DBH mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Zirkulazio-aparatua eta Homeostasia

1. Zirkulazio-aparatuaren funtzioa

Gizakiongan, likido interstizialak, odolak eta linfak osatzen dute barne-ingurunea. Likido interstizialak zelulak bustitzen ditu. Odolak eta linfak, berriz, zelulek behar dutena edo baztertzen dutena bildu, banatu eta kanporatu egiten dute, zirkulazio-aparatua osatzen duten sistemen bitartez.

2. Zer da homeostasia?

Organismoko zelulek behar bezala funtzionatzeko, ezinbestekoa da barne-inguruneari aldaketarik gabe eustea; hau da, haren propietateek (konposizioak, tenperaturak eta abarrek) gorabeherarik ez izatea. Propietate horiei eusteari homeostasia deritzo.

Linfaren Zirkulazio-sistema

2.1 Zer da linfaren zirkulazio-sistema?

Linfaren zirkulazio-sistema gorputz guztian zehar banatuta...

Totalitarismoaren jatorria

Hannah Arendtek Totalitarismoaren jatorria liburuan totalitarismoari buruz hitz egiten du. Haren ustez, fenomeno hori ez zen berezkoa izan, XVIII. eta XIX. mendeetako Europako antisemitismoak eta inperialismoak oinarrizko baldintzak prestatu baitzituzten. Ideologia horren arabera, totalitarismoan botereak lider bakarraren esku egon behar du, eskubide indibidualak baztertuz eta ekonomia zentralizatuz.

Propaganda, izu-politika eta marko juridikoa erabiliz, botereak legeak aldatzen ditu eta estatuaren forma birmoldatzen du. Helburua boterea mantentzea da, eta horretarako gizabanakoaren suntsipena, deshumanizazioa eta bakartzea erabiliko ditu. Arendtek totalitarismoak eragindako gaitz erradikalaren definizioa ematen du:...

Friedrich Nietzsche eta mendebaldeko pentsamendua

Nietzsche Röckenen jaio zen 1844an. Hamabi urte zituela, bizitza osoan zehar izango zituen buruko min handiak jasaten hasi zen. Nietzscheren lana ondorengo ikerketa askotan interpretatu da; horregatik, haren filosofiak esanahi desberdinak hartu ditu. Beharbada, idazteko duen modu bereziak eta izaera metaforikoak eragin dute hori. Nietzscheren filosofia ordura arteko mendebaldeko kultura eta pentsamenduaren kritikarik handiena izan zen.

Karl Marx: Erlijioaren kritika eta alienazioa

Nietzschek bezala, Marxek ere erlijioaren kontra egiten du gogor. Haren ustez, erlijioa klase menderatzailearen asmakizuna da, klase menderatua uztarpean edukitzeko eta herri xehearen iraultza geldiarazteko. Erlijio-...

Marx eta Engels: Klase Borrokaren Teoria

Marx eta Engels, filosofo garrantzitsuak, gizartearen historia klaseen arteko borroka izan dela baieztatu dute. Historia, batez ere, klase edo estamentuetan banatuta egon da. Hauek desberdintzen ziren beren aberastasunaren edo ondasun materialen eskuragarritasunaren arabera. Horrela, burgesiak proletarioa zapalduko du.

Materialismo Historikoa: Historiaren Motorra

Aldeko argudio nagusia materialismo historikoa da. Historia ulertzeko erabili da, eta ikusarazi duena materiala dela. Ez dira ideiak edo kontzientzia, baizik eta lana eta betebehar materialak zehazten dutenak gizakia. Horregatik, baldintza materialak izan dira historiaren eragileak.

Klase Gatazkaren Sorrera

Historiaren motorra jabeen eta langileen...

Bigarren Errepublika eta Gerra Zibila Euskal Herrian (1931-1939)

1931ko apirilaren 12ko udal hauteskundeetan errepublikarrek irabazi zuten. Euskal hiriburuetan ere halaxe gertatu zen, Iruñean izan ezik, monarkikoek irabazi baitzuten. Apirilaren 14an, Espainian II. Errepublika aldarrikatu zuten; Eibar izan zen hori egin zuen lehen hiria. Egoera horren aurrean, Alfontso XIII.ak Espainia utzi eta erbesteratu zen. Alcalá-Zamora buru zela, behin-behineko gobernua eratu zen, eta konstituzioa onartu ondoren, behin betiko gobernua osatu zuten.

Gorte Konstituziogileak eta hauteskundeak

Ekainaren 28an, gorte konstituziogileetarako hauteskundeak egin ziren. Gizonen sufragio unibertsalari eutsi zitzaion (23 urteko gutxieneko adinarekin). Errepublikanoen...

