Batxilergoa mailako Beste atzerriko hizkuntzak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Lexikoa eta Hiztegia

Atal honetan euskarako hitz baliokideak eta haien gaztelaniazko esanahia biltzen dira:

• Alfer: Hagi. vagancia
• Apaindu: edertu. adorar
• Baino ez (2): baizik ez, besterik ez. únicamente
• Bat etorri: ados egon. estar de acuerdo
• Behe-lainoa (3): lanbroa, gandua, bruma. niebla
• Bukatu (3): amaitu, agortu, xahutu. agotar
• Ebatsi (2): ostu, lapurtu. robar / erabaki, xedatu. decidir
• Ezizen (2): izengoiti, gaititzen. apodo
• Fin-fin: on
• Gaixo: Eri. enfermo
• Galdetu (2): itaundu, ihardetsi. preguntar
• Garatu (2): hazi, aurreratu. Desarrollar
• Higuin: Naza. Desprecio
• Hitz neurritsuak: hitz zehatzak
• Honetaz eta hartaz, saskiaz eta nahaskiaz: gai askori
• Iragar (2): igaro, eman. pasar
• Isilean (3): ebaska, gordeka, ezkutuan. a escondidas
• Ispilu: mirail. espeje /

1. Joera garrantzitsuenak postgerratik 70eko hamarkadaren amaierara

Gerra osteko aldian, poesia katalanak nortasun-gaindeterminatze handia izan zuen, funtsezko genero adierazgarri gisa nazio-esentzietarako, une hartan berriro ere espainiar hizkuntzaren eta kulturaren inposizioak mehatxatuta baitzeuden. Zorionez, literatura katalanaren geroagoko bilakaerak prosa eta antzerkia garatzea ekarri du berriro, nagusitasun poetikoa orekatu dutenak, panorama literari aberats eta orekatua osatu arte.

Postguerra garai errepublikarren arrasto guztiak ezabatzeko borondateagatik bereizten da; nazionalitate historikoetan errepresioa hizkuntza eta erakunde propiotara hedatu zen. Kataluniar eta euskal kasuetan, lurralde bakoitzean katalanaren, galizieraren eta...

Iparraldeko Euskal Literatura (XIX. mendea)

Sarrera historikoa eta kulturala

Waterlooko porrotaren ondoren, Antzinako Erregimena berrezarri zen; haatik, euskal probintziek ez zituzten aurretik zeuzkaten eskubideak berreskuratu.

Iparraldean aldaketak ez ziren hain azkar eta nabarmen gertatu: industriak garrantzi gutxi zuen, nekazaritza-giroko gizarte tradizionalak jarraitu zuen, eta Elizak, indartsu oraindik, gehienetan bere eraginari eutsi zion.

Garai honetan nabarmentzekoa da A. Abadia eta hark bultzatutako Lore Jokoak.

Prosa erlijiosoa Iparraldean

• M. Duhalde (1753-1804): Meditazioneak gei premiatsuenen gainean (1809), euskara dotorean idatzia.
• E. Lapeire (1840-1893): Azkaindarra. Kredo edo Sinhesten dut esplikatua (1891), lapurtera klasikoan.
• J.

Noche de verano

Contextualización

Es un poema que pertenece a Campos de Castilla (1912). Recordemos que no es un libro uniforme, en primer lugar por sus diferencias cronológicas. Entre la fecha del primer núcleo de poemas (1912) y su cierre en 1917 hay un lapso con acontecimientos graves, especialmente en el plano personal por la muerte de Leonor, su esposa, en 1912.

Un intento de clasificación de los poemas nos daría una variedad temática de cierta amplitud: nos encontramos con piezas de paisaje, de paisaje y proyección humana, piezas con visión histórica, otras meramente descriptivas, piezas de preocupación existencial, de tema sociopolítico y poemas amorosos.

El poema que vamos a comentar presenta la descripción del paisaje de un...

Maileguak

Maileguak: kalitate, finkatu, festa, krisia, pauso, prestatu, euro, kolore, asamblada.

Elkartuak

Elkartuak: udaletxe mend, hartu-eman emendio, udaberri justapos, lan aste mend, diru-laguntza mend, batzar-gela mend, laguntza jaits mend, gazte asamblada mend, ulergaitz justa, arduragabe justa, kalejira mend, tirri-tarra errepik, etxetik etxe errepika.

Eratorriak

Eratorriak:

• Langile (iz.) = lan (iz.) + -gile (atzizkia)
• Adostasun (iz.) = adostu (ad.) + -tasun (atzizkia)
• Ordutegi (iz.) = ordu (iz.) + -tegi (atzizkia)
• Eskaera (iz.) = eskatu (ad.) + -era (atzizkia)
• Proposamen (iz.) = proposatu (ad.) + -men (atzizkia)
• Ulergaitza (i.o.) = ulertu (ad.) + -gaitz (atzizkia)
• Aurrerapen (iz.) = aurreratu (ad.) + -pen (atzizkia)
• Laguntza (iz.) = lagun (iz.)

Adolf Blanch: La veu de les ruïnes

El pas del temps destrueix les antigues construccions, i el poeta s'integra en el paisatge presidit per les ruïnes. Sensibilitat agònica, pròpia del romanticisme, tòpic de la ruïna i valor en l'estètica romàntica. Pren la història com a argument i com a fil conductor i vehicle per reivindicar un passat identitari.

Antoni Camps i Fabrés: Los tres sospirs de l'arpa (balada)

Poesia ajustada a la norma i a les fonts teòriques i literàries del romanticisme que inspira els Jocs Florals: l'historicisme i Walter Scott. El subtítol, balada, indica una forma de literatura tradicional de transmissió oral; tanmateix, aquest poema no recull la tradició, sinó que és una creació culta que intenta seguir-la....

Avantguardiak Katalunian eta Europan

Katalunian, estetika avantguardista Europako proposamen iraultzaileen inportazioaren eta joera desberdinen nahasketaren bidez ezaugarritzen da. Gabriel Alomar, Jaume Brossa, Josep Maria Junoy eta Joan Salvat-Papasseit izan ziren egile nabarmenenak.

Futurismoa

Futurismoa Italian sortu zen, Filippo Tommaso Marinettiren eskutik. 1909an, Le Figaro aldizkari frantsesean argitaratu zuen Lehen Manifestu Futurista. Futuristek laster konturatu ziren Europako gizarteak industrializazioa hartu zuela bidetzat, eta haien simpatiak eta arreta errealitate berri horretara bideratu zituzten. Arte tradizioarekin eta balio tradizionalekin hautsi egin zuten, bizitza modernoa eta etorkizunarekiko sinesmena defendatzeko.

Sintaxiaren...

Teatre culte i teatre popular

Teatre culte

El teatre culte es desenvolupa sobretot a partir de l'època moderna. Hi ha dos tipus: religiós i profà. Cal destacar la preferència pel castellà en lloc del català.

Teatre culte profà

El teatre profà és el que es recita a la cort i tracta temes cortesans, relacionats amb la noblesa i la cort. L'autor és conegut i solen ser obres satíriques. Es conreen la comèdia i la tragèdia, i les obres prenen com a referència el teatre clàssic (grecollatí).

• La tragèdia s'escriu en llatí i es representa a la cort i en cercles universitaris.
• La comèdia tracta temes més actuals i s'escriu en la llengua parlada (català o castellà).

València és el nucli del teatre culte català. Alguns exemples són:...