Beste ikastaroak mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Hizkuntzalaritza Kontzeptuak

Kontsonanteen Sailkapena (Adibideak)

• [p]: herskari, ezpainbikari, ahoskabe
• [b]: herskari, ezpainbikari, ahoskari
• [t]: herskari, hortz, ahoskabe
• [d]: herskari, hortz, ahoskari
• [c]: herskari, sabaikari, ahoskabe
• [k]: herskari, belare, ahoskabe
• [g]: herskari, belare, ahoskari
• [q]: herskari, ubular, ahoskabe
• [m]: sudurkari, hortzarte, ahoskari
• [n]: sudurkari, hortzarte, ahoskari
• [r]: dardarkari, hortzarte, ahoskari
• [f]: igurzkari, ezpain-hortz, ahoskabe
• [v]: igurzkari, ezpain-hortz, ahoskari
• [s]: igurzkari, hortzarte, ahoskabe
• [z]: igurzkari, hortzarte, ahoskari
• [x]: igurzkari, belare, ahoskabe
• [h]: igurzkari, glotal, ahoskabe
• [j]: hurbilkari, sabaikari, ahoskari
• [l]: alboko, hortzarteko, ahoskari
• [w]: hurbilkari, ezpainbikari, ahoskari

Ez

Lagin Biologikoak

Lagin biologikoa: gernua, karkaxak, jariakinak, odola,... edo honelako materialen lagina da. Kanporaketak: ere bai lagin biologikoa, baina, gorputzak bide naturaletik baztertzen dituen hondakinak dira. Mikzioa: gernu-maskuriak beteta dagoenean gernua kanporatzea. Exudatua: odol-hodietatik gertuko ehunetara iragazten den likidoa da. Glukosuria: azukreen presentzia gernuan. Karkaxa: biriketan sortzen den mukositate lodi mota bat da.

Zertarako ateratzen da zainetako odol lagina?

Hainbat froga mikroskopioak egiteko.

Lagin biologikoetan zein analisi mota egingo dira?

• Makroskopioa.
• Mikroskopioa: mikrobiologikoa, anatomia patologikoa eta biokimikoa.

Gernuaren ohiko konposiziotik, zein aldaketa behar dira?

• Osagaiak.
• Kantitatea.
• Kolorea.
• Usaina.

1. Zer da iritzi publikoa?

• Adierazpen kolektiboa: Gizabanako askoren iritziaren adierazpen kolektiboa da, beren asmo, helburu, behar eta ideal komunengatik talde batean bildu direnak.
• Interes-taldeak: Gai batean interesa duen jendeak (edo gai horren emaitzaren eragina jasan dezakeenak) gai horren inguruko iritzi publikoa osatzen du.

2. Norberaren interesaren garrantzia

• Iritzi publikoa ez da denbora luzean mantentzen jendeak ez badu bere interesa erabat tartean ikusten.
• Alde psikologikotik ikusita, iritzi publikoa norberaren interesak zehazten du.
• Norberaren interesa inplikatuta dagoenean, ez da erraza iritzia aldatzea.

3. Gertaeren garrantzia iritzi publikoaren eraketan

• Iritzi publikoa gertaerekiko oso sentikorra da.
• Iritzi publikoak ez die gertaerei

Ikasgai: Toki Administrazioa

1. Toki Erakundeak

Toki Autonomia

Konstituzioaren 137. artikuluak honela dio: Udalerri eta probintziek autonomia dute beraien interesak gestionatzeko orduan, eta autonomia hori garantizatuta dute.

Hala ere, konstituzioak ez ditu zehazten zein interes diren eta legegileak zehaztu behar izan ditu.

2. Toki Administrazioaren Inguruko Iturriak

a) Estatuko Oinarrizko Arauketa: batez ere LRBRL– toki erregimenaren arauketari buruzko oinarri legea. Lege horrek udalerri eta probintzien autonomia bermatzea du helburu. LRBRL-rekin batera TRRL aipatu behar da– toki erregimendu buruzko testu bateratua.

b) Arauketa Autonomikoa: toki erregimena arautzeko orduan, autonomi mailan 2 joera:

Autonomi erkidego batzuk (Katalunia, Nafarroa,...

Espainiako Berrezarkuntza (1874–1931)

2.1 Sistema Politikoa, Indarrak eta Oposizioa

• Berrezarkuntza (1874–1931): Alfonso XII.a tronura itzuli zen eta Cánovasek “Bakea eta Ordena” sistema sortu zuen, helburua egonkortasun politikoa berreskuratzea.

• Turnismoa: Alderdi Kontserbadorea (Cánovas) eta Alderdi Liberala (Sagasta) txandakatzea, monarkia parlamentarioa eta 1876ko Konstituzioa onartuz.

• Kazikismoa: Tokiko potentatuek (kazikek) botoak manipulatzen zituzten, emaitza aurrez adostuta.

• Oligarkia eta Erregearen rola: Gobernuaren eta alderdien kontrola, armada eta Eliza funtsezkoak ziren sistemarako.

• Oposizioa:

  • Politikoa/intelektuala: Errepublikanoak, sozialistak (PSOE, UGT).

