Darwinismoa: Eboluzioaren Teoria eta Lau Ideia Nagusiak

Charles Darwinek eta Alfred Russell Wallacek beren behaketetan oinarritutako eboluzioaren teoria berri bat aurkeztu zuten. Teoria horrek lau ideia nagusi ditu:

1. Aldagarritasuna

   Bikote bizidun baten ondorengoak ez dira berdinak elkarren artean, eta desberdintasun batzuk dituzte gurasoei dagokienez. Era berean, Darwinek zenbait aldaketa (mutazioak) heredagarrien eta heredagarriak ez direnen arteko bereizketa ezarri zuen.

2. Superpopulazioa

   Izaki bizidunek espezieak irauteko behar baino ondorengo gehiago sortzen dituzte.

3. Existentziaren Aldeko Borroka

   Superpopulazioaren ondorioa borroka da, izaki bizidunak baliabideak baino ugariagoak direlako.

4. Hautapen Naturala

   Existentziaren aldeko borrokak mugatzen

Mito-logosera: Errealitatearen interpretazioa

Mythos eta logos errealitatea azaltzeko bi modu desberdin dira:

• Logos: Arrazoia, azalpen arrazionala eta kritikoa. Errealitateari egokitua, argudio arrazionaletan eta barne-koherentzian oinarritua.
• Polis demokratikoaren adierazpena: Hiritar guztiei zabaldua, eztabaida publiko eta irekian delibera daitekeena.
• Izatearen azterketa: Errealitatea osatzen duten gauzak aztertzea, natura ikertzea eta erantzun objektiboak ematea.

Mito-logosera pausua

K.a. VI. mendean, Ionia inguruan (Grezia), jakintza mitikoan konfiantza galdu eta azalpen logikoaren erabilera hasi zen. Hau da filosofiaren sorrera.

Baldintza historiko eta sozialak

• Inperioa eta bidaiak: Polisen arteko merkataritza-harremanek herri ezberdinen ohiturak

1. Platonen erregimen politikoen sailkapena

Platonek honako erregimen politikoen sailkapena proposatzen du:

• Aristokrazia: Jakitunak daude agintean.
• Timokrazia: Gerrazaleak daude agintean.
• Oligarkia: Aberastasuna nahi dutenak daude agintean.
• Demokrazia: Ez-jakitunak daude agintean.
• Tirania: Demokraziaren askatasunaren muturreko ondorioa da.

2. Aristotelesen erregimen politikoen sailkapena

Aristotelesek gizakiaren gizartekoitasuna azpimarratzen du, eta gizakiak komunitatearen kudeaketan parte hartzen duela dio. Bere eredu ideala gobernuan pertsona bakarra dagoena da. Gobernu mota hori monarkia dela esaten da; hemen, agintari zuhur batek lege orokorrek baino hobeto epai dezakeela pentsatzen da.

3. Gaur egungo erregimen politikoen tipologia

Gaur egungo erregimen...

Arrazoimenaren erabilera publikoa eta legeak

“… BADIERA GUZTIEN”: Arrazoimenaren erabilera publikoa eginez, adostasunaz osatutako legeak aldatu daitezke, baina bitartean indarrean dauden legeei kontrarik egin gabe, betebeharrei erantzunez.

Hiriaren batasuna eta arrazoimena

“BAINA ZEIN DA …”: Hiriaren batasuna lortzeko eta hiriari kalterik ez egiteko, bakarrik arrazoimena publikoan ilustratu gaitezke. Pribatuarekin, berriz, betebeharrak ez betetzeaz gain, ilustrazioa geldiarazten du.

Hiritar askatasuna eta tolerantzia

“HIRITAR ASKATASUNAREN MAILA HANDIAGO BATEK …”: Ilustratuek tolerantzia erlijiosoa egon behar duela esaten dute; horrela, gizakiek adin nagusitasuna lortuko dute. Hau lortzeko, monarka ilustratuek arrazoimena erabiltzeko...

Marx eta Kapitalismoaren Analisia

Merkantziaren Balioa

Marxek dioenez, kapitalismoaren ekoizpen sisteman dena erosi eta saldu daiteke (lurrak, abereak, etab.). Marxek bi balio bereizten ditu:

• Erabilaren balioa: Produktu horrek gizakiaren beharretan duen lehentasuna (ura, elikagaiak, etab.).
• Truke balioa (Merkantzia): Merkatuaren eskaintza eta eskariaren araberako balioa.

Kapitalismoan, erabilaren balioa baztertu egiten da, eta truke balioa edo merkantzia nagusitzen da.

Burgesiaren Rola

Burgesia kapitalismoaren agerpena da, Lehen Industria Iraultzarekin lotua. Burgesiaren esku dago ekoizpen bitartekoen jabetza pribatua.

Marxek dioenez, burgesia, zapaltzaile izanik, iraultzailea ere bada. Bere helburua etekinak eskuratzea da, eta horrek konpetentzia...

