Batxilergoa mailako Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

EUSKAL BOKALAK
Euskara eta gaztelania, Txillardegiren aburuz, fonologikoki berdinak dira baina fonetikoki ezberdinak. 5 fonema bokaliko eta hiru irekidura maila ditu euskarak. Gaztelaniak 5 bokal horiexek ditu. Baina aho barrunbean egiten den bokal ahoskeren errealizazioan, euskarak espazio txikiagoan jokatzen du, eta euskal bokalak hurbilago gertatzen dira elkarrengandik. Euskaren [a] soinua gaztelaniarena baino itxiagoa da, eta euskararen [i, e, o eta u] gaztelaniarena baino irekiagoak dira.
Boka alternantziak
bi arrazoirengatik sortzen dira: inguramendu fonikoaren eraginez eta euskal bokalen hurbiltasunaren ondorioz.
e/a alternantzia: (c) Berdin > bardin (B), (c) izerdi> isardi (B)
o/u alternantzia: (c) gizon > gizun (L, BN eta Z), (...

Neoklasizismoa -- Garaian kokatu.

XVIII. Mendearen bigarren erdialdean- XIX. mendearen hasieran.

Europan, Frantzian eta Alemanian epizentroa – BHtik → AEBra.

Penintsulan barrokoa oso sustraituta + ideia ilustratuak oso errotuta ez → beranduago.

Frantziako Iraultzaren testuinguru beran, burgesiaren gorakadarekin.

Iraultzak babestu eta bultzatutakoa (arrazoia sentimenduari gailendu).

Barrokoa → noble eta aristokraziaren artea.
Neoklasikoa → burgesiarena.

Arte-akademietan neoklasizismoa arautu (oso erabakigarria).

Erlijiorik ez, eraikin zibilak.

Grezia eta Erroma antzinako sistema kopiatu (perfekzioaren islada).

Arte zehatza, kanonikoa, neurtua, zientifikoa, garbia, proportzionala, perfekziotik gertukoa; “edertasuna ez da ilusioa, zientzia baizik”,

...

Izen bereziak eta arruntak: pertsona ezagun eta bakar bat aipatzeko erabiltzen ditugu. Arruntak: mota bereko gauzak edo izakiak adierazteko erabiltzen dira. Arruntak bi multzotan sailkatu: zenbakarriak eta zenbakaitzak. Izenordaina: izenaren ordez agertzen da eta bakarrik osatzen du IS. Pertsona izenordainak: arruntak eta indartuak. Izenordain zehaztugabeak: Galdetzaileak eta galdetzaileetatik eratorriak. Bihurkariak. Elkarkariak. Adjektiboak:izenari laguntzen agertzen da eta bere zeregina izenari buruzko informazioa ematea da. Graduatzaile askeak. Graduatzaile atxikiak. Posposizioak: Posposizio atzizkiak: nor,nori, noren eta nork. Posposizio askeak:beste guztiak. Aditzondoak:bakunak:atzo, gero... Eratorriak: -ki,(ederki) -ka -ro -to -rik -

...

1839ko urriaren 25eko legea

Testu juridiko eta publiko hau gorteek egin eta Maria Cristina erregeordeak berretsi eta jakinarazitakoa da. 1839ko urriaren 25ean idatzi zen eta Euskal Lurraldeari zuzenduta zegoen.

Lege honen bitartez Euskal lurraldeetako, Nafarroa barne, foruak berresten zuen baina << monarkiaren batasun konstituzionalari kalterik egin gabe>>. (1.art)

Horrez gain lurralde hoiekin negoziatu ondoren foruak konstituzioari egokitzeko aldaketak egon beharko direla dio.

Fernando VIIa hil zenean, gerra zibila sortu zen ondorengotzagatik. Batzuk Karlos Maria Isidro infantearen aldekoak ziren (karlistak) eta bestea Isabel Iiaren aldekoak (liberalistak). Lehenengo gerra Karlistak Euskal Herrian eragin handia izan zuen. Lehen fasean

...