Gizarte Berria

Langile Mugimenduaren Jatorria

• Espainiako langileen lan- eta bizi-baldintzak oso gogorrak ziren.
• 1868ra arte, Espainiako langile-mugimenduak indar gutxi izan zuen.
• Lehen manifestazioak: fabrikak suntsitzeko ekintza ludditak.
• 1840. urtean lehen langile-mugimenduak sortu ziren (kotoi-industrian).
• Elkartzeko eskubidea eskatu zen.

Bigarren Industria Iraultza

1870. urtetik aurrera Bigarren Industria Iraultza gertatu zen.

Energia-iturri eta Industria Berriak

Bi energia-iturri berri izan ziren etapa honen oinarriak:

• Elektrizitatea. Industrian aplikatu zen, makinak mugitzeko. Elektrizitateari esker, zenbait garraiobide berri, komunikabide berri (telefonoa, irratia) eta asialdiko modu berri (zinema) agertu ziren.
• Petrolioa. Automobilgintzan erabiltzeko

Laneko Arriskuen Prebentzioari buruzko galderak eta erantzunak

Erantzukizunak eta betebeharrak

20. Enpresak prebentzioaren arloan egindako ez-betetzearen ondoriozko erantzukizunak eta zehapenak honako hauek zehazten dituzte: Lan Ikuskaritza.

21. Lan-arriskuen prebentzioaren alorreko enpresaburuaren betebeharrak: Langileentzako formazioa.

22. Prebentzioaren kudeaketa neurri-multzo bat da: Enpresaren kudeaketa-sisteman integratuta, kalteak prebenitzeko.

Antolaketa eta kudeaketa

23. 500 langile baino gehiago dituen enpresa batean, prebentzioa antola dezake: Prebentzio-zerbitzu propioa kontratatuz.

24. Laneko arriskuen prebentzioari buruzko baieztapen hauetatik, zein da zuzena? Enpresako zuzendaritzaren barruan soilik egongo da.

Langileen betebeharrak

Ameriketako Estatu Batuen Independentziaren Jatorria eta Garapena

Kolonien eta Metropoliaren Arteko Desadostasunak

Erresuma Batuak ez zien uko egin nahi Amerikako lehengaiei, baina ez zuen interesik kolonietan industria garatzeko. Horrez gain, berarentzat gordetzen zuen merkataritzaren monopolioa, eta horrek zaildu egiten zuen Hamahiru Kolonien eta Amerikako beste eskualde batzuen arteko merkataritza-jarduna. Bazen, beraz, oinarri ekonomikoa zuen arazo bat, koloniek aurrera egiteko oztopotzat ikusten baitzuten metropolia.

Tentsio politikoak egoera hura larriagotu egin zuen. Hamahiru koloniak nahiko autonomoak ziren, Ingalaterrako monarkaren agintepean zeuden arren. Eskuduntza garrantzitsudun biltzarrak zituzten, eta haien esku zegoen, esaterako,...

Boltxebikeen lehen gobernua

Lenin buru zela, boltxebikeen lehen gobernua sortu zen. Berehala, gerratik ateratzea negoziatu zuen Brest-Litovskeko Itunaren bidez (1918ko martxoaren 3an). Gainera, latifundio handiak kalte-ordainik gabe desjabetzeko eta nekazarien artean banatzeko agindu zuen, bai eta fabrikak langileek kontrolatzeko ere. Errusiako herrien subiranotasun-eskubidea ere onartu zuen.

Gerra Zibila eta gerrako komunismoa

Tsarismoaren aldekoak (lur-jabeak, armadako goi karguak, eliza ortodoxoa...) eta sistema liberala defendatzen zutenak iraultzari aurre egiten saiatu ziren. Iraultzaren aurkakoek Armada Zuria osatu zuten, eta boltxebikeek, Armada Gorria. Bi armadak gerra zibilean (1918-1921) aurrez aurre jarri ziren.

Armada Zuriak atzerriko...

1. Gerraren kausak eta leherrarazlea

Lehen Mundu Gerrako bake-itunek oso ahulduta utzi zituzten garaitutako herrialdeak. Alemaniak lurraldearen zati bat galdu zuen; ekonomia bahitu egin zitzaion herrialde garaileen mesedetan, eta ezinezko bihurtu zuen Alemania suspertzea. Garaileenganako erresumina nagusitu eta sentimendu horrek bultzatuta sortu zen muturreko nazionalismo alemaniarra.

Errusiako Iraultzan (1917ko urrian) komunismoak garaitu izanak sentimendu kontrajarriak eragin zituen: mirespena eta beldurra. Mendebaldekoek estatu berriak sortu zituzten iraultza-mugimenduak galarazteko; muturreko nazionalismoa azaldu zen, komunismoaren aurkako indarrik eraginkorrena zelakoan.

1930eko hamarkadako Depresio Handiak krisian utzi zituen herrialde asko....