Batxilergoa mailako Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Askatasuna adin nagusitasuna lortzeko gauzatu beharreko kritikaren motorra da. Askatasuna, era berean, arrazoimenaren erabilerarako ezinbesteko baldintza da. Immanuel Kantek arrazoimenaren erabilera publikoaz eta pribatuaz mintzo da bere "Zer da Ilustrazioa? Galderari erantzuna" idazlanean. Kanten arabera, arrazoimenaren erabilera publikoak askea izan behar du beti; erabilera pribatua, aldiz, mugatu egin behar da.

Arrazoimenaren Erabilera Publikoa

Arrazoimenaren erabilera publikoa, Kanten iritzian, aditu den norbaitek iritzi publikoaren aurrean egiten duena da. Honek ideien berrikuntza dakar, gizartean eztabaida pizteko aukera eman dezake, eta adostasun berriak lortzeko bidea izan daiteke. Gizartearen eraldaketarako bidea da, eta Ilustrazioaren...

Euskal Narratibaren Bilakaera XX. Mendean

Sarrera: Bi Korronte Nagusiak

Euskal testuinguruko literatur adierazpenek metamorfosi nabarmenak izan dituzte XX. mendean zehar. Asaldura eta eraldaketa garai honetan, bi korronte narratibok aztarna ezabaezina utzi dute: narratiba klasikoak, Iñaki Arberas bezalako egileek pertsonifikatua, eta narratiba garaikideak, Ane Uribarri bezalako irudietan gorpuztua. Narrazio modu horiek Euskal Herriko bizimoduaren konplexutasunak atzemateaz gain, munduaren eta idazlearen rolaren ikuspegi desberdinak ere eskaintzen dituzte. Haien arteko desadostasunak aztertu aurretik, funtsezkoa da horiek sortu dituen testuinguru historikoa eta kulturala ulertzea.

Oinarri Komunak eta Testuinguru Historikoa

Bi korronte literario...

San Agustin eta Historiaren Filosofia

Jainkoaren ikuspegi ziklikoari aurka eginez, San Agustin historia lineala ulertzen duen lehen filosofoa da.

"Jainkoaren Hiria" obra

Agustinek "Jainkoaren Hiria" idazlanean azaltzen du historiaren filosofia. Obra hau Erromaren gainbeheraren zergatiak argitzeko asmoarekin idatzi zuen, 410. urtean Erroman sartu eta hiria suntsitu eta Inperioa hautsi zutenean.

Gertatutakoaz gogoeta egin zen. Jentilek (erromatar ez-kristauek) kristauei leporatu zieten erorketaren erantzukizuna, kristauen Jainkoak biolentzia eza aldarrikatzen zuelakoan. Beraz, kristauen Jainkoa gertatutakoaren erantzule zen.

Hiponako pentsalariak "Jainkoaren Hiria" idazlana jentilen erasoei aurre egiteko idatzi zuen; hots, Eliza kristaua babesteko,...

Gaia: Sistema Politikorik Hoberena?

Estatu Sozialaren Aldeko Argudioak

Bizi-Maila Duina eta Oinarrizko Zerbitzuak

Estatu Soziala herritarren eskubide sozial eta ekonomikoak babestera bideratuta dago, eta horrek guztiontzako bizi-maila duina bermatzen du. Oinarrizko zerbitzuak, hala nola osasuna, hezkuntza, etxebizitza eta enplegua, funtsezko eskubidetzat hartzen dira eta Estatuak ematen ditu. Adibidez, Suedia eta Danimarka bezalako herrialdeek, Estatu Sozialeko sistema politikoak dituztenez, giza garapen eta herritarren gogobetetze maila handiak dituzte.

Aukera Berdintasuna eta Justizia Soziala

Estatu Soziala aberatsen eta pobreen arteko aldea murrizteaz ere arduratzen da, eta horrek aukera-berdintasuna eta justizia soziala sustatzen laguntzen du....

1.TESTUA.
● Marxen iritziz historian gertatzen diren aldaketen eragilea klase arteko borroka da.
● Funtsean historian izan diren gizarte klase guztiak bitan taldekatu daitezke: zapaltzaileak eta zapalduak.
● Borroka horren emaitza gizartearen iraultza da edo aipatu klaseen suntsipena.

TESTUA.

Historiako lehenengo garaietan gizartea estamentutan banatuta zegoen:
Erroman: patrizioak, zaldunak, plebeioak, esklaboak
Erdi aroan: jauna, gremioko maisua, gremioko ofizialea, jopua
Gizarte burges modernoan aurkakotasunak segitzen dituzte, bi klase handi aurkitu
daitezke borrokan: burgesak eta proletarioak.

TESTUA.

● Pasarte honetan Marxek azaltzen digu zergatik pasatu zen produkzio modu feudaletik produkzio modu burgesera, hau da, iraultza burgesen kausa...

