Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Materialismo historikoa: egitura ekonomikoa eta gainegitura

Materialismo historikoaren kontzeptua

Materialismo historikoa gizartearen eraketari eta garapenari buruzko azalpen zientifikoa izan nahi du. Teoria ekonomiko, historiko eta filosofikoaren bitartez, aldaketa soziala arautzen duten legeak aurkitzen saiatzen da. Bestetik, gatazka sozialak interpretatzeko eta bideratzeko metodoa aurkezten du.

Bere ezaugarri nagusia honako baieztapenean datza: edozein eraldaketa sozialen azpian oinarri ekonomikoak eta ondare materialen jabetza erak daude. Egitura sozialaren eta eraldaketaren eragilea ez dira gizabanakoen borondate indibidualak ez ideiak, eta are gutxiago Jainkoaren borondatea, baizik eta materiala dena: gizakiaren bizitza ekonomikoa eta soziala,...

Materialismo Historikoa

Materialismo historikoa historiaren zientzia marxista da. Materiaren bidez historiaz egiten den interpretazioa da, prozesu dialektiko baten bidez. Ondasun materialen produkzio-sistema da hori. Hegelek "ideia" dioen lekuan "materia" jartzen du Marxek. Marxen materialismoa gizakiaren baieztapena da historiaren protagonista gisa.

Oinarrizko Kontzeptuak

• Gizakiak naturari bere ondasunak ateratzen dizkio, eta gizakiek ondasun materialak ekoizten eta trukatzen dizkiote elkarri, beren behar materialak ase ahal izateko. Horri bizitzaren ekoizpen soziala deritzo.
• Harreman horiek ideologia eta estatuaren egitura juridiko-politikoak sortzen dituzte (gainegitura). Beraz, materialismo dialektikoa eta historikoa da.

Idealismoaren Kritika

Idealisten...

Zuzenbidea: Zer den eta motak

Zuzenbidea gizabanakoen arteko harremanak arautzen dituen eta instituzio politikoen botere hertsagarriaren babesa duen arau publikoen sistema da.

Zuzenbide motak

• Zuzenbide naturala: Unibertsalak eta lehentasunezkoak diren printzipioetan oinarritzen da.
• Zuzenbide positiboa: Estatu bakoitzean une jakin batean indarrean dagoen lege multzoa da.

Giza Eskubideak: Definizioa eta Belaunaldiak

Giza eskubideak gizakiei, soilik gizaki izateagatik, dagozkien eskubideak dira. Beste izen batzuk ere ematen zaizkie: eskubide naturalak, gizabanakoaren eskubideak, funtsezko eskubideak eta eskubide moralak.

Onartuta ez badaude, eskakizun moralak izaten dira: gizabanakoek agintari publikoei aldarrika diezazkiekete, eta agintariek, herriak...

Antiutopiak: Utopia Negatiboak

Antiutopiak utopia negatiboak dira. Antiutopiaren arabera, pertsonok geure esku izango bagenitu gizarte ideala lortzeko bitartekoak, pentsamolde utopikoek diotena betetzeak ondorio kaltegarriak ekarriko lituzke.

Adibide Nabarmenak

Huxley: Bai mundu berria

Antiutopia ezagunenetako bat Aldous Huxleyren Bai mundu berria da. Lan honetan:

• Zientzia eta teknika giza ekintza guztietan nagusitzen dira, eta, ondorioz, gizartea erabat planifikatuta eta teknifikatuta dago.
• Agintarien artean, azkarrena herritarrak esklabo bihurtzen dituena da, eta horretarako, sedukzio-teknika eraginkorrak erabiltzen dira.
• Mundu berri bat sortzen da, baina askatasuna eta giza borondatea desagertu egiten dira.

Orwellen Ikuspegia

George Orwellen lanek...

Justiziaren Etika

Formalismo Etikoa

Etika materialei eta heteronomoei egindako kritika. Kantek bere aurreko etikei bi izen eman zizkien: ontasunen etika materialak onaren materia edo edukia zein den adierazten dutelako eta etika heteronomoak moralaren aldetik ontzat jotzen dutena ez baita giza nahimenak bere buruari emandako inolako helburua, naturak gizakioi emandako helburua baizik.

Kantek etika horiek kritikatzen ditu, izan ere, arrazoia balute, nahimena heteronomoa izango litzateke, eta ez autonomoa. Jada ezarrita dagoen helburu hori lortzeko lagungarriak zaizkigun eginbeharrak baino ez genituzke hartuko eginbehar moraltzat. Eginbeharrak behartu egingo gintuzkete, bai, baina modu baldintzatuan baino ez, helburura badintzatuta, hain zuzen.

Gizakiok,...

Produkzio Era: Gizartea, osotasun gisa hartuz, sakonean faktore ekonomikoaz determinaturik dagoen egitura bailitzan atzematea bideratzen duen kontzeptu teorikoa da.

Produkzio Eran (PE) bi egitura nagusi daude:

• Azpiegitura: Egitura ekonomikoa. Indar produktibo eta produkzio harremanen mundua.
• Gainegitura: Juridiko-politikoa (gizartearen lege, arau...) eta ideologikoa (gizartearen ohitura, sinesmen...).

Oinarrizko ideia: Gainegitura azpiegituraren menpe dago, eta lehenengoaren bilakaerak eta aldaketek bigarrenaren aldaketa ekartzen dute.

PEren bilakaera dialektikoa:

1. Aurkakoen borroka eta batasunaren legea: Gizartea, ikerkuntza objektu bezala hartuaz, bi aurkakoen tentsioan gauzatzen den unitatea da. Orokorrean, zapaltzaileak eta zapalduak. Izatez,

Kartismoa

Kartismoa 1838an argitaratutako "Herriaren Gutunetik" datorren mugimendua da. Gutun horretan, besteak beste, Parlamentua urtero deitzea eta diputatu gisa hautatua izateko jabetza-baldintzak bertan behera uztea eskatzen zen. Horrez gain, gizonezkoen sufragio unibertsala aldarrikatzen zuten.

Ludismoa

Ludismoa ehungintzako makinen lehenengo aplikazioen ondorioz, lanaren egoerak txarrera egin zuelako sortu zen protesta-mugimendua izan zen. Langileek, protesta modura, makina horiek suntsitzen zituzten.

Industria Iraultza

Industria Iraultza XVIII. mendearen bukaeran eta XIX. mendearen hasieran Britainia Handian sortu eta mundu osora zabaldu zen aldaketa teknologiko, sozioekonomiko eta kulturala izan zen.

Lehen Internazionala

Lehen Internazionala...

Gehiengoaren Arauaren Mugak

Ez da nahikoa gehiengoaren araua gizarteratzearen esparru guztietara hedatzea. Demokraziaren funtsa gizabanako guztiek beren bizimodua aukeratzeko eta gobernatzeko eskubidea izatea da.

Demokratizatu hitza ezin dugu berdin erabili esparru guztietan. Gehiengoaren arauak hiru muga ditu:

• Giza banakoaren eskubideak: Ezin dira bozkatu.
• Gutxiengoen eskubideak: Beren jarrera defendatzeko eta gehiengo bihurtzeko eskubidea dute.
• Gizarte-ekintza motak: Ekintza bakoitzean parte hartzen dutenen prestakuntza eta erantzukizun-maila hartu behar dira beti kontuan.

Eskubideei kontzientzia-eragozpena erantsi behar diegu, norberaren kontzientziaren agindu batzuk ez betetzeko eskubidea. Legez araututa egon behar du, kontzientzia-eragozlearen...