Batxilergoa mailako Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Ideologiak

Oro har, gizarte batek barneko errealitatea adierazteko dituen burutapenen (ideien, mitoen, irudien…) sistema da, beharrezkoa, zeren gizakiak beti errealitate ororen burutapena baitu. Baina ideologia faltsua ere existitzen da, eta honetaz dihardu Marxek: giza gogoaren produktu dira, edo deformaturiko kontzientzia mota bat, marxismoak deitutako “gainegituraren” parte izanik. Zentzu txar horretan, baldintza sozialek deformatutako giza pentsamendua adierazten du.

Iraultza soziala

Iraultza sozialak Historiaren une batean existitzen diren produkzio-harremanen suntsiketa eta eraldaketa, eta ondorioz gertatzen den gainegituraren iraulketa adierazten ditu. Produkzio-indarren aldaketa gertatzen denean, produkzio-harremanen aldaketa ere...

XX. mendeko pentsamoldeen oinarriak XIX. mendean daude, eta zera dute elkarrekin: gizadia, arrazoiaz baino, borroka irrazionalek edo inkontzienteek gidatzen duten susmoa.

Darwin: Eboluzioaren Teoria

Darwinek (1809-1882) biologiaren etorkizuna ez ezik, giro intelektualaren etorkizuna ere aldatu zuen orokorrean. Darwinek dioenez, gizakiok animalietatik eratorri gara, bizidunen eboluzioaren bidez. Bizidunak borrokan daude, bizirik irauteko behar diren baliabideak urriagoak direlako beharrak baino. Ingurunera hobekien egokitutako ezaugarriak dituzten bizidunek irauten dute, eta ezaugarri horiek beren ondorengoei transmititzen dizkiete. Bestalde, ugaltzen ez direnen ezaugarriak desagertu egiten dira.

Marx: Klase Borroka eta Kapitalismoa

Marxek (1818-...

ADAM SMITH (1723-1790): Estatuaren eginkizuna.

Estatuaren eginkizuna murriztua da. Posible diren gatazkak konpontzeko eta jabetza pribatua babesteko dago. Pertsona bakoitzak bere interesak dituenez, gatazkak sor daitezke. Desorekak konpontzeko ere badago. Eskua ikusezina badago ere, honek bere lana ondo egiten ez badu, estatua esku hartzen du. Estatuaren lana defentsan, justizian eta oinarrizko hezkuntzan datza, horrela posible diren desorekak konponduko ditu. Adam Smithek gehiegikeriaren inguruko abisua ematen du.

Ideologiaren Papera

Gainegitura horretan daude gauza materialak, eta batez ere, ideologia. Ideologia horren barruan egongo lirateke balore moralak, etika, estatua, erlijioa… Zein da ideologia horren papera/funtzioa? Azpiegitura ekonomikoan...

¡Escribe tu texto aquí!

Perpaus konpletiboa:  Zer? Galderei erantzuten diote, IS gisa agertzen dira eta subjektuaren nahiz osagarri zuzenaren funtzio bete dezakete

Aditz Jokatuekin→ -(e)la:  Etorri dela esan du /// - (e)nik (negatiboa): ez dut uste arazo hain larria denik  .//////// -(e)na (zihurra denean) : ziur nago atzo tasio filma eman zutena .

-(e)lako/-(e)n +izena (subjektu zein objektu funtzioa bete dezake) : ez du galdu aprobatuko duelako //// .(e)lakoan (ustea adiertazten du) : oraindik ordua ez zelakoan /////

-(e)n / -(e)la (subjuntiboarekin): (gogoa,nahia,desioa…) → zurekin joan nadila eskatu dizut

Aditz Jokatugabeekin → -t(z)eko (aginte perpausak zeharko adierazteko) : hona etortzeko esan dizut ///// -t(z)ea (aditz izena

Lanaren definizioa

Zerbait lortzeko egiten diren ekintzak, fisikoak zein intelektualak, lana dira. Lana gizartearen sorrerarekin batera hasi zen. Naturala edo artifiziala den eztabaidatu izan da: Aristotelesek naturala dela esaten zuen, Hobbesek, aldiz, artifiziala dela dio.

