Batxilergoa mailako Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

ATZIZKIAK:
-DUN:arduradun,iledun,txapeldun.
-PEN:Oroipen, irudipen,onespen.-GINTZA:Etxegintza,legegintza,oihalgintza.
-KI:Beroki, iragarki,ofizialki.-TASUN:Adiskidetasun,erraztasun,edertasun.
-KETA: Azterketa,konponketa,berriketa.-TZA:Lokatza,jendetza,hondartza.
-(K)ADA:Matxinada,erderakada,hamarkada.-KERIA:Ergelkeria,erokeria, basakeria.
HITANOA:
Da:duk/dun.
Dabilkio:zabilkiok/zabilkion.
Dago:zagok/zagon.
Daki:zakik/zakin.
Dauka:zaukak/zaukan.
Didate:zidatek/zidaten.
Diete:zietek/zieten.
Dira:dituk/ditun.
Ditu:ditik/ditin.
Dizkiogu:zizkioagu/ zizkionagu.
Du:dik/din.
Dut:diat/dinat.
Dute:ditek/diten.
Gara:gaituk/ gaitun.
Genuen:genian/geninan.
Ginen:gintuan/gintunan
.Nintzen: ninduan/nindunan
.Zaio:zaiok/zaion
.Zait:zaidak/zaidan.
Zen:zuan/zunan.
Zion:zioan/zionan.
Zioten:...

Koherentzia:
1 gaia (hitz gutzitan)
2 jorratzen den ideia nagusia azaldu
3 egitura: deduk (tesia hasieran),induk(tesia maieran),zirkularra
4 informazioaren tratamendua,ongi ekokitzen zaio testuari,testu motari,hartzaileari,argia al da informazioa,ulergarria,garatua,antolatua,
heldutasuna erakutsi.

Kohesioa:
 Erreferentzia mekanismoak:
1 deixia:
Pertsona D.:perts. izenordainak(ni,gu),adtz. perts. morf.(naukazu)
Denbora D.:denborazko aditzoinak(atzo,gaur,gero)
Toki D.: lekuzko aditzondoak(han,hemen),aditzlagunak(aurrean,atzean)
2 makulu hitzak:zenbait,hainbat,batzuk,(zehaztugabeak)
3 elipsia
4 anaforak:Mikel nire laguna da, bera artzaina da.
5 kataforak: Bera artzaina da, Mikel nire laguna da.
6 errepikapenak: hitz errepikatuak (hitz klabeak testua...

biosfera: lurreko izaki bizidun guztiek osatzen duten sistema. ekosistema: ingurune fisikoak, bertako izakiek eta haien arteko harremanek osatutako sistema konplexua. biotopoa: ekosistemaren osagai ez biziak (faktore abiotikoak, ingurunea, substratuak). biozenosia: ekosistema baten zati bizia (bertako izaki guztiak). faktore biotikoak: bizidunen arteko elkarrekintzak. faktore abiotikoak: aldagai fisiko eta kimikoen multzoa. populazioa: une eta toki jakinetan espezie bereko izaki multzoa. habitata: populazio bat bizi den lekua. komunitatea: une eta toki jakinetan populazio multzoa. txoko ekologikoa: espezie batek ekosisteman betetzen duen funtzioa. // harreman trofikoak: elikagaien bidez izakien artean energia transferitzeko mekanismoa. maila...

Kausitu: akordatu/ oroitu: gogorra etorri/ gai:gauza izan/ laguntza: babesa/ parada:aukera/ jaio sortu/ imintzio:keinuak/ bitxikeriak:xelebrekeriak/emeki: gozoki, leunki/ eskarmentu: esperientzia/ ari eta ari: jo ta ke/ samurra: gozoa, eztia/ misutasun: trebetasun / pozarren: oso pozik, gustura/ azken batean: azken finean,azken batez/ larrialdia: kinka, estualdi, herstura/indarge: ahul, makal/ trufatu: izeka egin, adarra jo

sardinari igerian erakutsi: edonork jakingo lukeen zerbait jakin / ihesi doan zakurrari buztanean su eman: lehengoaz gainera, hautsak gehiago harrotu/ sasiak sutu: burua berotu / otsoari ihesi eta hartzak antzeman: txarretik okerrera joan/ kea asmatu: ezer berririk ez aurkitu/ sobera hartzen duenak gaizki tinkatzen du: kn...

sino:egotzi,bidali/ebatsi,ostu/zuzen,artez/arnasa,hats/abegi,harrera/gehitu,emendatu/zaindu,jagon/lotsa,ahalke/gertakari,jazoera/aratz,garbi.anto:gutxietsi,gainbalioztatu/destetxa,isiltasun/arerio,lagun/galant,zatar/gogoetsi,entretenitu/menderatzaile,askatzaile/melgera,bizkor/irain,laudorio/argal,boldro/umo,gordin/erdeinu,maitasun bizkaiera:sano(polita) zakatu(bultzatu) ugerra(erdoildu) paraje(hurbil)espabere(bestela) erdu(zatoz) iñetasi(kaskabarra) uriola(uholde) lar(gehiegi) artes(zuzen) jagi(altzatu)arrakada(belarritako)
sama(lepo) pitti bat(apur bat)sunda(atxa) seine(semea)

