Batxilergoa mailako Beste ikasgaiak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Marxismoaren Oinarrizko Kontzeptuen Glosarioa

Alienazioa

Gizakiak bere munduarekin dituen harremanak eta esperientzia, eta bere existentzia soziala eta historikoa adierazten ditu. Gure mundu-ikuspegien, balorazioen, ekintzen, arau moral, juridiko, ekonomiko eta abarren helburuen justifikazioa eratzeko eginkizuna du. Marxek dioenez, kapitalismoaren barruan, deformazio ideologikoa dugu, kontzientzia faltsua den ideologia, gizakian alienazioa ezkutatu eta sublimatzeko eginkizuna duena.

Azpiegitura

Marxek planteatzen duenez, historiaren une bakoitzean, osotasun soziala den produkzio-moduaren bi zatietatik bat da, hots: zati ekonomikoa, gainegitura edo egitura ideologikoa ere baldintzatzen duena. Produkzio-indarrek eta produkzio-harremanek osatzen dute...

Hobbesen Hitzarmen Absolutista

• Hobbes Ingalaterrako Gerra Zibilean bizi izan zen; egoera horrek bere pentsamendua baldintzatu zuen.

• Naturaren Egoera

  Gizakia berez berekoia eta bortitza da; indartsuenak irabazten du.
• Horrek segurtasunik gabeko egoera sortzen du.
• Arrazoimenak gizakiak gizarte-hitzarmen bat egitera bultzatzen ditu, bakea, biziraupena eta segurtasuna bilatzeko.
• Hori lortzeko, gizakiak beren eskubideak subirano baten esku uzten dituzte.
• Subiranoak botere absolutua izan behar du; monarkia absolutua da eredu egokiena.
• Helburua: ordena soziala bermatzea.

Locke: Askatasunerako Hitzarmena

• Locke absolutismoaren aurka agertu zen, eta askatasun indibiduala eta autonomia pertsonala defendatu zituen.

• Naturaren Egoera

  Gizakiek eskubide naturalak dituzte:

Sarrera: Kontzientziaren eta Konformismoaren Dilema

Bakoitzak bere Pepito Kilkerra dauka, bere bizitzako unerik erabakigarrienetan aholku eman diezaion. Askotan, hautaketa baten aurrean galduak eta nahasiak sentitzen gara, eta horrek bizitza zaildu diezaguke. Horren ondorioz, jende askok erabakitzen du jende multzoari jarraitzea eta bere kabuz pentsatzeko ahaleginak saihestea.

Artaldearen Indarra eta Totalitarismoa

Hannah Arendtek esan zuen Totalitarismoa bezalako basakeria bat lortu ahal izan zela jende multzo batek jarraitu ziolako. Izan ere, pertsona bakar batek ezin duen bezala herria gidatu, pertsona bakar batek ezin du elur-jausi bat gelditu.

Gaur egun hori gertatu ohi da; izan ere, oso ohikoa da aukera baten aurrean zalantzati geratzea....

Materialismo Historikoa eta Erlijioa: Marx, Nietzsche eta San Agustin

Marxek eta Engelsek, Hegelen dialektikatik abiatuta, errealitate historikoa mugimenduan dagoela onartzen dute. Baina, Hegel idealista da (ideiak materia baino lehenago doazela pentsatzen du, Platon bezala), eta Marx eta Engels, aldiz, materialistak: materiak, eta are gehiago, gizakiaren une historiko bakoitzeko baldintza materialek zehazten dute gizartea. Beste hitz batzuetan esanda, materialistak dira, ideia guztiak testuinguru sozial zehatz batean sortzen direla uste baitute. Korronte filosofiko honi materialismo historikoa deritzogu.

Zehatzago, gizakiak zehazten dituztenak ez dira ez kontzientzia ez ideiak, baizik eta lana eta behar materialak. Eta lana aldaketa historikoaren...

Susmoaren filosofoek, hala nola Karl Marxek eta Friedrich Nietzschek, mendebaldeko pentsamenduari buruzko kritika sakonak egin zituzten, bereziki erlijioaren eraginari dagokionez. Arrazoiarengan zuten konfiantza eta haren nagusitasuna zalantzan jarri zituzten, eta horren ordez, gizartearen egitura eta balio nagusiak aztertu zituzten. Bi filosofo hauek, arrazoiaren nagusitasuna zalantzan jarriz, gizartearen egiturak eta erlijioaren rola kritikatu zituzten, eta horretarako ikuspegi desberdinak proposatu zituzten: Marxek erlijioari alienazioaren tresna gisa begiratzen zion, eta Nietzschek kristautasuna dekadente eta bizitzaren aurkakoa zela iritzita, moral berrien beharra aldarrikatzen zuen.

Karl Marx eta Alienazioaren Kontzeptua

Karl Marxek alienazioa...

