Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Antzinakoen eta Modernoen Askatasun Kontzeptuak

Antzinakoen Askatasun Kontzeptua

Constanten arabera, antzinakoen askatasun kontzeptua Atenasko demokrazian agertu zen nagusiki eta herri-eginkizunetan parte hartzean zetzan. Herritarra zen gizaki librea, hau da, poliseko gobernu kontuetan legez eta aktiboki parte har zezakeena.

Askatasun kontzeptu hura mugatua zen: ez zegokion biztanle guztiei, ez baitzituzten herritartzat hartzen ez emakumezkoak, ez esklaboak, ez metekoak, ezta hogeita hamar urte azpikoak ere.

Modernoen Askatasun Kontzeptua

Gizakiak aske izateko gaitasuna eta gaitasun hori erabiltzeko eskubidea du. Erdi Aroan eta Aro Modernoan askatasun kontzeptuaren sorburua izan zen.

Gizakiak eskubide jakin batzuk ditu, eta gizarteak eskubide horiek...

Keynesianismoa eta neoliberalismoa: bi eredu ekonomiko

Keynesianismoa John Maynard Keynes ekonomialariak garatutako teoria ekonomikoa da. Bere ustez, merkatuak ez du beti bere kabuz ondo funtzionatzen, eta krisi ekonomikoetan Estatuak ekonomian parte hartu behar du. Horretarako, honako neurri hauek proposatzen ditu:

• Gastu publikoa handitzea.
• Azpiegiturak eraikitzea eta lanpostuak sortzea.
• Zerbitzu publikoak indartzea, kontsumoa eta ekoizpena handitzeko.
• Langabezia murriztea.

Neoliberalismoaren sorrera eta ezaugarriak

Neoliberalismoa, aldiz, 1970eko hamarkadako krisiaren ondoren indartu zen. Eredu honek defendatzen du merkatuak askatasun handiagoa izan behar duela eta Estatuak ahalik eta gutxien esku hartu behar duela ekonomian. Horregatik, honako...

Azken hamarkadetan, feminismoak gizartearen egitura askoren berrikuspena ekarri du, bereziki genero-berdintasunari dagokionez. Hala ere, oraindik ere nabarmena da zaintza-lanen banaketa desorekatua, bai etxean bai gizartean. Emakumeek, neurri handi batean, zaintza-lanen ardura nagusia hartzen dute (haurren zaintza, adinekoen arreta, etxeko lanak), askotan aitortzarik eta ordainsaririk gabe. Egoera hau justizia sozialaren aurkakoa al da? Eta nola lotzen da berdintasun etikoarekin?

Ikuspegi etiko batetik, justizia sozialak baliabideen, aukeren eta kargen banaketa bidezkoa eskatzen du. Zaintza-lanen banaketa desorekatuak, ordea, emakumeak egoera desabantailatsu batean jartzen ditu, lan-merkatuan aukera gutxiago izanik eta autonomia ekonomiko txikiagoa...

Gizarte Desberdintasunak: Jatorria eta Hezkuntza Ereduak

Gaur egungo gizartean hainbat desberdintasun mota daude, eta gehienak faktore historiko eta sozialengatik sortu dira. Desberdintasun horiek benetako berdintasuna eta justizia soziala lortzeko bidean oztopo dira.

Desberdintasun motak eta horien jatorria

Herrien arteko desberdintasunak

Herrialde garatuen eta garapen bidean daudenen arteko arrakala nabarmena da. Honen arrazoi historiko nagusiak hauek dira:

• Kolonialismoa eta inperialismoa: Europako potentzia kolonizatzaileek beste kontinenteetako (Afrika, Asia...) baliabideak ustiatu zituzten, herrialde asko menpeko bihurtuz.
• Deskolonizazio osteko menpekotasuna: Deskolonizazio prozesuak gertatu arren, menpekotasun ekonomiko eta politikoak sarritan

Gaur egun, adinekoek gazteekiko duten ikuspegia ez da batere ona, gauza askorengatik kritikatzen edo mespretxatzen baitituzte. Adinak berdintzen ez bagaitu ere, adinekoek gazte horienganako inbidia sentitzen dute, haiek ere gaztaroko paradisu horretan bizi izan baitziren. Bai gazteak eta bai adinekoak oso pertsona arraroak dira, eta egileak nekez identifikatzen du bere burua horiekin, nahiz eta gazteengana erakargarriago sentitzen den.

Gazteen eta Adinekoen arteko Ikuspegia

Kaixo, Irati.

Zelan doa bizitza? Asteak dira hitz egiten ez dugula, maitia! Azterketak gora, azterketak behera. Baina oso gutxi geratzen zaigu dena bukatzeko, azken bultzada eta ahalegina da! Badakit arraroa dela eskutitz bidez hitz egitea, baina mugikorra hautsi zait eta aipatu...

