Industria Iraultzaren Jatorriak

Industria Iraultza XIX. mendeko aldaketa teknologiko, ekonomiko eta sozialen prozesu luzea da.

Protoindustrializazioa eta Ekoizpen Sistemak

XVIII. mendeko Europan, aberastasunaren zatirik handiena lurretik zetorren. Landa-eremuetan nekazaritza krisi ugari izaten ziren, eta hirietan, eskulangintza oso mugatuta zegoen. Baina ez zen gizarte geldia. Zenbait lekutan aldaketa ekonomikoak nabaritzen hasi ziren; aldaketa horiek iragartzen zuten Industria Iraultza.

Aldaketa horietako bat nekazaritza-munduko etxeko industria zen. Ekoizpen mota horri protoindustrializazio deritzo.

Lan autonomoa egiten zen lehen faseari Domestic System deitzen zaio, eta horren ondorengoa Putting Out System da.

Domestic System lan-sisteman, nekazariek...

Jakintza Motak

Jakintza Arrunta

• Eguneroko bizitzako esperientzian oinarrituta.
• Ez da sistematikoa.
• Aurreiritziz josita dago.

Jakintza Zientifikoa

• Ezagutza sistematikoki antolatua.
• Gertaeren zergatiak azaltzen ditu.
• Zehatza eta kritikoa da.

Jakintza Teknikoa

• Zenbait jarduera nola egin jakitean datza.
• Helburua: mundua kontrolatzea.
• Zientzia ez zen bideragarria izango teknikaren laguntzarik gabe.

Jakintza Filosofikoa

• Galdera filosofikoak egitea da oinarria.
• Pentsatuz eskuratzen da, baina ez edozein modutan.
• Filosofatzea pentsatzea da (argudioa eta arrazoinamendua erabiltzen dira eztabaidatzeko).

Jakintza Artistikoa

• Kontatzearekin dago lotuta.
• Errealitatea hautemateko moduak (poesia, zinema, literatura, etab.).
• Edertasunaren esperientziaren bila dabil.

Jakintza Erlijiosoa

• Sakratua

Askorentzat, materialismo historikoa Marxen erakarpen handiena izan da. Materialismo historikoa historia ulertzeko tresna bat da, errealitatea aztertzeko balio diguna. Marxentzat garrantzitsuena gizarteko egitura da, eta materiari erreparatuz uler daiteke. Marxen ustez gizarte eta historiaren protagonista ekonomia da. Historia hori ulertzeko, prozesua erabiliko dugu. Prozesu hori ulertzeko, Marxek Hegelen dialektika erabiliko du. Dialektika horrek esango digu errealitatearen prozesua dela mugimenduan dagoen zerbait, pausoak antitesia, tesia eta sintesia izango dira. Horrela, Hegelen ustez errealitatean gertatzen den guztia prozesu horretatik gertatzen da. Ekonomia ulertzeko, ekoizpen sistema aztertu behar da. Marxek esango digu edozein ekoizpen...

Teknikarien pentsamoldea

Teknikarien bereizgarrietako bat beren pentsamoldea da. Teknikariengandik espero den lehen gauza zientzia-ezagutza menderatzea da. Ez dio hainbeste axola zenbat dakiten, zer jakintza-maila duten edo zenbateraino espezializatuta dauden; haien ezagutzaren izaerak du garrantzia: aurretiaz esan dugunez, haien jakintza zientifiko-teknikoa da; zientzia dute funts eta oinarri, arazo konkretuei trebeziaz eta iaiotasunez irtenbidea aurkitzeko.

Badakigu zientziaren ezaugarri behinena metodoak direla; metodoak zientifikoak badira, zientifikoa da ezagutza. Ikaste-prozesua luzea izan ohi da, eta planteamendu ordenatua eta sistematikoa eskatzen du. Hortik dator teknikari gehienek hezkuntza-maila altua jaso izana, unibertsitate-mailakoa...

Estatua eta Boterea: Machiavelo, Kontraktualismoa eta Weber

Estatuaren Definizioa eta Ezaugarriak

1. Machiaveloren estatuaren definizioa

Niccolò Machiavelo XV. eta XVI. mendeetan bizi izan zen Italian. Filosofo politiko eta idazlea zen. Bera izan zen estatuaren kontzeptua erabili zuen lehenengoa. Esan zuen estatuak balio zuela gizartea politikoki antolatzeko.

2. Estatuaren ezaugarri nagusiak

• Lurraldearen gaineko boterea: Estatuak lurralde zehatz batean du boterea.
• Subiranotasuna: Bera baino botere handiagorik ez duen instantzia da; botere gorena du.
• Indarkeriaren erabilera legitimoa: Bere lurraldeko kide guztiak indarkeriatik (barruko zein kanpokoetatik) babestu behar ditu.
• Ordena zaintzea: Hari dagokio ordena publikoa mantentzea.

