Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Gizarte desberdintasunak

Gizarte berria desberdintasun juridikoan oinarrituko da, hau da, lege berdinak guztiontzat. Desberdintasunak ekonomikoak izango dira hemendik aurrera. Gizarte estamentala desagertu egingo da eta klase gizartea sortuko da; horrela posible izango da gizartean gora edo behera egitea.

Goi burgesiaren egoera

Gizarte industrialeko klase berria da; oso boteretsu bihurtuko da. Medikuak, abokatuak, enpresariak eta goi funtzionarioak dira. Hirietan bizi dira, luxuzko etxebizitzetan. Operara, antzerkira eta dantzara joatea gustatzen zaie. Lan egitea, aurreztea eta familia dira haien balore nagusiak.

• Medikuak
• Abokatuak
• Enpresariak
• Goi funtzionarioak

Erdi mailako klaseak

Talde heterogeneoa da: maisuak, irakasleak, merkatari txikiak, jabeak…...

Zer da gizakia Descartesen arabera?

XVII. mendean, autokontzientzia eta mekanizismoa izan ziren ardatz nagusiak. Descartesek gizakiari jainkoari baino garrantzi handiagoa eman zion abiapuntu gisa.

Substantzia duala

Gizakia res cogitans da, hau da, pentsatzen duen substantzia bat. Hala ere, res extensa (hedadura) ere badago gugan; gorputza, azken finean. Descartesen arabera, gorputza mekanikoki mugitzen da. Puntu horretan sortzen da gatazka:

• Introspekzioaren ikuspegitik: Gizakia nia da, res cogitans; pentsatzen duen substantzia.
• Behaketa zientifikoaren ikuspegitik: Gizakia res extensa da; materiazko substantzia.

Guruin pineala

Marxen teoria: Gizakiaren alienazioa

Lana da gizakiaren ezaugarri bereizgarria, bizitzeko bitartekoak bere eskuekin ekoizteko...

Erakundeen Kudeaketa eta Zuzenbide Aplikagarria

Erakunde horien egitekoa gobernuko politika publikoen programak kudeatzea da.

Zuzenbide Publikoa eta Pribatua

Erakundeak arautzen dituen zuzenbidearen arabera sailka daitezke:

• Zuzenbide administratiboa: Erakunde autonomo gehienak arautzen ditu.
• Zuzenbide pribatua: Erakunde publiko enpresarialak arautzen ditu.
• Erakunde atipikoak: Arauketa propioa dute eta, gehienbat zuzenbide pribatuaren pean aritzen badira ere, zenbait alderditan zuzenbide administratiboari lotuta daude.

Forma Juridikoa eta Autonomia

Laburbilduz, erakundeak instrumentalak edo independienteak izan daitezke. Forma juridikoaren arabera, honakoak bereizten dira:

• Erakunde politikoak (autonomoak eta publiko enpresarialak).
• Estatu agentziak.
• Erakunde

Karl Marx

Bizitza eta Oinarri Filosofikoak

• Bere bizitza ia osoan zehar ezezaguna izan zen. Beste autore batzuk ezagunagoak ziren garai hartan, gaur egun hain ezagunak ez direnak. Sobietar Batasunaren gainbeheraren ondoren bihurtu zen ospetsuago. Bere bizitza paradoxa bat izan zen.

• Sozialismo Utopikoa eta Aurretikoak

  Marxek aurretikoak gainditu zituen, hala nola sozialismo utopikoa (idazleak, ideiak...). Aurretiko horiek:

  • Ekonomia: Benetako ekonomia hirugarren maila batean aurkituko genuke.
  • Jabetza pribatua: Batzuek defendatu zuten, beste batzuek ez. Ez dugu aurkituko hitzaldi garbirik, baizik eta asmo onez egindako diskurtsoa.
• Marxek tipo hauek gainditu zituen. Marxek oso sustrai filosofiko sakona du. Hegelengan oinarritu zen (Hegel idealista zen,

Materialismo Historikoa: Oinarrizko Kontzeptuak

Materialismo Historikoa Karl Marxek egiten duen historiaren interpretazioa da, ekonomiaren ikuspuntutik aztertua. Bertan, garrantzitsuena gizakia da, bere lan produktiboa dela medio.

Bi esfera nagusi aurkitzen dira:

1. Azpiegitura: Gizakiak naturari ondasunak kendu eta eraldatzen dituena beharrak asetzeko.
2. Gainegitura: Harreman hauek Estatuaren egitura juridiko-politikoa eta ideologikoak sortzen dituena.

Gizakiaren kontzientziak ez du markatzen gizartearen izatea, baizik eta gizarteak kontzientzia markatzen du. Materialismo Historikoak produkzioa pentsamoldearen araberakoa dela baieztatzen du; beraz, materia prozesu dialektiko baten bitartez, historia egiten ari da.

Materia hori ondasun materialen produkzio-...

