Desberdintasunak munduan eta politika erregionalak

1. Desberdintasunak munduan

Munduko egungo egoera handiena neurrian Blokeko komunista erorketaren eta sistema kapitalistaren garaipenaren ondorioa da, garapen teknologiko berriek bultzatuta. Globalizazioaren fenomenoaren ezaugarri nagusia da harreman hauek egungo mundu osoan zabaldu direla, aurrez ezagutu gabeko intentsitatearekin.

Ekonomia globala AEBen, Europar Batasunaren, Japoniaren eta Txinaren inguruan antolatzen da, hauek baitira informazioa eta ezagutza kontrolatzen dituztenak. Merkatu ekonomiaren sistemak ongizatea eta herrien aurrerapena sortu behar zituen, baina herrialde aberatsentzat eta industrializatuentzat bakarrik izan da mesedegarria, eta beste herrialde batzuentzat, aitzitik, arazo ugari eragin ditu.

Garapen-maila desberdinak azaltzen du aberatsak edo garatuak ez diren beste talde batzuk sor daitezkeela:

Garapen bidean dauden herrialdeak

Bizi-maila baxua da, hazkunde demografiko handiarekin. Ekonomia oinarri agrarioa du, eta garapen industriala urria da. Taldeen artean badago bestea baino tasa handiagoan hazten ari diren taldea, herrialde emergenteak deritzenak (Brasil, Txina, India...). Mundu aberatsaren eta pobrearen elementuak partekatzen dituzte. Kapitalismo-sistemarentzat funtsezko espazioak dira, aberatsen eta pobreen arteko polarizazioa saihesteko. Eskualde oso aktiboak dira, lan-indar merkea, zerga baxuak eta antzekoak eskaintzen dituztenak.

Herrialde pobreak

Ongizatetik urrun daude, eta pobrezia eta atzerapen teknologikoa dituen egoeran bizi dira. Herrialde garatuek baliabide naturalak ustiatzen dituzte, eta batzuetan gobernu ustelei eusten diete. Baliabide naturalik ez duten beste herrialde batzuk ahaztutako herrialdeak dira. Herrialde garatuen kolonietan, produktu primarioen esportazioan eta manufakturatutako produktuen inportazioan oinarritutako ekonomia ezarri zen. Amerika Latinako, Afrikako eta Asia hegoaldeko herrialdeak dira.

2. Politika erregionalak

Lurralde-desorekak iraunkor izateak beharrezko egin zuen garapen-politika erregionalak ezartzea, horiek arintzeko asmoz. Haien helburuak denboran zehar aldatu egin dira.

Espainian, politika erregionala 60ko hamarkadan hasi zen Garapen Planekin. Plan horiek atzeratutako eremu batzuetan industriaren sustapenean oinarritu ziren. Atseden-aldi baten ondoren, 1986tik aurrera politika erregional berri bat ezarri zen, Europar Komunitatean sartzeak markatua. Garraio, telekomunikazio eta energia azpiegituretan inbertsio garrantzitsuak egin ziren. Gaur egun arte indarrean egon diren esku-hartze tresna berriak sortu ziren. Baliabide gehienak EBren Egitura Funtsetatik eta Kohesio Funtsetatik datoz, FEDER eta FOGA bidez kudeatuak.

Eskualde-helburuak

Garapen-funtsen banaketa eskualdeen sailkapenean oinarritzen da, egoera sozioekonomikoaren arabera:

• 1. Helburuko eskualdeak: EBko BPG/biztanle %75etik beherakoak dira. Baliabide gehienak hauei bideratzen zaizkie.
• 2. Helburuko eskualdeak: beren industriari, landa- edo hiri-garapen urriari edo arrantzari lotutako arazo espezifikoak dituztenak.