Estatuaren Beharrezkotasuna

Alienazioaren Azterketa Soziologikoa

3.5. Alienazioaren azterketa enpirikoa: Melvin Seeman eta Zailtasunak

Melvin Seeman-ek, alienazioaren kontzeptua enpirikoki egiaztatzeko asmoz, bost dimentsio bereizten ditu alienazioaren baitan:

1. Botere gabezia.
2. Araurik eza.
3. Esangura falta.
4. Bakardadea edo isolamendua.
5. Norbere buruari ihes egitea.

Horren guztiaren helburua, azken batean, pertsona baten alienazio-maila neurtuko duten eskala ezberdinak sortzea da.

Helburu horren bilaketan hanka-sartze eta akats nabarmenak egin dira, ordea. Hala nola ondoko hau: sarritan parekatu (identifikatu) egiten ditugu laneko poztasuna (edo asetasuna) eta norbere garapena (autorrealizazioa), batetik, eta laneko poztasun eza (asetasun eza) eta alienazioa, bestetik. Baina kontzeptuok...

1.4. Enpresa antolakunde eta instituzio gisa

Gaur egun, erakunde edo enpresei dagokienez, bi dimentsio edo ikuspuntu nagusi bereizten dira:

a) Enpresa "antolakunde" gisa

Bere ezaugarri nagusiak hauexek dira:

• Elkartuta dauden pertsonen talde bat da.
• Helburu zehatz batzuk lortu nahi dituzte.
• Horretarako, elkarren artean harremanetan jartzen dira.
• Harreman horiek, normalean, luze diraute denboran.
• Posible da, erakundea edo enpresa arazotan jarri gabe, edozein unetan edozein gizabanako beste batengatik ordezkatzea.

Ikuspuntu horrek ez du inplikatzen enpresa batek bere inguruarekin erlazionatu behar duenik. Aitzitik, instituzioaren ezaugarrietako bat, jarraian ikusiko dugunez, horixe da hain zuzen ere: gizartearekin duen harremana.

b) Enpresa "instituzio"

1 Sozialismo utopikoa

Lehenengo teoria sozialistek kapitalismoaren ondorioak azpimarratzen zituzten, batez ere langileen artean pobrezia eta miseria sortzen zituzten arrazoiak.

• Saint-Simon (1760–1825). Haren jarraitzaileek Ménilmontanteko monasterioa sortu zuten.

• Charles Fourier (1772–1837), frantsesa. Ereduzko gizartea imajinatu zuen, gizon-emakumeen talde txikiz osatua.

• Robert Owen (1771–1858), ingelesa. Estatu Batuetan Harmonia Berria izenekoa sortu zuen.

2 Marxismoa

Marxismoa K. Marx-ek eta F. Engels-ek 1840ko hamarkadatik aurrera landutako ideologia da. Bi puntu azpimarratuko ditugu:

Lehenik, gizartea klaseen arteko borroka bezala ulertzea: kontrako interesak dituzten eta beren nagusitasuna bermatu nahi duten klaseen arteko talka. Gizarte...

Minimoen Etika

Edozein izaki arrazionali eska daitezkeen justizia-betebeharrak, konbibentzia ona izateko printzipioak (Justizia etika).

Giza Eskubideak

Printzipio eta baloreen batasuna, pertsonen, sozietatearen eta estatuen erlazioa gidatzeko. Gehienbat onartutako arauak, bizitza lasai bat eramateko.

Utopiak

Gizartearen antolamendu bat da, non sozietate perfektua eta bidezkoa dagoen eta arazorik ez dagoen.

Demokrazia

Herrien subiranotasuna defendatzen duen sistema politikoa, jendeak bere agintariak aukeratzeko eta kontrolatzeko eskubidea duena.

Gizarte Zibila

Pertsonen taldea, zeinek bere zibil-papera aurkeztuz, eragiten duten eremu publikoan. Hau da, politikan jokatu ahal dute gobernuan parte hartu gabe (forma autonomoan funtzionatuz), gizarteak egindako...

Gizakia eta Sozializazioa

Gizakiok animalia sozialak gara. Jaiotzen garenetik besteekin erlazionatu beharra daukagu, bizirik irauteko.

Sortzetiko eta Gureganatutako Ezaugarriak

• Sortzetiko ezaugarriak: Herentzia biologikotik datozkigu, eta jaiotzen garenetik bertatik direlako gure bizitzaren parte, horrela esaten zaie SEXU BIOLOGIKOA.
• Gureganatutako ezaugarriak: Aldiz, denboraren poderioz egiten ditugu geure, gizartean bizitzean ikasiz, hain zuzen GENEROA.

Sozializazio Prozesua

Sozializazio prozesuaren bitartez, gizon-emakumeak kultura jakin bateko kide bihurtzen gara.

Kultura

Kultura Osatzen duten Elementuak

• Ideiak: Gizarte bateko kide guztiek osotara hartuta dituzten ezaugarrien, iritzien eta mundu-ikuskeren multzoa da.
• Arauak: Gizartean elkarrekin