Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Fronte Popularra: Kausak eta Ondorioak

Kausak

II. Errepublika 1931n aldarrikatu zen, konstituzio progresista eta hainbat erreforma abiaraziz. Hala ere, gobernu ezkertiarrak ez zuen denon babesa lortu, eta egoera politiko eta soziala gero eta gatazkatsuagoa bihurtu zen. 1933ko hauteskundeetan eskuinak, CEDA eta Alderdi Erradikalak, irabazi zuten, aurreko erreforma ugari atzera botaz. Sektore erreakzionarioek, hala nola erlijiosoek, militarrek eta Sanjurjadako parte-hartzaileek, amnistia jaso zuten. Horrek ezkerraren haserrea piztu zuen.

Garai honetan, talde politikoen erradikalizazioa nabarmendu zen: eskuinean faszistak, katolikoak eta monarkikoak gogortu ziren; ezkerrean, langile-mugimenduak erradikaltasuna areagotu zuen. Egoera gatazkatsuak 1934ko...

Egileak defendatzen du emakumeek gizonen eskubide berak izan behar dituztela, eta bere diskurtsoan diputatuak konbentzitzen saiatuko da hainbat argudiorekin.

Campoamorren Argudio Nagusiak

Lehenengo paragrafoan, diputatuengana zuzentzen da bi eskaera nagusi egiteko:

• “Utz iezaiozue emakumeari den bezalakoa izaten.”
• “Zuzenbidean” edo politikan parte hartzen.

Hiru argudio nagusirekin defendatzen ditu bere eskaerak:

1. Emakumea gizakia izateagatik dituen eskubideak errespetatu behar dira.
2. Herri zibilizatuei eskatu behar zaiela bukatzea gizartean ezberdintasunak sorrarazten dituzten printzipio zaharkituekin: “desberdintasunaren printzipio aristotelikoekin”.
3. Emakumeek erabili behar dituztela beren eskubideak, nahiz eta hasieran “hanka-sartzeak”

Industrializazioaren ondorioz sortu zen langile mugimendua, haien lan- eta bizi-baldintzak gogorrak zirelako. Greba izan zen langileen protesta-tresna nagusia. Langile mugimenduak bultzada handia izan zuen Seiurteko Iraultzailean, eta honi esker Europako elkarteekin lotura ezarri zen, Lehen Internazionala antolatuz. Hemen, bi ideologia nagusitu ziren: anarkismoa eta sozialismoa.

Berrezarkuntza eta Ideologien Zabalkundea

Berrezarkuntzan, langile mugimendua berriz legez kanpo geratu zen, Sagastaren gobernu liberala iritsi zen arte. Orduan legeztatu ziren FTRE eta PSOE. Anarkismoa penintsulako Mediterraneoan nagusitu zen. Sozialismoa, aldiz, gune industrializatuetan. 1919tik aurrera, anarkistak erradikalizatu eta egoera terrorista larria sortu zuten....

Oinarrizko Kontzeptuak

ETIKA

Grezierako ethos hitzetik dator, “izaera”. Disziplina filosofiko bat da, moralak planteatzen dizkigun arazoen inguruko hausnarketa filosofikoa, geure buruari gure jokabideei buruz galdetzea dena.

MORALA

Latinezko mos, moris hitzetik dator, “ohitura” edo “bizitzeko modu” esan nahi du. Arau, balio eta ohitura multzo bat da, gizarte jakin batean egoera, gertakizun edo jokabide bat ontzat hartzen den ala ez zehazten duena.

INMORALA

Giza talde batean ezarritako morala urratzen denean.

KONTZIENTZIA MORALA

Gizakien gaitasuna ekintza baten ontasuna edo gaiztotasuna epaitzeko, judizio moralak egiteko edota gure betebeharra zein den ulertzeko. Bizitzan zehar garatu egiten da.

BERTUTEA

Areté grekoz, gizakiari dagozkion...

Nietzsche eta Marx: Mendebaldeko Kulturaren Kritika

Nietzscheren Kritika: Moral Kristaua eta Bitalismoa

Moral Kristauaren Dekadentzia

Nietzschek Mendebaldeko tradizioari moral kristauen menpe egotea leporatzen dio. Horrela, gizadiaren erreferenteek balio antibital eta dekadenteak sustatu dituzte, moral hori moral etiko bakar bihurtu arte.

Bizitza ahultzeko asmoz, erlijio kristauak hainbat kontzeptu asmatu ditu: Jainkoa, zerua eta lurra, besteak beste. Jainkoaren ideiak bizitzaren aurka egiten du. Naturaz gaindiko munduak lurra zentzuaz husten du, eta arima hilezkorrak gorputza gutxiesten du.

Bitalismoaren Filosofia: Bizitzaren Garrantzia

Bitalismoaren filosofiak existentzia jartzen du erdigunean, eta funtsezko errealitatea bizitza dela baieztatzen...