Materialismo historikoa eta Marxen ekarpen teorikoa

Marxen ekarpen teoriko nagusia materialismo historikoa izan zen, eta bitxia zen haren ekonomiarekiko ikusmoldea. Haren ustez, ekonomia zen historiaren motorea eta ardatza, eta gizarteko ia gauza guztien gakoa zen.

Produkzio-moduak eta gizartearen egitura

Gizarteak historian zehar hainbat antolamendu izan ditu eta Marxek bost produkzio-modu bereiztu zituen:

• Komunismo primitiboa
• Gizarte esklabista
• Gizarte feudala
• Gizarte kapitalista
• Gizarte sozialista

Produkzio-modu horiek gizartearen egitura globala dira, azpiegitura eta gainegitura haien barnean hartzen dituztenak.

Azpiegitura: oinarri ekonomikoa

Azpiegitura oinarri ekonomikoa da, eta horren barruan daude:

• Produkzio-indarrak: produkzio-prozesuan parte

Jainkoaren existentziaren argudioak

Tomas Akinokoak Jainkoaren existentzia frogatzeko bost bide proposatu zituen, Aristotelesen filosofian oinarrituta:

Motore Geldia

Mugimendu-kate bat dago, baina kate hori ezin da infinitua izan, hasiera bat du. Abiapuntu bat behar da. Lehen Eragilea edo hasiera Jainkoa da. Jainkoa da motore geldia. Aristotelesengandik hartutako ideia da.

Kausarik Gabeko Kausa

Gauza guztiek kausa bat behar dute, derrigorrezkoak ez direnak izan ezik. Jainkoa derrigorrezkoa denez, ez du kausarik behar. Katea ez da infinitua. Lehen Kausa Jainkoa da.

Nahitaezko Izatea

Kausarik gabeko kausaren osagarria da. Mundu honetan gauza guztiak kontingenteak dira, gu ere barne. Ez da beharrezkoa gu existitzea. Jainkoa ez da kontingentea. Jainkoa...

Antropologia Ekonomikoa: Definizioa eta Ekarpenak

Definizioa eta Ikerketa Eremua

Antropologia ekonomikoak gizarte bateko ekoizpena, banaketa eta kontsumoa aztertzen ditu, eremu instituzionala ere ikertuz.

Ikergaia: Gizarte primitiboak eta gure gizarteak. Kontuan hartzen dira ahaidetasuna, erlijioa eta beste instituzio batzuk (adibidez, enpresak).

Antropologia Ekonomikoaren Ekarpen Nagusiak

• Ikerketa konparatiboa egitea (gizarteak konparatzea).
• Balioaren teoria.
• Utilitate kulturalaren garrantzia: kulturaren arabera utilitatea aldatzen da.
• Erabilera kulturalak / Objektuen etnografia.
• Ezagutza indigena berreskuratzea ekonomia ulertzeko.

Ikuspegi Teoriak: Formalistak eta Substantibistak

Formalistak: Ikuspegi Unibertsalista

Formalisten ideia nagusia da teoria...

Adimena

Adimena: oraindik ez dago argi. Adimena bizitzeko oinarrizko beharrak asetzen dituenek ingurunea aldatzeko edo tresna bat erabiltzeko gaitasuna agertzen dute. Zenbait animaliek badute sena eragindako portaera eta uneko premiei erantzuteko asmatutako erremintak. Hau da, gauzak errealitate gisa hartzeko gaitasuna.

Kontzientzia

Kontzientzia: giza psike bakoitza unitate berdingabe bat da. Gizakia subjektua da eta ez objektua: gauzak egiten dituen norbait, erantzuten duen nor eta galtzeko gai den ni.

• 1 - Nork bere burua norberaren errealitate gisa hartzea.
• 2 - Kontzientzia pertsonala: adimena, askatasuna eta intimitatea ditugunez, horri esker sortzen den aukeren kontzientzia.

Gizakia eta animalia

Gizakia animalia: gizakia animalia bitxia da; haren...

Ikuspegi Naturalista: Aristotelesen Teoria

Gizakia gizartean bizi bada, ez da gogo hutsez, beharrizanagatik baizik. Estatu moduko gizarte antolakuntza handiagoak eta konplexuagoak dira, komunitateak baitira gizabanakoen beharrizan guztiak asetzeko era bakarra.

Aristotelesek dioenez, estatua "gizabanako libreen elkartea da. Gizabanako berdintsuen arteko elkartea ahalik eta ondoena bizitzeko". Berdintasuna eta askatasuna gizartearen sorreran ditugu, baina komunitate horrek ondo bizitzea bermatu behar du.

Bestalde, Aristotelesen iritziz, gizakiaren izaera sozialaren froga eztabaidaezina mintzairan daukagu. Sistema horri esker, egokia eta zuzena zer den erabaki eta, horren ondorioz, hirian justizia ezarri ere egin dezakegu.

Ikuspegi Konbentzionala: