Hidrologia eta Geografia: Uraren Zikloa eta Iberiar Penintsulako Ibaiak

Lurrunketa, Ebapotranspirazioa eta Idortasuna

a) Lurrunketa ura giroko tenperaturan lurrun bihurtzeko prozesua da. Intentsitatea handiagoa da tenperatura altuagoetan. Hegoaldean, udan, eguneko ordu zentraletan handiagoa da.

b) Ebapotranspirazioa lurrazalak hezetasuna galtzea da, intsolazioaren eta landareen eta lurzoruaren transpirazioaren eraginez. Benetako ebapotranspirazioa egiaz gertatzen dena da, eta ebapotranspirazio potentziala ur kantitate nahikoa egongo balitz gertatuko litzatekeena da.

c) Idortasuna lurzoruan eta atmosferan behar besteko ura ez egotea da. Zenbat eta tenperatura altuagoa izan eta prezipitazio bolumena txikiagoa, orduan eta idortasun handiagoa.

• Hileko idortasuna: Gaussen indizearekin neurtzen da. Hilabete bat lehorra da 2TºC ≥ P mm denean.
• Idortasun orokorra: Inguru hezeak, erdi-hezeak, estepak eta basamortuak bereizten dira.

Iberiar Penintsulako Ibaiak

Iberiar Penintsulako Ibaietan Eragina duten Faktoreak

• Klima: Klimak eragin handia du. Prezipitazioek ibaien emarian eragiten dute. Tenperaturen eraginez, ura lurruntzen da.
• Erliebea eta Topografia: Arro eta isurialde hidrografikoen antolaketan eta ibaien higaduran eragiten dute. Zenbat eta lurraren inklinazioa handiagoa izan, orduan eta higadura handiagoa da.
• Litologia: Uraren lurrazaleko edo lurpeko isurketaren nagusitasuna zehazten du.
• Landaredia: Lurruntzea, higadura eta uholdeen arriskua gutxitzen ditu.
• Gizakia: Gizakiek lanak egiten dituzte ura hornitzeko eta ibaiak erregulatzeko.

Emaria eta Ibai-erregimena

a) Emaria segundo batean ibaiaren puntu jakin batetik igarotzen den ur kantitatea da. Emari erlatiboa urteko batez besteko emariaren eta arroaren azaleraren arteko lotura da.

• Ibaiaren ibilbidean, emaririk handiena duen tartea bokalea izan ohi da, ibaiadarren ekarpenak pilatzen direlako, lurruntze, iragazketa edo kontsumo handia dagoen kasuetan izan ezik.
• Denboran, emariak urteko irregulartasuna izan dezake, goraldiekin eta agorraldiekin.

b) Ibai-erregimenak:

• Elur-erregimeneko ibaiak: Goi-mendian sortzen dira, elurteak ugariak diren lekuetan.
• Euri-erregimeneko ibaiak: Prezipitazioen araberakoak dira.
• Erregimen mistoko ibaiak: Elur-euriarenak edo euri-elurrarenak izan daitezke, elurraren edo prezipitazioen eragina nagusi den kontuan hartuta.