Proposiciones A favor -en alde Según -en arabera Entre -en artean Contra -en aurka Debajo -en azpian Encima -en gainean Dentro -en barruan Por medio de -en bidez En busca de -en bila Sobre -i buruz Gracias a -i ezker Sin -ik gabe A parte de -z gain(era) Alrededor -en inguruan Fuera -z kanpo A fuera -tik kampora En vez de -en ordez Esperando a -en zain A través de -n zehar Conectores Ademas/También .Gainera, .Bestalde, ere. baita.. ere. ,ezta..ere Sino ;bestela, En cambio/Sin embargo ,ordea, ,berriz, ,aldiz, .Hala ere, .Dena dela, Por esto/entonces ;beraz, ;hortaz, .Orduan, Causa .Izan ere,


Idazteko:Instrukzioak lehenik, ondoren, amaitzeko, -en bitartean, -takotan, Kontuz ibili behar duzu ....-ekin Ideia ona da...-tzea Ziurtatu....

Zer da adimena?Lehen: giza espeziaren ezaugarri bereizgarri nagusiena izan dela.Orain: ezin degu esan soilik giza espeziarena dela(tximinoen adimena, ordenagailuaren adimena…). Definizio asko daude baina bat ez da bestea baino hobea:1. adimena pentsamendu abstraktuko ahalmena da(Terman)2.adimena erantzun onak asmatzeko ahalmena da, egiaren edo gertaeren ikuspuntutik (Thorndike)3.adimena ikaskuntza, edo norbera ingurura moldatzen ikasteko ahalmena da(colvin).4.adimena nerbio-sistemaren aldagarritasun orokorra da(Pintner)5. Adimena asmo jakin batekin iharduteko, razionalki pentsatseko eta inguruarekin eraginkortasunez erlazionatzeko ahalmena da(Wechsler)6. Adimena ingurura moldatzeko ahalmena da(Piaget)7.adimena norbanakoaren ahalmena mundua...

Emendiozkoak eta, ere bai, ere ez, baita ere, ezta ere, ere ... Aurkariak  baina, ordea, baizik, hala ere, aitzitik, izan ezik ... Hautakariak  edo, ala, zein, nahiz ...  Alborakuntzazkoak Koma (,) Bai ... bai ... , dela ... dela, ez ... ez ... ez ... Konpletiboak/  La, na, nik, lako/-n, tzeko, tzea Zehar galderak/-n, ea...-n, -n ala ez/netz. Erlatiboak/ -tako, riko, -n, -non...-n/bait...Moduzkoak/-n bezala/legez /moduan/eran/gisan/antzera, -ez, ba-...bezala, ela/elarik Kontsekutiboak/ Hain.../non,ezen/.../-n,-baitz/ Denborazkoak/-erako, eta behingoan, eta gero, orduko Baldintza/Ba, baldin ba-, -ez gero, behin ezkeitino, -tzekotan, ezik/ezean Helburuzkoak/ -t(z)era, -t(z)eko, tzekotan, tzeagatik, tzearren, subjuntiboa(diezadazun) Kausazkoak/...

Publikopribatu: Zer da ilustrazioa? Publiko(ask.)/Pribatu(mug) - erabilera (Zer da) - hiru adibide - Kritika (kontraesana, kargua utzi) - A few good men. Arrazionalismo/enpirismo: Jatorrizko ideak, arrazoia ezagutza ziurra, zientzia bat bilatu nahi, munduaren arraazionasuna,, deskartes(arrazionalista + zalantza metodo) / Zer da? experientzian oinarritu, arrazoia onartu kritikoa bada, Loxke, hume, berckley / Kantek sintesi esperientzia a posteriori, arrazoia gidaria, esperientzia abiapunte. Metafisika. Giza ezagutzaren halmenaren 3 zati (sentsibili, arrazoia eta adimena. Bi aro, Ilustrazioa: XVIII - estamentala vs burgesia - zientzia esperimentala - monarkia absolotua kendu, zuzenbide estatuak jarri. 1Arrazoi eredu berria (enpirikoa, kritikoa,

...

Completivas --> -ela;-t(z)eko -- Causales --> -(e)lako -- Temporales --> -enean

Comparativas --> Tan como=bezain/tanto como=adina -- Modales --> -N bezala

Consecutivas --> ... Non ez -n ... -- Concesivas --> adirza + arren

Relativo --> -tako + hitz -A

Hasi naiz/jakin dut/ikasi dut/saiatu naiz/utzi --> -ten/-tzen

Nahi/behar/ezin/ahal/nahiago --> ezer ipini

El resto de los verbos  --> -tea/-tzea

Nik (ni) joan nahi dut -> el ke lo ace y el ke la recibe es el mismo

Nik (zu) joatea nahi dut -> el ke lo acer y el ke la recibe son diferentes

Las preguntas Zein,Zer,Zenbat y las palabras Hainbat,Zenbait y Edozein SIEMPRE va el mugagabe.