  • Nazionalista: EAJ, Kataluniako Lliga, autonomia edo nazio eskaria.

  • Soziala/

Jaiotza-tasaren bilakaera (1900-1975)

Grafikoak XX. mendearen lehen hiru laurdenetan jaiotza-tasak izandako bilakaera aztertzen du.

1900-1920: Jaitsiera eta kontrol tradizionala

Jaiotza-tasa jaitsi egin zen, jaiotzen kontrola sistema tradizionalen bidez hasi zelako. Arrazoiak:

• Haurren heriotza-tasak behera egin zuen, eta haur gehiagok irauten zuten bizirik.
• Lehen Mundu Gerraren (1. MG) ondorioak: prezioak asko igo ziren, biztanleriarentzat kaltegarria izanik.

1920: Susperraldi laburra

1920an jaiotza-tasa suspertu zen, ekonomia-oparotasunari esker.

1930-1956: Jaitsiera handia

1930etik 1956ra berriz jaitsi zen jaiotza-tasa. Arrazoi nagusiak:

• 1929ko krisi ekonomikoa.
• Bigarren Errepublikaren garaiko ezegonkortasun politikoa.
• Erbesteratzeak.
• Zailtasun ekonomiko

Zelula Mintzaren Konposizioa

Fosfolipidoak

Anfipatikoak dira: buru hidrofiloa eta isats hidrofoboak dituzte.

Esfingolipidoak

Adibidez, glukolipidoak.

Esterolak

Kolesterola da nagusia animalia-zelulan.

Kolesterola

Kolesterola ugari duten mintzek iragazkortasun eta jariakortasun txikiagoa dute.

Jariakortasunean eragina duten faktoreak

• Gantz-azido aseek: Jariakortasuna txikitzen dute.
• Gantz-azido asegabeek: Trinkotasuna galtzea eragiten dute (jariakortasuna handitzen).
• Gantz-azidoen luzera: Luzera handiagoak interakzio hidrofobiko gehiago izatea eragiten du.
• Tenperatura: Txikitu ahala, molekulen mugikortasuna ere txikitzen da.

Zelulen Arteko Loturak

Lotura Estuak (Tight Junctions)

Ondoko zelulak epitelioetara lotzen dituzte, hesi moduan. Molekulak eta ioiak zeharkatzea...

TESTUAREN SAILKAPEN/KOKAPENA

Lehen mailakoa. Testu mota: juridikoa (konstituzioa). Gaia: politikoa. Egilea: kolektiboa, Gorteak + Alfontso XII. (botere legegilea zuten bi erakundeak + Erregeak legeak berretsi behar). Izaera: publikoa. Hartzailea: Espainiako herria. Helburua: Espainian egonkortasun eta ordena politikoa ezartzeko marko juridiko berri bat sortzea. Kokapena: Berrezarkuntza borbonikoaren hasieran kokatua, Alfontso XII.aren erregealdian (1874-1885), Canovas del Castilloren sistemaren oinarriak ezarri zirenean.

ANALISIA/IDEIA NAGUSIAK

Egitura: sarrera + 8 artikulu. Sarrera: testua burutu duten pertsonaien aurkezpena egiten Alfontso XII.a (“Jainkoaren graziaz Espainiako errege konstituzionala”) + Gorteak (botere legegilea, Erregearekin...

Lehen Mundu Gerraren jatorria

Alemania bateratu ondoren, nazioarteko politikaren gidari bihurtu zen. Bismarckek aliantza-sistema bat sortu zuen Alemania, Austria eta Errusiaren artean, eta geroago, Italia ere gehitu zen. Helburu nagusiak Frantzia bakartzea eta Balkanetako orekari eustea ziren.

Bake armatua (1890-1914)

1890ean Bismarck kargutik kendu zuten eta nazioarteko harremanetan beste aldi bat hasi zen: Bake armatua. Garai honetan, Europako potentziak aurkako bi bloke militarretan banatu ziren:

• Aliantza Hirukoitza: Alemania, Austria eta Italia.
• Entente Hirukoitza: Frantzia, Errusia eta Britainia Handia.

Balkanetako arazoak zirela eta, Errusiak Alemaniarekin zuen aliantza utzi zuen. Elkarrekiko beldurrak armamentu norgehiagoka eragin zuen.

Gerraren

1. Marradurarekiko Gogortasun Saiakuntzak

Gogortasuna material batek beste bat marratzeko duen gaitasuna da; beraz, material gogorrago batek beste material bat marratzen du.

Mohs-en Metodoa

Metodo honen arabera, materialak eskala bateko materialak marratzeko duten gaitasunaren arabera sailkatzen dira. Zenbat eta materiala gogorragoa izan, eskalako goragoko mailako materialak marratuko ditu. Eskala material bigunetik gogorretara egina da.

Martens-en Metodoa

Metodo honetan, aztertu nahi den materiala esklerometro izeneko tresna bat erabiliz marratzen da, eta marraren zabaleraren arabera neurtzen da gogortasuna: zenbat eta marra zabalagoa izan, materiala bigunagoa da.

2. Gogortasuna Neurtzeko Saiakuntzak Sarpen Estatikoaz

Metodo hauetan, gogortasuna...