Gaztelania ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Pronomeak

OI OD Reflexiboa

Me, me, me

Che, te, te

Lle, o, lo, no/a, la, na, se

Nos, nos, nos

Vos, vos, vos

Lle, os, los, nos/as, las, nas, se

·Te: hirugarren pertsonara jartzean, sortzen den pronomea (lo, no) bada, bigarren pertsonan te izango da.

·Che: hirugarren pertsonara jartzean, sortzen den pronomea lle bada, bigarren pertsonan che izango da.

O (lo, no), a (la, na), os (los, nos), as (las, nas)

1. Aditzaren aurretik doazenean o erabiltzen da.

2. Aditzaren ondoren doazenean:

• O, a, os, as: aditzak diptongoa osatzen ez duen bokalez edo -r edo -s ez den kontsonanteaz amaitzen denean: cántao.
• Lo, la, los, las: aditzak -r edo -sz amaitzen denean: cantalo.
• No, na, nos, nas: aditzak diptongoz amaitzen denean: canteino.
• Lle/lles: OI: xa lles falei de ti.
• Nos:

ESPAÑOL AMERICANO

1. Rasgos fonéticos

-Seseo: pronunciación de z/c por s.

-Yeísmo: pronunciación de "ll" como "y".

-Aspiración o pérdida de la /s/ en posición silábica final: mosca → mocha.

-Pronunciación aspirada de la J: mujer → muher.

-Reducción de grupos consonánticos: digno → dino.

-Confusión de /r/ y /l/: pierna → pielna.

-Traslado del acento.

2. Rasgos morfológicos

-Ausencia del loísmo, leísmo y laísmo.

-Posposición de posesivos: los niños míos…

-Uso del pretérito perfecto simple.

-Mayor uso de las formas en -ra en los verbos.

-Abundantes aumentativos y diminutivos.

-Variaciones de género desconocidas en España.

-Uso de "atrás mío", "delante suyo"…

-Adverbialización de adjetivos: "se ha comportado fino".

-Uso de...

Lurraldearen garapen historikoa

Erdialdeko penintsula nekazaritza-aukera handiagoengatik garatuago zegoen, eta hegoaldea, berriz, lurpeko aberastasunengatik. XVII-XVIII. mendetik aurrera, kostaldeko eremuak dinamikoagoak izan ziren industrialki eta merkataritzaren aldetik garatzeko orduan.

XX. mendean landa-exodoa gertatu zen, eta helburu nagusiak Madril, Mediterraneoko eta Kantabriako industria-eskualdeak eta turismo-eskualdeak izan ziren.

Lurraldeen arteko desberdintasunak

Populazioaren banaketa

Barne penintsularrean hutsune nabarmena dago kostaldearekin alderatuta. Madril da salbuespena. Mediterraneoko eremuak hazkunde handiagoa du Iparraldeko eta barne-eskualdeekin alderatuta.

Immigrazioari dagokionez, kontrastea nabarmena da: immigrazioa eremu...

1. Desberdintasunak munduan

Munduko egungo egoera handiena neurrian Blokeko komunista erorketaren eta sistema kapitalistaren garaipenaren ondorioa da, garapen teknologiko berriek bultzatuta. Globalizazioaren fenomenoaren ezaugarri nagusia da harreman hauek egungo mundu osoan zabaldu direla, aurrez ezagutu gabeko intentsitatearekin.

Ekonomia globala AEBen, Europar Batasunaren, Japoniaren eta Txinaren inguruan antolatzen da, hauek baitira informazioa eta ezagutza kontrolatzen dituztenak. Merkatu ekonomiaren sistemak ongizatea eta herrien aurrerapena sortu behar zituen, baina herrialde aberatsentzat eta industrializatuentzat bakarrik izan da mesedegarria, eta beste herrialde batzuentzat, aitzitik, arazo ugari eragin ditu.

Garapen-maila desberdinak...

Tema 10: A poesía de fins do s. XX e comezos do XXI

A partir de mediados dos anos 70 asistimos a unha ruptura das nosas letras en canto á diversidade temática, que se vai prolongar ata comezos do século XXI.

Características xerais

• Reflexión sobre a propia linguaxe poética.
• Apertura temática (primeiro cosmopolita e despois temáticas sociais).
• Aparición dun movemento en canto á presenza do «eu» poético.
• Incorporación de elementos procedentes das artes musicais e plásticas.
• Presenza destacada de mulleres escritoras.

Este período pode analizarse en tres momentos:

Primeira fase: cambio de rumbo

Supón o inicio do cambio de rumbo. A partir dos anos 80, prodúcese o abandono da poesía comprometida e búscanse novas pautas estéticas. Hai dúas...