1. Mundu gerraren aldiak: - Mugimenduen gerra: Alemaniarren planaren porrota: Alemaniaren planaren helburua mendebaldeko frontean garaipena ahalik eta azkarren lortzea zen, baina planak porrot egin zuen. - Posizioen  gerra eta ahitzeko gerra: Fronteak egonkortu egin ziren, eta armadek posizioak hartu zituzten. Lurrean egindako zuloetan babesten ziren, lubakietan; bertan, soldaduak pilatuta bizi ziren. Fronteak egonkortu zirenez, eta mugimenduen gerra alboratuta, bi taktika berri baliatu behar izan zituzten: pasabideak irekitzen saiatzea eta etsaiaren indarra ahultzea. Hala ere, ez zuten emaitza positiborik lortu. 1917ko krisitik gerraren amaierara: Bi gertakarik, gerraren joera aldatu zuen: Ameriketako Estatu Batuen esku-hartzea eta Errusiako...

Trantsizio garaia

1. Trantsizio garaiaren ezaugarriak

            1975etik 1982ra bitarteko garaiari Trantsizioa deitzen zaio: Franco jenerala hil , alderdi sozialistak eskuratu zuen boterea.

            Modu baketsuan egin zen erreforma demokratikoa; hainbat faktorek bat egin. Espainian nahiko ondo eman zen Trantsizioa Euskal Herrian izan ezik.

1.1 Faktore politikoak:

            Espainiako errege Joan Karlos I.a. Erregimenak utzitako botere guztia jarri zuen demokraziaren zerbitzura. Francok legez kontra eduki zituen goi botere politikoak. Caudilloak botere guztiak zituen , baina erregeak, ez.

            Politikari erreformistak txertatzearen aldeko apustua egin, erreforma edo aldaketa politikorako prozesua...

Txomin Agirre(1864-1920).Txomin Agirre Ondarroan jaio zen. Apaiz egin zen.Euskaltzaindiko kide izan zen. Hiru obra egin zituen: -Auñemendiko Lorea(1898) -Kresala(1906) -Garoa(1912). Auñamendiko Lorea eleberri historiko-erromantikoa da.Kresala eta garoa ohiturazko eleberriak dira. -Kresala.Arrantzaren munduan girotuta dago. Arranondoko (Ondarroako)ohitura eta bizimoduaz ari da.Tartean amodio-kontuak daude: Mañaxi eta Anjel maitemindurik dabiltzalarik, Jose Antonio indianoa -Ameriketan, aldi batez, lanean izan eta aberasturik iztulitakoa-agertzen da, amodio-banaketan hirugarren bihurtuz. Obra bizkaieraz idatzita dago. -Esaldi luzeak gustatzen zaizkio.Erretorika kutsua ezartzen dio horrek testuari. -Hiztegia oso landua eta aukeratua erabiltzen

...

definizioak: informazioa klinikoa: pazientearen osason egoerari buruzko informazioa ematen duen edozein datu. Osasun egoera: gaixotasuna, osasuna hobetzeko, sustapena, prebentzioa.osasun informazioa: jasotako arretaren ondorioz sortutakoa. lehen mailakoa, espezializatua, soziosanitarioa. HISTORIA KLINIKOA: arreta prozesua-pazienetea-osasunari buruzko-dokumentu multzoa-historia klinikoa.HK motak:lehen mailako arreta, arreta espezializatua, arreta soziosantarioa.HK funtzioak:-gizabanakoari emandako arreta*arreta hobetzeko, arreta kontrolatzea, arreta ebaluatzeko, baliabideak kontrolatzeko eta hobeto erabiltzeko. -ikerkuntza eta ikaskuntza,-administrazioa eta kudeaketa,-justizia arloan. dokumentu klinikoan agertu beharrekoa:- identifikazioa datuak,...

kompletibo(zer zerk zeri)                           

...

Komunismoa

Ondasunen komuntasunean oinarritzen den antolakuntza sozio-politikoari eta beronen aldeko teoriari ematen zaion izena. Jabetza pribatua eta klaseen arteko desberdintasuna baztertzen ditu. Platonengandik hasita egin izan dira gizarte komunistara heltzeko ahaleginak. Karl Marxen proposamenari dagokio bereziki hemen esaten duguna. Marxen ustez, historiaren mugimenduak klase sozialen desagerpenerantz eta komunismoaren ezarpenerantz zuzenduta dihardu.

Krakoviako matxinada (1846)

Poloniar noble diru gabetuek eragindako matxinada, Poloniaren askatasuna eta lur-banaketaren erreforma ausarta lortzeko helburuz. Ia komunismoraino heltzen zen. Austriar gobernuak erruteniar nekazarien bitartez zapaldu zuen.

Lan-prozesua

Objektu bat produktu erabilgarria...