Fisika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Higidura Harmoniko Sinplearen (HHS) Magnitudeak

Elongazioa (x): Higikariak edozein unetan duen posizioa da. SI sisteman, metrotan (m) adierazten da.

Anplitudea (A): Gehieneko elongazioaren balio absolutua da.

Fasea (ϕ): Radianetan (rad) adierazten da.

Hasierako fasea (ϕ₀): Fasearen balioa da t = 0 denean.

Periodoa (T): Oszilazio osoa egiteko behar duen denbora da. Segundotan (s) neurtzen da.

Maiztasun angeluarra (ω): Abiadura angeluarra bezala, rad/s-tan adierazten da.

Maiztasuna (f): Denbora-unitateko osatzen diren oszilazio kopurua da. Hertz-etan (Hz) neurtzen da.

Indarra

• Sistema bat deformatzeko edo sistema horren pausagune-egoera edo higidura-egoera aldatzeko eragina sortzen duen edozein kausa da.
• Magnitude bektorialak dira.
• Kontaktuz edo distantziara

Luparik gabe

Puntu hurbila 25 cm-tara kokaturik dago. Luparik gabeko ikus angelua φ0 da. Marrazkitik:

           tan φ0=y/0,25

Luparekin

Objektua fokuan kokaturik dago eta, kasu honetan, ikus angelua φ da. Marrazkitik:

        tan φ=y/f

Angeluak txikiak direnean, zera betetzen da: φ~tgφ eta erlazio hori erabiliko dugu goiko marrazkietatik zenbakizko balioak lortzeko:

Handitze-ahalmena: AA = 0 = yfy0,25 = 0,25f = 0,25 P

• P (potentzia)=1/f.
• 0,25 puntu hurbilera dagoen distantzia (25 cm).
• f= luparen foku distantzia

Zer da lupa?

Lupa (mikroskopio sinplea ere deitua) tresna optikoen artean sinpleena da. Lente konbergente bat da eta objektuak berez duena baino tamaina handiagoaz ikustea ahalbidetzen du.

Tamaina txikiko objektu bat zehaztasunez...

Efektu Fotoelektrikoaren Fenomenoak

Efektu fotoelektrikoa aztertuta, honako fenomeno hauek gertatzen dira, batzuk Fisika Klasikoak azaltzen ez dituenak:

1. Igorritako elektroien kopurua argiaren intentsitatearekiko proportzionala da.
2. Elektroien igorpena erradiazioaren maiztasuna minimo bat (atari-maiztasuna, f₀) baino handiagoa denean gertatzen da soilik; maiztasun minimo hori metal bakoitzaren ezaugarri propioa da. Teoria klasikoaren arabera, efektu fotoelektrikoa argiaren edozein maiztasunetan gertatu beharko litzateke, argiaren intentsitatea behar bezain handia izanez gero.
3. Igorritako edo ateratako elektroien energia zinetikoa (E_z) orduan eta handiagoa da, zenbat eta handiagoa izan erradiazio erasotzailearen maiztasuna (f). Energia zinetikoa

Sarrera

Zientzia mundu naturalari buruzko ezagutzak eraikitzeko prozesu bat da. Ikerketa zientifikoa zientziaren eboluzioaren ardatza da, eta metodo zientifikoa ikerketak garatzeko erabiltzen den metodoa da.

Metodo Zientifikoaren Urratsak

1. Hipotesia egitea
2. Esperimentazioa
3. Datuak aztertzea (taulak, grafikoak)
4. Hipotesia zuzena da?
5. Legeak, teoriak
6. Emaitzak argitaratzea

Magnitude Fisikoak

Magnitudeak gorputz propietate neurgarriak dira. Zenbaki eta unitate batez adierazten dira. Magnitude fisikoak gorputzen propietate neurgarriak dira.

Oinarrizko Magnitudeak

• Luzera: metroa (m)
• Masa: kilogramoa (kg)
• Denbora: segundoa (s)
• Tenperatura: kelvina (K)
• Korrontearen intentsitatea: anperea (A)
• Materia-kantitatea: mola (mol)
• Argi-intentsitatea: kandela (cd)

Magnitude Eratorriak

• Azalera:

1. Zer da Bioelektrizitatea?

Bioelektrizitatea izaki bizidunen zeluletan, ioien kontzentrazio desberdintasuna dela medio, sortzen den korronte elektrikoa da.

2. Zer da Pausaguneko Potentziala?

Pausaguneko potentziala zelulak eta zelularen mintzak estimulu elektrikorik jasotzen ez dutenean ematen den potentziala da. Gutxi gorabeherako erreferentziazko balioa -70mV izaten da, beti zelularen kanpokaldea erreferentzitzat hartuz.

3. Nola ematen da Pausaguneko Potentzialaren Fenomenoa?

Lau faktorek eragiten dute:

• Zelula mintzaren iragazkortasuna (ioi kanal pasiboek definitua)
• Difusioa (ioi kontzentrazio altuenetik baxuenerako mugimendua)
• Drift fenomenoa
• Sodio-potasio ponpa

Zelula mintzaren iragazkortasunak ioien fluxua kontrolatzen du. Izan ere, ioi batzuk...