Kontzeptu nagusiak: nekazaritza, industria eta ekonomia

Hurrengo zerrendan termino garrantzitsu batzuen definizioak aurkituko dituzu.

• Akuikultura: ur-animalia eta landare-espezieen hazkuntza, itsas edo ur gezakoa (itsasokoa edo kontinentala).
• Nekazaritza ekologikoa: produktu kimiko sintetikoak erabili gabe, sistema naturalak erabiliz ekoizten duen nekazaritza.
• Jatorri-izendapena: zenbait produktuei ematen zaien bereizketa, batez ere haien kalitatea nabarmentzeko.
• Transgenikoak: propietate erabilgarriagoak izateko geneen bidez aldatutako landareak.
• Silbikultura: mendien landaketa, kontserbazioa eta aprobetxamendua helburu duen zientzia.
• PPC (Arrantza Politika Erkidea): EBko estatu kideetan arrantza eta akuikultura arautzeko politika eta arau multzoa.

Lurzoruaren erabilerak

1) Nekazaritza-ekoizpena

• Zerealak (belar-landareak, giza elikadurarako, abeltzaintzarako eta elikagai osagarrien ekoizpenerako). Laborantza-eremu nagusia Penintsulako barrualdeko lehorreko lurrak dira. Ekoizpena, batez ere, atzerriko herrialde europarren errendimenduen atzetik dago.
• Lekaleak (giza kontsumorako berdean edo lehorrean, eta abeltzaintzarako elikadura). Laborantza-eremua zerealena ia bera da. Mekanizazio-zailtasunak eta errendimendu txikiak ditu.
• Mahastia (lehorreko zuhaixka-laborantza, mahatsa freskoan kontsumitzeko edo ardoa ekoizteko). Laborantza-eremu nagusia Kastilla-La Mantxa da. Errendimendu txikikoa.
• Olibondoa (lehorreko zuhaitz-laborantza, oliba mahairako eta olio ekoizpenerako). Laborantza-eremu nagusia

Inkontzientea hipotesi legitimo eta beharrezko gisa

Psikoanalisia inkontzientearen egoeran dagoela esan daiteke.

Errepimitu den guztia inkontzientean egon behar du, baina errepimitu den guztiak ez du inkontzientea osoki estaltzen.

Inkontzientea existitzen dela pentsatzeko hipotesia beharrezkoa, legitimoa eta zehatza da.

Inkontzientearen definizioa

Inkontzientea honako hau da: subjektuak ezin duen edo zailtasunez soilik atzitu dezakeen edozein eduki mentala, konzientzian ez dagoena.

Bigarrenik, termino hau aparatu psikikoaren sistemetako bat izendatzeko ere erabiltzen da: subjektuaren ahalegin handiekin soilik konszientea izan daitekeen zati ez-konszientea.

Inkontzientean dagoena

Inkontzientean subjektuak onartezinak direlako errepimitzen dituen desirak,

Marx: materialismo historikoa eta alienazioa

Marxen ustez, gizakia ideia-ale pizgarria duen izaki praktiko, historiko eta sozial bat da. Gizakiaren benetako izaera bere historia eta praxia sozialean datza. Lana beharrezkoa eta askatzailea izan daiteke, baina sistema burgesean lana merkantzia bihurtzen da, eta horrek alienazioa eragiten du: klase-banaketa, diskriminazioa eta duintasunik eza.

Marxek erlijioa "herriaren opioa" dela dio, etorkizun zeruzaleko desira sortzen duelako eta gizarte-egoera garatzeko bidean.

Egitura eta superegitura

Egiturak ekonomia-sistema osatzen du: produkzio-indarrak (makinak, lurra) eta produkzio-harremanak (lan-banaketa eta jabetza). Gaineko egitura edo superegitura hainbat ideiak osatzen dute: erlijioa, zuzenbidea,...

O Alto Imperio

O Alto Imperio esténdese desde o comezo do principado de Octavio no 27 a.C. ata a chegada ao poder de Diocleciano (284 d.C.).

Augusto e a dinastía xulioclaudia

No ano 27 a.C. Octavio foi investido polo Senado cos títulos de augustus (traducíbel como «venerábel») e princeps. Augusto comezou o seu mandato cunha profunda alteración do equilibrio de poderes que mantivera a súa vixencia durante a República.

Ao mesmo tempo dedicou grandes esforzos a pacificar e diminuír os conflitos internos e tensións que se manifestaran nos últimos tempos, no que se chamou pax augusta. Para o príncipe, o fortalecemento do seu poder estaba necesariamente ligado á paz en Roma e, para ese mesmo fin, dotouse do imperium dos cónsules e da...