Sozialismo Utopikoa

Langile-mugimenduak orduko lan-baldintza kaskarren kontra egindako borrokekin lotuta ikuskerak sortu ziren. Sozialismo utopiko deritzonaren pentsalariak hauek izan ziren: Robert Owen, Charles Fourier eta Henri Saint-Simon.

Beraientzako justizia hau da:

• Jende guztiak lan-baldintza duineko enplegua izatea.
• Hezkuntza jasotzeko aukera.
• Laguntza medikoa jasotzeko eskubidea.
• Erretiro-pentsioa, etab.

Utopiko esan zieten, zentzu txarrean, haien asmoak ameskeriak eta lortu ezinak zirelako. Hala ere, ez dira inolaz ere erabat utopikoak; batzuk kooperatibismoaren aurrekari dira, produkzio-bideen jabetzeari buruz ari direlako: langileak lantokiko instituziozko behargin ez ezik, haren jabe ere izatea.

Marxismoa

Marxek eta Engelsek beste zerbait...

Ondasun materialen, ez-materialen eta giza ondasunen etengabeko fluxuek aldaketa sakonak eragin dituzte ekonomian, gizartean eta kulturan. Aldaketa horietako batzuk aurrerabide positibotzat eta ohiz kanpokotzat hartzen dira gizarteen garapenerako (bereziki globalizazioaren eragiletzat hartzen diren herrialdeetan). Baina, beste alde batetik, alde txarrak daude, bereziki periferiako herrialdeei edo gizarte-maila kaltetuenei eragiten dietenak.

Garapena: gizarte batek biztanleriaren beharrak etengabe asetzeko duen ahalmena.

Ondorio positiboak

• Merkataritzaren hazkundea: Globalizazioari esker hazi egin dira merkataritza-trukeak eta merkataritza librearen behin betiko nagusitasuna.
• Merkaturatzeko modu berriak: Banaketa eta merkaturatze-modu berriak garatu

Marx eta Kapitalismoaren Fasetik Komunismorako Bidea

Karl Marxen iritziz, kapitalismoa gailurrera iristean, berak sortutako giza klaseak, proletargoak, iraultzaren bidez sozialismo fasea sortuko duela, eta ondoren, azken fasea etorriko zela: komunismoa, klase gabeko gizartea, esplotaziorik gabeko gizartea, non gizabanako bakoitzak bere esentzia oso-osorik garatzeko aukera izango duen.

Egoera horretan ez da existituko alienaziorik; ekonomi alienazioa desagertzean, beste alienazio guztien euskarria dena, beste guztiak desagertuko dira.

Historia: Klaseen Arteko Borroka

Marxek testu honetan esaten digu historia klaseen arteko borroka izan dela. Argudio horrek hainbat urtetan bere funtsa izan du. Gizartea beti egon da banatua:

• Aberatsak
• Pobreak

Haien arteko...

Platonen ideiak: Dualismo ontologikoa

Platonen ideiak (errealitatea nola ikusten duen Platonek): Dualismo ontologikoa.

1. Ideien mundua: Kobazuloaren kanpoaldea

• Perfektua, betirakoa eta ideala da.
• Episteme: Arrazoimena eta adimena.

Ezagutza bitan banatzea: Dualismo gnoseologikoa. Bi mundu badaude, bi ezagutza maila daude.

2. Gauzen mundua: Kobazuloaren barrualdea

• Aldakorra, engainagarria eta faltsua da.
• Doxa: Iritzia eta zentzumenak.

Sozializazioa eta gizakiaren ezaugarriak

Definizioak

• Sortzetiko ezaugarriak: Gure gurasoengandik jasotzen ditugun ezaugarriak dira, guk erabaki ez ditugunak.
• Geureganatutakoak: Gizakiak bere bizitzan zehar bereganatuko dituen ezaugarriak.
• Sozializazioa: Gizakia bere inguruko kulturatik jasotzen duen prozesua.

Azpikultura

Kultura...

Arrazoimenaren erabilera: publikoa eta pribatua (2.1/2.2)

Filosofia kantiarraren arabera, arrazoiaren erabilera bi eratara banatzen da: publikoa eta pribatua. Publikoa gizartea hobetzeko asmoz kritikatzeari dagokio; hau da, pertsona arrunta edo aditu bat publikoaren aurrean egiten duena —adierazpen askatasunaren bitartez—. Pribatua, berriz, bakoitzak bere jarduera profesionalean betetzen dituen eginkizunak betetzea da.

Kant: Ilustrazioari buruzko gogoeta

Arrazoi publikoa beti askea izan behar dela dio Kantek; kontrastean, erabilera pribatua sarritan mugatua izaten da. Honen inguruan mintzatzen da Kant bere "Zer da Ilustrazioa? Galderari erantzuna" idazlanean. Guzti honen helburua gizarte ilustratu bat lortzea da, eta horretarako Kantek laburbildu...