Funtzio Errealak

Funtzioa:

Bi aldagai erlazionatu

• Independentea (x)
• Dependentea edo menpekoa (y)

Funtzioak f, g, h letrez adierazi.

y=f(x) funtzio bat, bi aldagaien arteko erlazioa.

Funtzio Bat Adierazteko Moduak:

• Formula aljebraikoa
• Taula
• Grafikoa
• Testu (enuntziatu)

Funtzioaren adierazpen orokorra → adierazpen grafikoa

Funtzioen adierazpen analitikoak → zehatzena eta erabilgarriena

Funtzio Baten Ezaugarrien Analisi Bere Adierazpen Grafikoak Abittuta:

Eremu eta Ibiltarte:

• Eremua: x aldagai askeak har ditzakeen balio guztien multzoa
• Ibilartea: f(x) funtzioak hartzen dituen balioak, x eremuaren barne

Jarraitasuna, Simetria eta Periodikotasuna:

• Simetriko bikoitia → OY ordenatu ardatzarekiko simetrikoa baldin bada. F(-x) = f(x)
• Simetriko bakoitia → koodenatu

Sarrera

Hemen idatzi beharko dut dakidan guztia.

Zalantzak eta gogoetak

Ez baitakit zenbat denboraz egin behar ote dudan, eta horretarako bada ere idatzi beharko dut. Izan ere, ezinbestekoa da idaztea, zalantzak argitzeko eta gogoetak bideratzeko. Hau da nire prozesua:

• Zalantzak identifikatu.
• Gogoetak ordenatu.
• Idatziz azaldu.

Denbora eta idazketa

Beti sortzen zait duda denboraren inguruan: zenbat denbora eskaini behar diot idazketari? Baina, egia esan, ez du axola zenbat denbora behar dudan, garrantzitsuena da idaztea eta prozesu horretan aurrera egitea. Hona hemen nire errutina:

1. Ideiak bildu.
2. Egitura sortu.
3. Idatzi eta zuzendu.

Idazketaren garrantzia

Idaztea funtsezkoa da niretzat. Ez bakarrik zalantzak argitzeko, baita ideiak ordenatzeko eta gauza berriak...

Oinarrizko Kontzeptu Matematiko eta Fisikoak

Moneta

Objektu baten balio ekonomikoa adierazteko eta merkatu-elkartrukean balio hori ordaintzeko erabiltzen den tresna.

Magnitudea

Neur daitekeen propietate fisikoa da.

Neurtzea

Magnitude bat dagokion patroi-unitatearekin konparatzea, bigarrena lehenengoan zenbat aldiz errepikatzen den ikusteko.

Pisua

Objektu batek eragiten duen indar grabitatorioa da.

Masa

Objektu edo substantzia batek duen materia-kantitatea.

Edukiera

Objektu batek, bere dimentsioen mugan, barruan substantzia bat biltzeko duen gaitasuna.

Bolumena

Espazioaren hiru dimentsioetan gorputz batek duen hedadura.

Luzera

Objektu batek dimentsio batean hartzen duen espazioa edo tartea da.

Distantzia

Bi objektu edo bi puntu bata bestetik zer gertu edo urrun

Fisio nuklearra

Deskribapena eta adibideak

DEFINIZIOA. Fisio nuklearra erreakzio nuklear bat da, non masa handiko nukleo bat neutroiez bonbardatuz, nukleo hori zatitu eta bi nukleo arin sortzen diren. Prozesu horretan neutroi batzuk eta energia kantitate handia askatzen dira. Fisiorako gehien erabiltzen diren nukleoak uranio-235 eta plutonio-239 isotopoak dira. Adibide bat: (irudia)

Aktibazio-energia

Fisio erreakzioan sortzen diren produktuak hasierako U-235 baino egonkorragoak dira; hala ere, uranio atomoa ez da berez zatitzen, aktibazio-energia deritzon energia kantitate bat behar du, neutroi batez bonbardatzean lortzen duena. Horrela, U-236 bitarteko produktu bat eratzen da: uranioaren nukleoak neutroia xurgatzen du, eta horrek ekartzen du energia;...

COULOMB-EN LEGEA: Bi karga elektriko puntualen arteko erakarpen- edo aldarapen- indarra bi kargen biderkaduraren zuzenki proportzionala da eta bien arteko distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala. INDAR ELEKTRIKOEN EZAUGARRIAK: Indarra kargak biltzen dituen lerro zuzenaren norabidekoa da. Kargak zeinu berekoak direnean indarra aldaratzailea da. Bi kargak aurkako zeinukoak direnean, elkar erakarri egiten dute. Distantziarako indarrak dira. Ez da inolako ingurune materialik behar kargen artean indar horiek eragiteko. Beti binaka ageri dira, F12 eta F21 indarrek modulu eta norabide bera baina aurkako norazkoa. EREMU ELEKTRIKOA: Gorputz kargatu batek karga elektrikoa edukitzeagatik bere inguruko espazioan sortzen duen perturbazioari...