Pentsamendu Kritikoa Postmodernitatean

Postmodernitateak, egia absolutuak zalantzan jartzen dituen korronte gisa, pentsamendu kritikoaren garrantzia areagotu du. Gaur egungo mundua informazio ugaritasunaz, perspektiba- eta kultura-aniztasunaz eta errealitate ugariz markatuta dago. Horren ondorioz, pentsamendu kritikoa ezinbesteko tresna bihurtzen da informazioa aztertzeko, egia eta gezurra bereizteko eta erabaki arrazionalak hartzeko. Halaber, historian zehar egon dira ideia honen alde zein aurka agertu direnak, horien artean: Hannah Arendt eta Immanuel Kant.

Pentsamendu Kritikoaren Garrantzia

Alde batetik, pentsamendu kritikoak aukera ematen du iturriak ebaluatzeko eta gezurrak edo manipulazioak identifikatzeko. Gaur egun, fake news-ak eta desinformazioa...

Kritika Mendebaldeko Zibilizazioari: Bitalismoa

Friedrich Nietzschek kritika sakona egiten dio Mendebaldeko zibilizazioari, eta kristau moralak eta arrazionalismo dekadenteak markatutako bide okerra jarraitu duela adierazten du. Bere ustez, Mendebaldeko kultura Sokrates eta Platonekin endekatzen hasi zen, nihilismora eraman duten balioak ezarriz. Gainbehera hau gainditzeko, Nietzschek "supergizakiaren" figura proposatzen du, zeinak, "Jainkoaren heriotzaren" ondoren, bizitzan eta bere buruaren baieztapenean oinarritutako benetako balio berriak sortuko dituen.

Metafisikari egiten dion kritikan, Nietzschek ontologia tradizionalaren eta errealitate finko eta aldaezin baten ideiaren aurka egiten du. Heraklitoren eraginez, errealitatea etengabe aldatzen...

Hannah Arendten Giza Kondizioa: Bizitza Aktiboa

Bizitza Aktiboaren Hiru Jarduerak

Hannah Arendtek Giza kondizioa lanean bizitza aktiboa osatzen duten hiru jarduera aztertzen ditu: lana, fabrikazioa eta ekintza.

• Lana: Bizitza biologikoaren jarraipena bermatzen du, espeziearen iraupenari lotutako jarduera ziklikoa da, baina ez da iraunkorra.
• Fabrikazioa: Gizakiak mundua sortzeko duen ahalmena adierazten du; objektu artifizialak ekoizten ditugu, naturatik bereizteko eta gure mundua eraikitzeko. Homo faber, ekoizpenaren bidez, kulturaren eta artifizioaren bidez gizaki bihurtzen hasten da.
• Ekintza: Gizabanakoen arteko aniztasunari lotuta dago eta espazio publikoa eta politika egituratzen ditu. Hiru baldintza behar dira: berdintasuna, hitz-askatasuna

1936ko hauteskundeetan Euskadin EAJk irabazi zuen, eta estatu mailan Fronte Popularrak irabaztean, honek autonomia estatutua bere programan sartu zuen. Horretarako, estatutu proiektua aurkezteko batzordea sortu zen (Prieto, J.A. Agirre, besteak beste). Proiektua idazten ari zirela, Gerra Zibila hasi zen. Ondorioz, Madrilgo agintariek EAJ bere alde egongo zela ziurtatzeko estatutuaren tramitazioa azkartu zuten.

Estatutuaren Onarpena Gerra Zibilean

Euskadiko lehen Estatutua Elgetako Estatutua izenarekin ezagutzen da. Hau onartu zenean, 1936ko urriaren 1ean, gerra hasita zegoen jada, nazionalak Elgetara iritsita zeudelako.

Estatutuaren Eduki Nagusiak

Testua Euskaldunok proposatutakoa baino laburragoa izan zen, Gorteek laburtua. Bertan, printzipio...

1. Alienazio ekonomikoa

• Gizakiaren esentzia lanean gauzatzen da, baina kapitalismoan alienazioa sortzen da.

1.1. Lau alienazio mota

• Produktuarekiko: Langileak ekoiztutakoa ez da berea (enpresariarena da).

• Lanarekiko: Lana ez da sormen-jarduera, baizik eta behartutako sufrimendua.

• Naturarekiko: Produkzio-prozesua mekanikoa eta itsua da, ez sortzailea.

• Beste gizakiekiko: Langileen arteko lehiakortasuna eta menpekotasuna sortzen dira.

• Ondorioa: Langilea merkantzia bihurtzen da, deshumanizazioa gertatzen da.

• Kausa nagusia: Ekoizpen-baliabideen jabetza pribatua.

• Konponbidea: Jabetza kolektibizatzea eta klase-borroka.

• Beste alienazio mota guztien oinarria da (soziala, politikoa, kulturala).

2. Alienazio ideologikoa eta erlijio-alienazioa

• Ideologiaren funtzioa: