Batxilergoa mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

2.2. ANIMALIA-ADIMENA ALA GIZA ADIMENA?
Gizakia al da izaki adimendun bakarra? Definizio ezberdinen arabera ondorio ezberdinak atera ditzakegu.
Adimena: bizitzeko oinarrizko beharrak ase behar horretan ingurunea aldatzeko edo tresnaren bat erabiltzeko gaitasuna. Ondorioz, zenbait animali ere adimenduak dira.
Adimena: gauzak errealitatetzat hartzeko gaitasuna. Adimena: zeinuak sinbolo bihurtzeko gaitasuna. Adimena: ideia unibertsalak eta abstraktuak sortzeko gaitasuna. Ondorioz, animaliak ez dira adimenduak, bakarrik gizakiak.
Baina adimena ez ote da txinpantzeek egiten dituzten gauzen garapen kuantitibo hutsa? Ala badaude kualitiboek ere? Hori argitzeko dago oraindik. Baina filosofo garrantzitsuenek diote giza- eta animalia-adimenak oso desberdinak...

3.1.- EGIA ELKARREKIKOTASUN EDO EGOKITASUN GISA
- Def.: honen baitan daude ezagutzaren ekintzan parte hartzen duten 2 elementuak
- Badena: objektua
- Esatea: subjektua eta objektuaren irudikapena.
- Egia litzateke 2 elementu horien arteko “bat etortzea”, zerbaiti buruz esaten denaren eta zerbait hori denaren arteko bat etortzea. Arazoa: elkarrekikotasun hori ezin da materiala izan, objektuak ez baitira guregan sartzen ezagutzen ditugunean. Elkarrekikotasuna formala da, objektuari buruz egiten dugun irudikapena eta objektuaren beraren artekoa, hain zuzen. Hala ere arazoa ez da azalpen horrekin amaitzen; oraindik badaude argi ez dauden hainbat gauza: zertan datza ezagutzaren eta objektuaren arteko “egokitasuna”? Nola jakin daiteke edozer...

Gizakiari zer toki dagokio:-Giza arima: Aristotelesek honela definitu zuen arima: bizia potentzian duen gorputz natural baten perfekzio-forma.Hala, arima gorputz baten funtsezko gauzatze lehena baino ez da, gorputza bizirik dagoen aldetik, betiere. Gorputzaren esentzia eta forma ere bada. Hala ere,Aristotelesek estu lotu zituen arima eta gorputza; izan ere, haren esanetan, gorputz batek bizitzeko egitura bat du bere baitan, jada izaki biziduna delako; gorputz horri bizi-forma ematen dion indarra dugu,justu, arima. Gorputzaren izatea arima da, begiarena ikusmena den gisan.Gorputz osoan barrena dago arima, eta bien arteko batasuna substantziala da; beraz, gorputz bat hiltzean arima ere desagertzen da. bizi-iturri den arimak 3 maila ditu: 1-Arima...

4.Materialismo historikoa:iraultza.-marxek uste du produkzio indarrak etengabe garazten direla.Halaber,uste du garapen maila batera iristen direnean produkzio harremanek oztopatu egiten dituztela.Une horretan iraultza sozialak gertatzen direlakoan dago.-produkzio harreman berriek ordezkatu egiten dituzte zaharkitu diren lehengo produkzio harremanak.Produzkio harremanak aldatzearekin batera,gainegitura ideologikoa eta politikoa ere aldatu egiten da.-kapitalismoan proletargoa garatu ahala gero eta nabariago geratzen da jabetza kapitalista aldatzeko beharra.Proletarioak gero eta gehiago dira,gero eta pobreagoak,eta gero eta hobeto antolatzen dira eta eraginkorrago borrokatzen dute.-iraultza proletargoak estatuaren boterea bereganatzen dutenean...

ekintza: jakinaren gainean egiten dugun zerbait da ekintza. borondatezko ekintza: ekintza mistoak dira kalte handiagoak sahiesteko egiten direnak.ekintza mistoak borondatezko ekintzak dira, baina subjektuak ez ditu ekintzok bere gogoz aukeratzen, ez lituzke egingo beste egoeran egongo balitz. zentzu hertsian ekintza borondatezkoak subjektuak helburu bat lortzeko asmoz egiten du. elementuak:  asmoa -berezkoa: nik nahi gabe zerbait gertatzen zaidanean; -kontzientziki onrtua. helburuak: nahiak kontzientziki eta modu esplizituan gauzatseko erabakia hartzen dugunean, gauzatuko dugun ekintzaren helburu bilakatzen dira, helburuak lortzeko bitarteko batzuk behar ditugu. ondorioak: asmoa gauzatzen bada emaitza edukiko dugu bestela ez. zentzua: ulergarri...

