Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Aro Modernoa eta Aro Garaikidea: Filosofia eta Etika

Hedonismo Soziala eta Utilitarismoa

Mundu anglosaxoian sortu zen gizarte-hedonismo mota bat da, zeinaren arabera gizakiok gizarte-sentimenduak ditugun. Horietako bat sinpatia da: edonoren tokian jartzeko gaitasuna, pertsona hori sufritzen ari denean harekin batera sufritzeko, edo pozten denean harekin batera pozteko.

Moralaren helburua ahalik eta izaki gehienentzat ahalik eta zoriontasun handiena lortzea da. Erabaki arrazionalak hartzeko irizpidea da.

Jeremy Benthamek plazeren aritmetika gehitu zion utilitarismoari, bi hipotesitan oinarrituz:

1. Plazera neurgarria da, eta nolakotasunari dagokionez berdinak direla.
2. Bi plazer alderatu daitezke, gehienezko plazer osoa lortu ahal izateko.

Millen iritziz,...

1. Metodo Hipotetiko Deduktiboa

Natura zientzietako metodo honek hiru maila ditu:

• Protokolozko enuntziatuak: Enpirikoki egiaztatzeko moduko fenomenoak azaltzen dituzte.
• Legeak: Enuntziatu unibertsalak dira, fenomeno jakin batzuen portaera edo erlazio erregularrak eta iraunkorrak aztertzen dituzte. Hasieran hipotesiak besterik ez dira izaten, baina, egiaztatuta geratzen direnean, lege naturaltzat hartzen dira.
• Teoriak: Enuntziatu unibertsalak dira, eta horietatik zientzia baten lege guztiak deduzi daitezke.

5. Falazia Ohikoenak

Argudioetan akatsak sortzen dituzten arrazoibideak dira:

• Galdera konplexuak: Galdera batzuek aurresuposizioak izaten dituzte. Batzuetan egokia da halako galderak egitea, baina solaskidearentzat tranpak ere izaten dira askotan.

Mendebaldeko Filosofiaren Hastapenak

Mendebaldeko filosofoak K.a. VI. eta V. mendeen artean agertu ziren, Egeo itsasoko uharteetan eta Asia Txikiko kostaldean. Haiek izan ziren jainko eta jainkosen azalpen mitologikoak baztertu eta errealitatea arrazoimenaren bidez aztertzen hasi ziren lehen pentsalariak.

Miletoko Eskola eta Arkhé-a

Miletoko eskolako filosofoek galdera kosmologiko nagusi bat egin zuten: zer da gauza guztien atzean dagoen printzipio iraunkorra? Printzipio horri arkhé deitzen zioten, eta horren bidez munduaren jatorria eta egitura ulertu nahi izan zuten.

Filosofo Presokratiko Nagusiak eta Haien Ideiak

• Tales Miletokoa: Mendebaldeko filosofiaren aita da; haren ustez, gauza guztien oinarria ura da, bizitzaren oinarria baita eta izaki

DETERMINISMOARI EGINDAKO KRITIKA: Legeak geure buruari jartzen dizkiogu eta legeak baldintzatzen gaituzte, baina ez digute determinatzen.

Maila Aurrekonbentzionala

Zigorra edo sariengatik jokatzen du, hau da, hori egiten baduzu karamelo bat emango dizut, beraz hori egiten du karameloa lortzeko. Heteronomoak dira, hau da, ez dira autonomoak.

Maila Konbentzionala

Gizarteko legeekin bat datorrena da bidezkoa. Gizarteko arauak eta printzipioak onartzen ditu. Oraindik pixka bat heteronomoak dira, gizarteko arauetara moldatzeko jokatzen dutelako eta ez dute norberaren printzipioei jarraitzen.

Maila Postkonbentzionala

Autonomoak dira. Bere kontzientearen arabera jokatzen dute eta bidezkoa dena bakoitzak ondo pentsatuta erabakitzen du. Norberaren justizia...

Filosofiaren Oinarriak

Zer da Filosofia?