Lanari buruzko gogoeta historiko garrantzitsuenak

• Aristoteles

  Aristotelesek lana eta praxis-a bereizi zituen:

  • Lanaren barruan trebetasun teknikoak sar ditzakegu.
  • Praxisaren (gure jokabidea eragiten duen iritzi zuzena) barruan trebetasun etikoak sar ditzakegu.
  • Aristotelesentzat, praxisa teknika baino garrantzitsuagoa da.

• Judu-Kristau tradizioa

  • Lana: Jainkoak ezarritako ekintza saihestezina.

• Erdi Aroa

  • Lana: zigor edo balio txikiko ekintzatzat jotzen zen.
  • Txiroek lan egiten zuten (katolizismoan)

Justiziaren kontzeptua historian zehar nola garatu den aztertuko dugu, bi ikuspegi nagusitan zentratuz: tradizio sozialistan eta ekitatearen printzipioan, John Rawlsen teorian oinarrituta.

Justizia Tradizio Sozialistan

Tradizio sozialistak justizia sozialaren inguruko ikuspegi kritikoak eta eraldatzaileak proposatu ditu, gizarte bidezkoago bat lortzeko helburuarekin.

Sozialismo Utopikoa

XX. mendearen lehen erdian, justizia sozialari buruzko lehen ikuskerak sortu ziren, langile-mugimenduak orduko lan-baldintza kaskarren kontra egindako borrokekin lotuta. Besteak beste, sozialismo utopiko deritzonaren pentsalariak sistema politikoa eta ekonomikoa erabat eraldatzeko proposamenak lantzeari lotu zitzaizkien, gizarte bidezkoago bat lortu nahian. Haien...

Justiziari Buruzko Zenbait Ikuskera

Justizia, Platonen Pentsakeran

Platonen esanetan, poliseko hiri gizarte talde nagusiek dagozkien zereginak betetzen dituztenean lortzen da polisean justizia. Gobernariek bi bertute landu behar dituzte, zuhurtzia eta jakinduria, horrela zuzen gobernatuko dute. Zaindariek bertute militarrak landu behar dituzte nagusiki, batik bat, adorea. Eskulangileek eta nekazariek neurritasuna landu behar dute beste bertute guztien gainetik.

Justizia, Berdintasun Proposamen gisa

Aristotelesek 3 justizia mota bereizten ditu. Banatze justizia, ohoreak, aberastasunak eta bestelako gizarte zerbitzu eta ondareak komunitateko kideen artean berdintasuna eta oreka gordez banatzen dela. Trukatze-justizia, emandakoaren balio bereko zerbait...

Klaseen arteko borroka: Historiaren motorra

Historiaren motorra giza klaseen arteko borroka da. Historia zientifikoki ikusi beharra dago; horretarako, prozesu dialektiko gisa hartu behar da ezinbestez, egitura ekonomikoan gertatzen diren kontraesanen gisa, alegia.

Gizarte-harremanek hainbat egoeratatik igaro behar izan dute: esklabotzatik, feudalismora, kapitalismora... Hori guztia krisi iraultzaileen eta klase-borrokaren bidez baino ez da gertatu: historia guztia, oinarrizko zentzu materialistan, klase-borroka da. Aurkaritzak borrokaren bidez baino ezin dira gainditu. Borrokarik gabe ez dago aurrera egiterik. Klase-borrokaren bidez klase-gabeko gizarterako bidea egiten da.

Laburbilduz, materialismo historikoa materiaren bidez historiaz egiten...

Giza Portaera: Ezaugarri Bereizgarriak

• Sinbolizatzeko gaitasuna: Gizakia sinboloen bidez komunikatzen da, animaliak zeinu naturalak erabiliz.
• Errealitatean bizitzea: Adimenari esker, gauzak kanpoko errealitatetzat hartzen ditugu, gurekin zerikusia dutela jakinda. Animaliek estimulutzat hartzen dituzte inguruko gauzak.
• Norberaren gorputzaren sentimendua: Barruak emandako informazioaren eraginez sentimendu bat pizten zaigu, errealitateaz jabetuz eta jokabidea erabakiz.
• Munduari irekita egotea: Adimenari esker, espazioan eta denboran haraindi dauden gauzak ulertzeko gai gara, mundua aldatuz.
• Aukeramena: Gizakia, senezko nahiei ezetz esan eta etorkizuna aukeratzeko gai da.
• Ezer ez dago bukatuta: Gizakia beti gehiago nahi du.
• Nor bere baitan biltzean: