Fisika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Presioa: Gainazal baten gainean aplikaturiko indarraren eta gainazalaren azaleraren arteko zatidurari presioaderitzo. /// Pascal: newton bateko indarrak metro karratu bateko azalerako gainazalean eragitean sorturiko presioa. /// Fluidotasuna edo jariakortasuna: fluidoek kanaletatik eta zuloetatik higitzeko duten gaitasuna da, ontziaren formara egokiturik. /// Komprimigarritasuna: presioa aplikatzen zaienean gasek bolumena txikiagotzeko duten propietateari komprimigarritasuna deritzo. /// Dentsitatea: gorputzaren masaren eta gorputzak betetzen duen bolumenaren arteko zatidura dentsitatea da. /// Presio hidrostatikoa: likidoek beren barneko edozein puntutan egiten duten presioari presio hidrostatikoa deritzo. /// likido bateko puntu batean

-komprimigarritasuna: gasei p aplikatzerakoan b txikiagotzeko duten propietatea. -p hidroestatikoa: likidoek beren barneko edozein puntutan egiten duten p. -pascalen prin.: likido baten aplikaturiko p norabide guztietara berdin transmititzen da. aplikazioak: prentsa hidraulikoa, jasogailu h eta balazta h -arkimedesen prin.: likido baten barnen murgildurik dagoen gorputz orok bultzada-F jasaten dute (goranzkoa eta likido-b adinekoa). -p atm: atmosferak beren barnean daudengorputzei A-unitateko egiten dien F da

-energia: magnitude fisiko bat da, zein gorputzetan transformazioak jasan eta sorrarazi dezake. -motak: zinetikoa. potentziala. elastikoa. termikoa. kimikoa. erradiazio-energia. elektrikoa. nuklearra. -lana: indarrak higiduraren norabidean

Presioa gainazal batean aplikatutako indarraren eta gainazal horren azaleraren arteko zatidura da P= F/S.

Likidoei eta gasei fluidoak deitzen diegu. Beren fluidotasuna edo jariatzeko ahalmena dela medio, fluidoak kanaletatik eta zuloetatik jaria daitezke, eta sartuta dauden ontziaren formara egokitzen dira. Gasek, beste propietate bereizgarri bat dute, konprimagarritasuna,bolumena murrizteko ahalmena.

Dentsitatea gorputz baten m eta v-arteko zatidura da: d= m/v

Bere pisua eta fluidotasuna direla medio,likido batek presioa egiten du barruan dituen gorputzetan. Adierazpena: F=d·g·h·S

Presio hidrostatikoa likido batek bere barruko edozein puntutan egiten duen presioa da:

Fluidoen estatikaren oinarrizko printzipioa: P= F/S -> d·g·h·S/S ->...

1.Karga elektriko baten gainean eremu magnetiko baten eragina. Azal bitez eman daitezkeen kasuak, irudikapenen laguntzaz.

Karga elektriko baten gainean eremu magnetiko batek eragiten duen indarrari Lorentz-en indarra deritzo. Formula honako hau da,                       eta bere modulua:

Baina lau kasu desberdin egon daitezke:

o Karga geldi badago, honen abiadura (v) zero izango da eta beraz indarra zero izango da. o Partikula abiadura bat badu, hau da, higitzen da; baina higidura hori eremu magnetikoaren paraleloa da. Beraz, abiadura eta eremu magnetikoaren bektoreek ez dute angelurik osatzen eta indarra nulua izango da.

o Partikula higitzen ari da abiadura jakin batekin eta eremu magnetikoan perpendikularki sartzen da....

1.Eremu grabitatorioen eta eremu elektrikoen arteko antzekotasunak eta desberdintasunak.Antzekotasunak: Masa puntualak sorturiko eremu grabitatorioa eta karga puntualak sorturiko eremu elektrikoa eremu zentralak dira. Eremu-lerroak irekiak dira eta simetria erradiala dute. Eremu kontserbakorrak dira, beraz, eremuarekin elkarturiko energia potentziala eta zinetikoa dituzte. Eremuaren aurka buruturiko lana energia potentzial modura pilatzen da, halako moldez non, nahi izanez gero, osorik berrezkura daitekeen. Eremuaren intentsitatea eremua sortzen duen masa edo kargaren zuzenki proportzionala da, eta masa edo karga horren eta eremua kalkulatzen deneko puntuaren arteko distantziaren alderantziz proportzionala. Desberdintasunak: Indar elektrikoak...