Giza Hitzarmena: Estatuaren Jatorria

Thomas Hobbesen ustez, gizakiok naturaz maltzurrak gara, eta ezin dugu biziraupena bermatu. Bakea lortzeko, biziraupena eta segurtasuna subirano absolutu baten esku utzi behar dira. Eskubide guztiak estatuari utzi behar zaizkio segurtasunaren truke. Erregimen absolutista bultzatzen zuen estatu-eredu gisa. Ikus: Leviatán (1651).

John Locke absolutismoaren aurka borrokatu zen. Bere ustez, naturazko egoeran, gizakiok eskubide batzuk ditugu: bizitzarako, askatasunerako eta jabetzarako eskubideak. Estatuak sistema parlamentarioa osatu behar du, mendekurako eskubideak legeen bidez ezar daitezen. Gainera, autoritatearen erabilera bermatzeko, Lockek botere banaketa proposatzen du. Estatu eredua: sistema parlamentarioa...

Kant eta Ilustrazioa: Arrazoiaren Erabilera Publikoa eta Pribatua

Ilustrazioaren garaia heldu da; gizakiek beren kabuz pentsatu behar dute (Sapere Aude), arrazoia tutoreengandik askatuz. Kant saiatuko da frogatzen gizarte-ordena, askatasuna, obedientzia eta arrazoimena bateragarriak direla, Rousseauren ideietan oinarrituta.

Arrazoiaren erabilera: mugak eta askatasuna

Gizartearen funtzionamendua ez desorekatzeko, arrazoia erabiltzeko askatasunak mugak izan behar ditu:

• Arrazoimenaren erabilera pribatua: Herritar bakoitzak bere eginkizuneko arauak bete behar ditu (obedientzia), estatuko ordena mantentzeko.
• Arrazoimenaren erabilera publikoa: Nork bere kabuz pentsatzea, tutoreengandik aske. Pentsamendu kritikoaren bidez, sineskerak eta legeak hobetu

Mugimendu abangoardistek hainbat modutan eragin eta erreakzionatu zuten elkarren artean, beren garapen artistiko eta teorikoak elikatuz. Jarraian, eragin horietako batzuk eta aurkako erantzunak aurkezten dira, emandako dokumentuan oinarrituta:

Inpresionismoa eta Japoniartasuna

Inpresionismoaren eragin handiena japoniartasuna izan zen. Inpresionistek, Monetek kasu, estetika japoniarraren eragin handia izan zuten, eta ikuspegi eta konposizio berriak sartu zituzten beren lanetan. Artista askok ez zituzten planoak bereizten eta bolumena oso urria zen.

Cézanne: Inpresionismotik Postinpresionismora

Cézannek, artista postinpresionista, bere lehenengo etapan, inpresionistek bezala, aisialdia marrazten zuen pintzelkada aske eta nabarmenekin margotzen...

IN VITRO ERNALKETA:

ZER DA? In vitro ernalketa ugalkortasunerako tratamendu mota eraginkorrena da, obuluak edo enbrioiak eta esperma manipulatzean datzana. Oro har, tratamendu multzo horri laguntza bidezko ugalketarako teknologia esaten zaio.

IN VITRO ERNALKETA EGITEKO ARRAZOIAK

-ANTZUTASUNA (INFERTILIDAD): sufrimenduaren kausa objektiboa da, seme alabak edukitzea familia proiektu bat aukeratzen dutenetan.

-EMAKUMEAREN ADINA: Estadistikoki emakumeak 30 urtetik aurrera, ume bat edukitzeko aukera jaisten joaten da.

-HOMOSEXUALITATEA: Emakume homosexualen bikote batek haurra izan dezake ohiko lagundutako ugalketa-teknikei esker: intseminazio artifiziala (IA) eta in vitro ernalketa (FIV). Bi kasuetan, beharrezkoa izango da semena ematea. Honez gain...

Materialismo historikoa: egitura ekonomikoa eta gainegitura

Marxen ekarpen teoriko nagusia materialismo historikoa da, hau da, historiaren zientzia marxista edo, beste era batera esanda, materiaren bidez egiten den historiaren interpretazioa. Hegelentzat, ideia da dialektikoki bilakatzen ari dena, Marxentzat, ordea, historia ere dialektikoki ulertu eta ikusi behar da. Horregatik, materialismo historikoaren oinarria produkzio harreman ekonomikoak direla esan daiteke, hauek baitira giza historia baldintzatzen dutenak.

Produkzio-moduak historian zehar

Historian zehar, gizadiak gizarte antolaketa desberdinak izan ditu eta Marxek produkzio-moduak deitu zituenak bereizi zituen: komunismo primitiboa (Paleolito Aroan), gizarte esklabista (Aintzinaroan)...