Gizarte Antolaketa, Zuzenbidea eta Demokraziaren Bilakaera

Gizartea antolatzeko moduak

Gizartea antolatzeko lau modu nagusi bereiz ditzakegu:

• Tribala: Komunitate txikiak dira, familia-loturetatik abiatuta egituratuak, eta iraupeneko ekonomia dute.
• Esklabista: Komunitate tribalak baino handiagoak dira, eta funtsezko ekoizpena esklaboen esku dago.
• Feudala: Ordena politikoa eta babes militarra ezartzeaz arduratzen diren jauntxo feudalen eta buruzagi militar zein politikoen inguruan egituratutako gizartea da; ekonomia nekazaritzan oinarritzen da.
• Modernoa: Industriaren eta merkataritzaren garapenean oinarritzen da; estatu nazionala da antolaketa politikoaren muina.

Zuzenbide motak

Zuzenbidean bi kategoria nagusi bereizten dira:

• Zuzenbide naturala: Estatuetako legedi zehatzak ez bezala, unibertsalak, gorenekoak eta lehentasunezkoak diren printzipio eta arauen multzoa da. Lekuko sistema juridikoak zuzenak diren ala ez epaitzeko balio du (adibidez: bizitzeko eskubidea).
• Zuzenbide positiboa: Estatu bakoitzean indarrean dagoen lege-multzoa da, eta desberdina da estatuaren arabera (adibidez: heriotza-zigorra).

Botere politikoa legitimatzeko argudioak

Gizartean ezarritako arauak legitimatzeko hiru argudio nagusi erabiltzen dira:

1. Zuzentasuna

Moralaren ikuspegitik, egokia eta bidezkoa da (adibidez: inor ez hiltzeko debekua). Arlo hau etika eta filosofia moralaren bidez aztertzen da.

2. Legezkortasuna

Inor hiltzea debekatzen duten eta hiltzaileak zigortzen dituzten legeak ondo egindako legeak izan ohi dira, eta baliozko lege izateko baldintza guztiak betetzen dituzte. Zuzenbide-zientziei dagokien esparrua da.

3. Gizarte-eraginkortasuna

Jendeak zintzo-zintzo betetzen du debeku hori, baina alde handia dago toki eta garai batetik bestera. Soziologia, antropologia soziala eta historiaren bidez aztertzen da.

Greziako eta gaur egungo demokraziaren arteko aldeak

Berdintasunak eta ezaugarri klasikoak

• Komunitateen tamaina: Greziako komunitateak txikiak ziren eta kide guztiek elkar ezagutzen zuten.
• Gizarte trinkoa eta ekonomikoki independentea: Ekonomiaren oinarri nagusia esklaboen lana zen. Esklaboak ez ziren herritartzat hartzen; klase esplotatuak politikatik kanpo zeuden.
• Estatua: Ez zegoen gizartea banantzen zuen instituziorik; herritarrek zozketaren bidez lortzen zituzten karguak eta batzarraren aurrean eman behar zituzten kontuak.
• Demokrazia jendearen bizimoduaren parte: Parte-hartze politikoa zen eguneroko bizitzaren oinarria. Gaur egun, politika bizitzaren parte bat baino ez da, eta askotan ez du gure zoriontasunarekin zuzeneko zerikusirik.

Desberdintasunak eta oinarri arrazionalak

• Argudiaketa arrazionala: Atenasko agintaritzaren oinarria zen. Botere politikoa duenak herritarrek onartzeko moduko arrazoiak eman behar ditu.
• Herritarren eta partaidetzaren arteko lotura: Lotura estua dago. Aristotelek adierazi zuen gizakien oinarrizko ezaugarria zela partaidetza.
• Gizarte-hezkuntza: Polisean funtsezko zeregina zuen hezkuntzak.
• Herritar zintzoak: Gizartearen helburua herritarrak herritar zintzo bihurtzea zen.