islapena eta errefrakzioa: n=c/v//n₂/n₁=v₁/v₂//n=λ₀/λ // sinL=n₂/n₁=n₂₁// L=90α//interferentzia∆r=d.tgα//∆r=d.y/l// tgα=y/l//sinα=tgα//∆r=d.sinα//Är=në//Y_argia=λ (L/d).n//Y_iluna=(λ L/2d).(2n+1)//difrakzioa siná=n.(λ /d)// OPTIKA dioptrio esferikoa//(n₂/s₂)-(n₁/s₁)=(n₂-n₁)/r//f₂=r(n₂/(n₂-n₁))//f₁=-r(n₁/(n₂-n₁))//(f₁/f₂)=                         -(n₁/n₂)//A_L=(y₂/y₁)=(s₂n₁)/(s₁n₂)//A_A=ö₂/ö₁=s₁/s₂//(f₂/s₂)+(f₁/s₁)=1//dioptrio laua(n₂/s₂)-(n₁/s₁)=0//s₂=(n₂/n₁).s₁//f₁=f₂=infinito//ispilu esferikoa e₁=-e₂// (1/s₂)+(1/s₁)=2/r//f₂=f₁=f=r/2//(1/s₂)+(1/s₁)=1/f//A_L=-s₂/s₁=y₂/y₁//A_A=(1/A_L)=s₁/s₂//lenteak f₁=-f₂//(1/s₂)-(1/s₁)=(n-1).((1/r₁)-(1/r₂))//1/f₂=(n-1).((1/r₁)-(1/r₂))//(1/f₂)=(1/s₂)-(1/s₁)//A_L=y₂/y₁=s₂/

UHINEN-PROPAGAZIOA:Uhin fronte baten higidura frontearekiko perpendikularrak IZPIAK.·Uhin fronte esferikoa.-Fokutik distantzia handira, laua.·HUMGENSen printzipioa: (Uhinak zergatik propagatu)Ingurune bateko puntu batek uhin baten kitzikapena hartzen duenean, oinarrizko uhinak igortzen dituen foku bihurtzen da, eta uhin-multzo horrek beste uhin frote bat eratzen du.UHIN FENOMENOAK:·Islapena:-Gainazal leun batera iristen den uhinaren norabide-aldaketa da, gainazala ZEHARKATU GABE-.Î angelua: Eraso angelua.-r angelua: Islapen angelua.-Izpi erasotzailea, normala eta izpi islatua plano berean.-Eraso angelua eta islapen angelua berdinak.Errefrakzioa:-Uhin baten abiadura aldaketa da ingurune batetik beste dentsitate bateko ingurune batera igarotzen...

TEORIA ZINETIKO-MOLEKULARRA

1857an, Rudolf J. Clasius zientzialari alemanak materiaren izaera eta jokabidea azaltzeko teoria bat osatu zuen. Hasiera batean teoria hori gasen egoera azaltzeko bazen ere, hiru agregazio-egoeretako edozeinetan dagoen materiaren egoera azaltzeko baliagarria dela frogatu da. Honako hauek dira teoria zinetiko-molekularraren oinarriak:

• Materia guztia molekulaz osatuta dago.

• Substantzia bakoitzak era jakin bateko molekulak ditu. Era horretara, burdinaren molekulak (Fe) edo oxigenoaren molekulak (O2), adibidez, desberdinak dira.

• Molekulak etengabe mugitzen dira, eta ez dira inoiz geratzen.

• Molekulen artean kohesio-indarrak daude, hau da, molekulen arteko elkartze-indarrek.

• Gas-egoeran dauden substantziei dagokienez, beren

Osziladore Harmoniko Sinplea

Adierazpen Matematikoa

Higidura oszilakorra deskriba dezakeen sistema mekaniko sinple bat kontsideratuko dugu: adibidez, irudian agertzen den moduan, m masa bat k konstantedun malguki bati lotua. Malgukia konprimatzen badugu, bere hasierako posiziora itzularazten dion indar bat azalduko da. Gauza bera gertatuko da, malgukia luzatzen badugu. Garrantzitsuena hauxe da: malgukiak egindako indarra oreka posiziotik jasan duen desplazamenduaren proportzionala dela. (Kontsideratzen dugun desplazamendua, oreka posiziotik dago neurtuta. Adibidez, posizio bertikalean eta fluido batean murgilduta dagoen malguki baten oreka posizioa, m-ren pisua eta Arkimedezen bultzada kontutan hartuta kalkulatuko da).

Oreka posizioa, x=0 baldin...