (Central Business District)

CBD (Central Business District) hiri bateko gune zentrala da. Bertan bulegoak, dendak… kokatzen dira,...

Migrazio Kontzeptu Orokorrak

Emigrazioa: biztanleak jaioterritik irtetea.

Immigrazioa: biztanleak jomuga batera iristea.

Migrazio saldoa: immigrazioaren eta emigrazioaren urteko balantzea.

Barne Migrazioak

Mugen barruan egiten diren biztanleen mugimenduak dira.

Tradiziozko Barne Migrazioak (XIX. azkena - 1975)

XIX. mendearen azken herenetik 1975 arte garatu ziren.

Bi mota nagusi:

• Urtaroko eta Aldizkako Migrazioak (XIX. azkena - 1970):
  Arrazoiak: lana eta diru-sarrera handiagoak lortzea zen helburua. Landa-inguru batzuetara egindako urtaroko desplazamenduak ziren, baita landa-eremutik hirira aldi baterako egindakoak ere.
• Nekazaritza Exodoa (1900-1975):
  Landa-eremutik hirirako mugimendu masiboa izan zen.
  Etapak:
  • XX. mendearen lehen herena: Bolumen moderatua

Euskal Herriko Klima: Osagaiak

• Hodeiak eta Intsolazioa

  Hodeiak ugariak dira eta intsolazioa urria. Horren arrazoia da lurraldea zeharkatzen duten mendilerroen eraginez iparraldetik datozen itsas fluxuek hezetasuna kondentsatu eta barrualdeko goi-ordokietan (Gasteizko lautada) hodeiak eratzen dituztelako.

• Prezipitazioak

  Prezipitazioen kopuru osoa ugaria da (Bizkaian, Gipuzkoan eta Euskal Herri kontinentalean) eta urriagoa Araban eta Nafarroa Garaian; banaketa nahiko erregularra da. Minimoa udan izaten da, baina ez dago hilabete lehorrik, Azoreetako antizikloiak udan latitudez igotzean kostaldearen ekialdeko muturra gutxiago babesten duelako. Euriaren intentsitatea handia da. Intentsitate hori azaltzeko, orografia eta udaren amaieran nahiz udazkenean

Abeltzaintza tradizionalean, inguru berean zenbait espezie aldi berean zeuden, arraza autoktonoak garapen urrikoak ziren, ustiapen txikietan teknika atzeratuak erabiltzen ziren eta sistema estentsiboak ziren nagusi. Horrela, espazio asko erabiltzen zen, eskulan ugari behar zen, eta etekina urria zen. Gaur egungo abeltzaintzak, ordea, aldaketa handiak izan ditu egiturari eta produkzioari dagokienez. Ondorioz, etekinak nabarmen hazi dira.

Abeltzaintzaren Egiturazko Aldaketak

• Espezializazioa eta Arraza Autoktonoak

  Abeltzaintzak espezializaziorako joera du: okela edo esnea sortzen da. Horren ondorioz, bertako arrazen ordez, atzerriko arraza hautatuak ezarri dira, eta egokitasun mistoko arrazak ia erabat galdu dira. Hala ere, arraza autoktonoak berreskuratzen