Filosofia: Errealitateari buruzko hausnarketa arrazionala da. Galderak sortu eta erantzunak arrazoiaren bidez ematen saiatzen den jarduera.

Filosofiaren Ezaugarriak

• Funtsezkoa
• Erotikoa (oinarrizkoa)
• Kritikoa
• Orokorra
• Kausala
• Sinbolikoa
• Arrazionala

Filosofiaren Abiapuntuak

Mitoak eta Logos-a

• Mitoak: Gizakiari eskatzen dizkion arazoei erantzuten die. Erantzuna naturaz gaindikoa da.
• Logos: Azalpen logikoa da, gauzen eta fenomenoen azterketan oinarritzen dena.

Harridura eta Zalantza

• Harridura: Gure mundu misteriotsu honek harridura sortzen du eta mota guztietako galderak eragiten ditu. "Kosmosa" izatea, osotasun harmonikoa, alegia, eta ez "kaosa". Jarduera filosofikoak logosaz baliatzen da.
• Zalantza: Ez gara konformatuko

Descartesen Metodoa

Descartesen metodoaren azalpena, bere obra nagusia den "Metodoaren Diskurtsoa" oinarri hartuta. Bertan, ezagutza lortzeko prozesua eta egiaren bilaketa jorratzen ditu.

Descartesen Desengainua eta Metodo Berriaren Premia

Descartesi ikasketek desengainua eragin zioten. Ikasitako guztiak ez zuela ezertarako balio uste zuen, matematikak izan ezik. Honek bere filosofia propioa sortzeko lehen urratsa izatera bultzatu zuen. Descartesek, beste filosofo batzuekin batera, metodo ziur baten falta zegoela uste zuen. Arazo nagusia, Aristotelesek azaldu eta Erdi Aroan erabilitako silogismoa ordezkatuko zuen metodo berri bat aurkitzea zen.

Silogismoa egia orokor batean oinarritzen den arrazoibide deduktiboa da. Erdi Aroan horrelako arrazoibideak...

Egiaren Jatorria eta Esanahia

Egia hitzaren jatorria aztertzean, hiru hizkuntza nagusitara jo behar dugu:

• Grekoz: "Aletheia" hitza erabiltzen da, "ezkutatuta ez dagoena" esan nahi duena, hau da, agerian dagoena. Beraz, egia, gauzen aurkikuntza da grekoz.
• Latinez: "Veritas" hitzak, esatearen zehaztasuna adierazten du.
• Hebreeraz: "Emunah" hitzak konfiantza zentzuan adierazten du egia. Hau da, espero duguna beteko denaren konfiantza.

Egia: Ezagutzaren Helburua

Ezagutzaren helburua egiazko emaitzak lortzea da. Hala ere, egia bereiztea zaila izan daiteke.

Egiarekiko Ziurtasun Egoerak

Hainbat ziurtasun egoera daude egiarekiko:

• Ezjakintasuna: Adimenak gai berri bati buruz ezer ez dakiela adierazten du.
• Zalantza: Aldeko eta kontrako arrazoiak antzekoak direnez,

Egiaren Irizpidea

Egiaren irizpidea: Judizio batean egia edo faltsutasuna erabakitzeko erabiltzen dugun eredua da. Irizpide enpirikoa Descartesek ez zuen onartu; izan ere, irizpide horren baliozkotasuna egon litezkeen kasu posible guztiak aztertzen direnean bakarrik gertatzen da, indukzio osoa ematen denean.

Matematika eta Arrazoiaren Egia

Matematika eta arrazoiaren egia: Descartes matematikaz baliatzen da egiaren irizpidea bilatzeko (bere egia ez diola esperientziari zor). Arrazoiaren egia deitzen zaio, ez dagoelako esperientziaren menpe, arrazoimenean baizik. Bere objektua bakuna delako eta arrazoiketen ziurtasunagatik eta nabaritasunagatik matematika atsegin duela dio.

Metodoaren Erregelak

Lehen Erregela: Nabaritasuna

Metodoaren lehen erregela:...