Estatua

Gizartearen Antolaketa Moduak

• Tribala: Komunitate txikiak dira, familia loturetatik abiatuak, eta biziraupen ekonomia dute.
• Esklabista: Tribalak baino komunitate handiagoak (hiriak eta inperioak), eta ekoizpen nagusia esklaboen eskulanean oinarritzen da.
• Feudala: Gizarte hierarkikoa da (hierarkian gora egitea ezinezkoa da), eta ekonomia nekazaritzan dago oinarrituta.
• Modernoa: Estatu nazionala da antolaketa-oinarria, eta ekonomia industrian eta merkataritzan oinarritzen da.

Estatu Modernoa

Estatua lurralde jakin batean gizarte-bizitza arautzeko eta antolatzeko ahalmena duten erakunde multzoa da. Ezaugarriak:

• Subiranoa da: bere lurraldean, estatuak soilik du legeak eta zergak sortzeko eskumena.
• Inpertsonala da.
• Burokraziaren bitartez funtzionatzen

Politika autarkikoaren krisialdia (1951-1957)

1951ko udan, Francok aldaketak egin zituen bere gobernuan, eta beste molde bateko politika ekonomikoari ekin zion. Aldaketa haren arabera, aitortu egin zen aurreko neurri autarkikoen porrota. Aldi berean iritsi zen erregimen frankistaren nazioarteko onespena. Estatu Batuek, ekonomia kapitalista mendebaldean zabaldu nahian, ideologia antikomunista garbiko aliatu bezala baloratu zuten, eta, Gerra Hotzaren testuinguruan, hau oso kontuan hartzekoa izaten zen. Horrela hasi zen ekonomiaren liberalizazio prozesua. Aldaketa xumeak, baina eraginkorrak izan ziren:

• Hobetu egin zen industriarako oinarrizko produktuen hornidura.
• Berregokitzen hasi zen garraioen sistema.

Nekazaritza ere suspertu egin zenez, kontsumoaren...

Gizarte Komunista

Marxen ikuspuntua

Marxen ustez, historia eta borroka estuki lotuta daude. Honek uste zuen borrokarik gabe ez dagoela aurrerapen historikorik. Klase borroka hau klase gabeko gizartean kokatzen da, eta kapitalismotik komunismora jauzia egiteko iraultza nahitaezkoa da. Bi klaseen arteko borrokak emango du aukera hori: proletarioen eta burgesen artekoak.

Kapitalismoa suntsitzeko, Marxek proletarioen diktadura proposatzen du. Hemen, langileek burgesek zuten botere politikoa izango dute. Botere hau lortzeko, klaseen arteko borroka eman behar zen, langileek indarra erabiliz. Behin boterea izanda, langileek ez dute boterea beraien mesederako erabiliko.

Parlamentua eta klase burukratikoak kenduko dira, eta armada profesionalaren ordez,...

Testu mota. Testu sozioekonomikoa da, Arthur M. Schlesingerrek 1957. urtean idatzitako Antzinako Ordenaren Krisia, 1919-1933 lanetik aterata. Egileak 1931ko egoera deskribatzen du, hizkuntza arin eta konprometituaren bidez. Historialari gisa, Depresio Handiaren hondamena eta haren eraginak azaltzen ditu. Irakurlea hunkitzen du deskribapen gogor eta gordinarekin, eta ziur asko, egileak oraindik bere nerabezaroaren oroitzapenak ditu.

Ideia nagusia

Testuaren ideia nagusia estatubatuar gizarte gehienaren egoera kaskarra da (depresioaren bigarren neguan), hau da, 1931n, 1929ko burtsaren krisiaren ondorioak gero eta handiagoak izan zirenean; izan ere, ekonomia- eta gizarte-sektore guztietan izan zuen eragina. Egileak Chicagoko egoera azaltzen du, baina...

Textuaren analisiarekin jarraituz lehenengo paragrafoan adierazten da, Estatu Batuetako jendeak aldaketa bat nahi duela eta hori aldarrikatzen dute. Jendearen artean ez dadila desberdintasunik egon, hau da, Estatu Batuak izan daitezela./ Bigarren paragrafoarekin jarraituz, biztanleriaren artean zegoen desberdintasunak adierazten ditu. Garai batean, emakumezkoek ezin zuten botoa eman emakumea zelako eta azalaren kolorearengandik./ Lehenago, emakumeak ixildu nahi zituzten eta beraien itxaropenak gutxietsi./ Hirugarren paragrafoan, depresioaren aurka borrokatzeko 'New Deal' sortu zela eta ondorioz enplegu berriak eta xede komunak sortu zituzten./ Hurrengo paragrafoan, demokrazia salbatzeko zer egin zuten adierazten du: bonbak erortzea eta mundua...