XVIII. eta XIX. mendeetako nekazaritza eta industria iraultzak: eraldaketa ekonomiko eta sozialak

Laburpena

Dokumentuak XVIII. eta XIX. mendeetako aldaketa ekonomikoak aztertzen ditu: nekazaritzaren hedapena, liberalismo ekonomikoaren pentsamoldea eta industrializazioa. Garraioen iraultza, energia iturri berriak eta gizarte klaseen egoera ere azaltzen ditu, baita langile mugimenduaren sorrera eta ideologia nagusiak ere.

Funtsezko puntuak

XVIII. mendean nekazaritza teknikak hobetu ziren eta abeltzaintza ere aurrera egin zuen.
Herri lurrak pribatizatu ziren, eta horrek eskulan soberakinak eragin zituen eta nekazari asko hirietara joan behar izan zuten.
Liberalismo ekonomikoak ekimen pribatua defendatzen zuen, ekonomia hazkundearen motor gisa.
Industrializazioa Britainia Handian hasi zen, burdina eta ikatz meategi ugariei esker, eta ikatza energia iturri nagusia izan zen.
XIX. mendean trena eta lurrun itsasontzia asmatu ziren garraioa azkartzeko.
1870etik aurrera elektrizitatea eta petrolioa erabiltzen hasi ziren energia iturri gisa.
Langile klaseak (proletariotza) soldata kaskarrekin eta lanaldi luzeekin lan egiten zuen fabriketan.

Frogatu zeure burua

XVIII. mendeko nekazaritza hedapena

XVIII. mendean, nekazariek elikagai gehiago ekoizteko beharra zuten, eta horrek aldaketa ekonomikoak eragin zituen lehen sektorean. Hainbat hobekuntza eman ziren:

Nekazaritza teknikak hobetu ziren: makina berriak eta ongarriak erabiltzen hasi ziren.
Abeltzaintza hobetu zen: hortik aurrera, okela ez zen aberatsentzako bakarrik izan.
Nekazaritza egiturak aldatu ziren: herri lurrak pribatizatu zituzten.

Ondorioak:

Ekoizpenak gora egin zuen.
Teknologia eta makina berriak erabiltzean, eskulan soberakinak sortu ziren, eta nekazari askok hirietara emigratu behar izan zuten.

Pentsamolde berria

Gizartean eta ekonomian, liberalismo ekonomikoaren ideologia hedatu zen. Ekonomia hazkundea ekimen pribatuak eragiten zuela zioen liberalismoak. Horren ondorioz, jendeak joera handiagoa zuen inbertitzeko, berrikuntzak egiteko eta etekinak bilatzeko.

Funtsezko ideiak

Protagonistak: Industrializazioa Britainia Handian hasi zen eta Europara hedatu zen.
Faktoreak: Burdina eta ikatz meategi asko zeudenez, industrializazioa hasi zen.
Gakoak: Ikatza zen energia iturri nagusia.
Ondorioak: Produktibitateak gora egin zuen eta produktuen prezioa jaitsi egin zen.

Garraioen iraultza

Industriak sekulako abiaduran egin zuen gora, baina garraioa oso motela zenez (belaontziak, diligentziak…), XIX. mendean trena eta lurrun itsasontzia asmatu ziren.

Industria eta potentzia berriak

1870etik aurrera, energia iturri berriak erabiltzen hasi ziren: elektrizitatea eta petrolioa. Elektrizitatea ekoizteko eta zabaltzeko, elektrizitate industriak sortu ziren.

Goi klaseak

Pertsonak beren ekonomia egoeraren arabera bereizten ziren taldeetan. Burgesia zen klase nagusia, eta aristokratek pribilegio gehienak galdu zituzten. Lege berdintasuna zegoen, baina, hala ere, aldea nabaritzen zen klaseen artean. Emakumeak aitaren ala senarraren menpe zeuden.

Erdi eta behe klaseak

Langileek fabriketan egiten zuten lan soldata baten truke (proletariotza). Soldata kaskarrak zituzten (emakumeek eta umeek, batez ere), eta lanaldi oso luzeak (12 ordukoak).

Langile mugimenduak

Soldatapeko langileek beren lan eta politika egoera hobetzeko eginiko ekintza kolektiboen multzoari esaten zaio langile mugimendua. 1824an sortu zen.

Ideologiak

Marxismoa
Anarkismoa

Ohiko galderak

Zergatik hasi zen industrializazioa Britainia Handian?

Burdina eta ikatz meategi asko zeudenez, industrializazioa Britainia Handian hasi zen. Ikatza energia iturri nagusia izan zen.

Zer ondorio izan zituen nekazaritzako aldaketak?

Ekoizpena handitu zen, baina teknologia eta makina berriek eskulan soberakinak sortu zituzten. Ondorioz, nekazari asko hirietara emigratu behar izan zuen.

Noiz sortu zen langile mugimendua?

Langile mugimendua 1824an sortu zen, soldatapeko langileek beren lan eta politika egoera hobetzeko.