Gizartea antolatzeko moduak

Gizartea antolatzeko lau modu nagusi bereiz ditzakegu:

• Tribala: Komunitate txikiak dira, familia-loturetatik abiatuta egituratuak, eta iraupeneko ekonomia dute.
• Esklabista: Komunitate tribalak baino handiagoak dira, eta funtsezko ekoizpena esklaboen esku dago.
• Feudala: Ordena politikoa eta babes militarra ezartzeaz arduratzen diren jauntxo feudalen eta buruzagi militar zein politikoen inguruan egituratutako gizartea da; ekonomia nekazaritzan oinarritzen da.
• Modernoa: Industriaren eta merkataritzaren garapenean oinarritzen da; estatu nazionala da antolaketa politikoaren muina.

Zuzenbide motak

Zuzenbidean bi kategoria nagusi bereizten dira:

• Zuzenbide naturala: Estatuetako legedi zehatzak ez bezala, unibertsalak, gorenekoak

Gizarte-antolaketa: modu nagusiak

Gizartea antolatzeko molde nagusiak

• Tribala: komunitate txikiak dira, familia-loturetatik abiatuta egituratuak, eta iraunkorreko ekonomia izan ohi dute.
• Esklabista: komunitate tribalak baino askoz handiagoak dira, eta funtsezko ekoizpena esklaboen esku egon ohi da.
• Feudala: ordena politikoa eta babes militarra ezartzeaz arduratutako jauntxo feudalen eta buruzagi militar eta politikoen inguruan egituratutako gizarteak dira. Ekonomia nekazaritzakoa da.
• Modernoa: industriaren eta merkataritzaren garapenean oinarritzen da, eta estatu nazionala da antolaketa politikoaren muina.

2. Menderatzea eta legitimazioa

Menderatze motak, legitimatzeko arrazoiak eta administrazio-ereduak:

Alienazioa: Kontzeptua eta Marx-en Ikuspegia

A) Zentzu orokorra

Marx-en ustez, gizakia berez ez da ezer; bere izaera errealizatu behar du eta hau bere ingurunean egin behar du. Marx-en gizakiaren definizioa animal faber izango litzateke. Gizakiak burutu behar duen errealizazio-prozesu hau lanaren bidez egiten da. Gizakiaren izaera, azken finean, bere lanetan islatzen da. Horregatik, gizakia gizaki izateko, lan egin behar du. Hau izango litzateke alienazioaren alde positiboa, baina batzuetan zentzu ezezkorra hartzen du alienazioak kapitalismoan; lanaren helburua ez baita gizakiaren errealizazioa, produktu bat lortzea baizik.

B) Zentzu ezezkorra

• Alienazio soziala: Marx-en ustez, kapitalismoak kapitalisten eta langileen arteko gatazka dakar, bien

Gizakiaren Ezaugarri Bereziak

Animali eta gizaki ezberdinen ezaugarri anatomikoak aztertu behar dira:

• Hortz eta masailezur txikiak.
• Eskuaren forma eta trebetasuna.
• Zutik eta hanka bitan ibiltzeko gaitasuna.
• Burmuinaren garapena.
• Bizialdi luzeagoa eta kumeen menpekotasun handia.

Portaera eta Kontrol Ingurunea

Gizakiak ingurunea kontrolatzeko gaitasuna du, honako ezaugarri hauek direla eta:

• Sinbolizatzeko gaitasuna.
• Errealitatean bizitzea.
• Norberaren gorputza sentitzea.
• Irekitasuna eta aukeratzeko gaitasuna.
• Imaginatzeko eta arrazoitzeko gaitasuna.

Kultura: Gizartean Bizitzearen Ondorioa

Kultura gizartean bizitzearen ondorioz sortutako errealitate multzoa da. Horrek mundua ulertzeko eta norantza joan jakiteko balio du.

Adimena eta Gizakiaren Natura

Adimenaren

Nietzsche

Lantzen ari garen testua Ecce Homo liburuan kokatzen da eta bere autorea Friedrich Nietzsche da. Autore hau XIX. mendearen erdialdean jaio zen Röcken hirian eta XX. mende amaieran hil zen. Adimen gaixotasuna eta sufrikario fisikoak izan zituen.

Nietzsche: Bizitza eta Pentsamendua

Biografia eta Obra Nagusiak

Nietzschek Pfortako eskolan egin zituen bigarren mailako ikasketak. Bere filosofiaren bi lema nagusiak klasizismoa eta erlijioaren kontrako sentimendua ziren. Gure autorea Bonneko Unibertsitatean hasi zen ikasten, baina geroago Leipzigeko Unibertsitatera aldatu zen. 24 urte zituela, Basiliako Unibertsitateko irakasle katedradun izendatu zuten.

Wagnerren eta Schopenhauerren filosofia ezkor eta bitalistek eragin iraunkorra izan zuten...