• Lehenengo egia ziurra aurkitutakoan, Descartesek  badaki zelako ezaugarriak dituen egiak beste baten bat aurkitu ahal izateko: ARGIA eta BEREIZIA. Hauexek baitira egiaren ezaugarriak. Beraz, hau, egia irizpide bihurtzen da.
•  Hau kontuan izanda,  bestelako egiarik ote dagoen NON bilatu behar da?
  1. ARRAZOIAN, hau da, segurua den gauza bakarrean.
  2. Arrazoian zer dago?
     • IDEIAK. 3 ideia mota.
       • ADBENTIZIAK/ARROTZAK/ERATORRIAK. Gizakiak zentzumenen datuak erabiliz egiten dituen kanpoko gauzen ideiak dira hauek: mendia, zaldia, zuhaitza, etab.
       • FAKTIZIAK/IRUDIMENEZKOAK. Kanpoko gauzen ideiak nahasiz, gizakiak egiten dituen ideiak dira. Irudimenean baino ez dira existitzen. Adibidez, adarbakarra.
       • JATORRIZKOAK. Gizakiak jatorrizko ideiekin jaiotzen da. Gure arrazoian

...

ARRAZOIMENA ETA FEDEA TOMAS ETA AGUSTINENGAN

Kristautasuna eta filosofiaren arteko topaketa gertatu zen lehen unetik, fedea eta arrazoimenaren arazoa agertu zen: filosofiak ezagutza arrazoimenetik abiatuz bilatzen duenez, eta kristautasunaren edukiak errebelatuak direnez, baliteke biak, fedea eta arrazoimena, bat ez etortzea. Horregatik, pentsaera kristauaren historian fede eta arrazoimenaren arteko harremanak hainbat gorabehera pairatu ditu.

Agustinen jarrera: Agustin puntu honetan bere esperientzia pertsonaletik abiatzen da. Bera asetu ez zuten zenbait talde filosofikotan ibili zenez, arrazoimenak gizakiari fedea aurkitzen lagun ez diezaiokeela uste du. Baina, behin egia fedearen laguntzaz aurkituta, arrazoimenak egia hori ulertu, onartu eta

...

Errealitate bakarra sentimenek ematen diguten informazioa da (iturri nagusia). Ezaguera partikularrak: mundu sentigarriko izaki eta objektu gainekoak, zientzia (objetiboa). Ezaguera unibertsalak: kontzeptu orokorren gainekoa, izaki partikularren baino areago, filosofia (subjetiboa).

Nola iritsi ezaguera unibertsalera?

Abstrakzio induktibo prozesuari ekin, non giza arimaren zenbait ahalmenek eskua hartzen duten (irudimenak, oroimenak eta adimenak). Abstrakzio hitzak banakako konkretuak partekatzen duten esentzia zein den jakiteko mekanismoari erreferentzia egiten dio.

Sentimenen bidez hautematen duguna da gure ezaguera-iturri nagusia; abstrakzio induktibo deritzon prozesuaren bidez esentzia unibertsalak atzematea ere helburu hartu beharko genuke,...

Parisko Komuna

Proletarioen lehen diktadura izan zen, Parisko proletarioek boterea hartu zutenean 1871ko martxoaren 18tik maiatzaren 28ra arte, Versaillesko armadak hura zapaldu zuen arte.

Produkzioa

Gizakiek bizirauteko ondasun materialak sortzeko egiten duten jarduera da.

Produkzio-harremanak

Produkzio-bitartekoen jabeen eta langileen artean sortzen diren harremanak dira. Harreman horiek:

• Gatazkatsuak dira (zapaltzailea-zapaldua). Esplotaziozkoak dira, langileak bere lan-indarra produkzio-ondasunen jabeak nahi dituen prezio eta baldintzetan saldu behar baitu.
• Antagonikoak dira. Batzuek produkzio-bitartekoen jabetza esklusibo gisa defendatzen duten bitartean, besteek jabetza kolektiboaren alde egiten dutelako.

Produkzio-indarrak

Bi faktoreen konbinazioa...

Arrazionalismoaren Ezaugarriak

Arrazionalismoaren ezaugarriak:

1. Konfiantza arrazoian: Ezagutza-iturri garrantzitsuena arrazoia da, baliozko ezagutzak sor ditzakeen bakarra. Arrazoian, esperientziatik sortu ez diren jatorrizko ideiak daude.
2. Ezagutza sentikorraren gutxiespena: Sarritan, zentzumenek huts egitera bultzatzen gaituzte, eta ezagutza sentikorra ezin da unibertsala izan, ezinezkoa delako multzo bereko kasu guztiak esperimentatzea (indukzio osoa).
3. Zientzia unibertsal eta beharrezkoaren nahitaezkotasuna: Zientziaren judizioek baliagarriak izan behar dute kasu guztietan (unibertsala), eta nahitaezkoa da hori (beharrezkoa). Matematika, a priori eratuta dagoenez, ezaugarri hauek dituzten judizioek eratzen dute. Horrelako ezaugarririk ez duen

...