Batxilergoa mailako apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Uhin-higidura dimentsio batean: ekuazioa, magnitudeen definizioa, hedapen-abiadura, zeharkako uhinak eta luzetarako uhinak bereiztea, adibideak

Uhin-higidura energia transmititzeko modu bat da, nolabaiteko perturbazio motaren baten bidez burututakoa, baina materiaren garraio garbirik gabea. Espazioan hedatzen den perturbazio horri uhina deritzo.

Uhinen hedapenarekin zerikusia duten fenomeno guztietan badaude zenbait elementu komun:

• Hasierako perturbazioa
• Energia transmisioa
• Atzerapena

Uhin motak

Hedatzeko orduan ingurune materiala behar izatearen ala behar ez izatearen araberako sailkapena

Uhin mekanikoak: izaera mekanikoa duen perturbazio baten hedapena ingurune material elastiko batean zehar gertatzen da, uhinaren energia mekanikoa transmitituz....

Batez besteko heltze-aroa

Batez besteko heltze-aroa: Enpresak ekoizpen-prozesuan inbertitu duen dirua errekuperatzeko behar duen denbora da.

Heltze-aroaren osagaiak

• Hornidura Aldia: Lehengaiak normalean biltegian ematen dituen egun kopurua adierazten du.
• Ekoizpen Aldia: Produktuak fabrikatzeko normalean behar den egun kopurua da.
• Salmenta Aldia: Fabrikatu ondoren, produktuak saltzeko normalean behar den egun kopurua da.
• Kobrantza Aldia: Bezeroei fakturak kobratzeko normalean behar den egun kopurua da.
• Ordainketa Aldia: Hornitzaileei fakturak ordaintzeko normalean behar den egun kopurua da.

• Bataz Besteko Heltze Aro Ekonomikoa (HAE) = HAH + HAE + HAS + HAk. Ustiapen Zikloa kontutan hartzen du, hau da, lehengaiak biltegian sartzen diren momentutik bezeroek

Biografia

Juan Frantzisko Petriarena "Xenpelar" Errenteriako bertsolari bat izan zen, XIX. mendeko (hain zuzen ere, 1835eko urtarrilaren 13an jaio zen). Haren aitona eta aita Oiartzunera joan ziren bizitzera, eta dirudienez, idazleak eta ijitoak omen ziren.

Espainiako Independentzia Gerraren ondoren, udalek zorrak ordaindu ahal izateko dirua behar zutelako, lursailak saldu zituzten. Lursail horiek Xenpelarren aitonak erosi zituen. Geroago, haren seme Jose Bernardok etxea eraiki zuen bertan. Ondoren, bertan (Oiartzunen) joan ziren bizitzera, bere emaztearekin.

Jose Bernardo aitak bederatzi seme-alaba izan zituen: hiru Josefa Inazia Iragorrirekin, eta beste sei Maria Rita Borrondorekin; horietako laugarrena Xenpelar izan zen.

Lehen Gerra Karlista...

Bigarren Mundu Gerra (1939-1945)

Arrazoiak

Bigarren Mundu Gerraren arrazoi nagusiak hauek izan ziren:

• Diktadura faxisten espantsionismoa.
• 1930eko hamarkadako krisi ekonomikoa.

Lehen Ekimenak eta Estatu Faxisten Lankidetza

1935ean, Hitlerrek boterea hartu ondoren, Sarre anexionatu zuen eta derrigorrezko soldaduska ezarri zuen, Genevako Armagabetze Konferentziaren ostean. Italia, Etiopia inbaditu ostean (1935-1936), Nazioen Elkartetik irten eta Alemaniara hurbildu zen. Hitlerrek, Europako potentzien oniritziarekin, Renaniako eremu desmilitarizatua okupatu zuen, bere gerrarako gaitasuna handituz.

Espainiako Gerra Zibilean (1936-1939), Alemania eta Italia esku hartu zuten, nahiz eta ofizialki "esku ez hartzeko" ituna sinatu zuten. Hitlerren eta Mussoliniren...

Nobelagintzaren Bilakaera

Zergatik da nobelagintza esparru berria euskal literaturan?

1936ra arteko euskal nobelagintza ez zen hain aberatsa izan, Txomin Agirre eta beste batzuen salbuespenarekin. Esparru berri samarra genuen euskal literaturan, eta orduan nagusitu zen purismo lexikalak ez zion egoki garatzeko mesederik egiten. Irazuztak eta Eizagirrek Ameriketan gauzatutako eleberrietan idazmolde erraz eta herrikoikoiagoak erabili zirela ikusi da. Dena dela, ez zuten behar adinako eraginik izango hemengo gizarte literarioan, atzerrian inprimatutako liburu horiek zabaltzeko oztopo handiak ipintzen baitzituzten garaiko agintariek.

Nahiz eta argitaratzeko debekuak kendu, beste arazo batzuek ere bere horretan zirauten Hegoaldean. Zeintzuk?

Hegoaldean,...

Gerra Hotza Bigarren Mundu Gerraren ostean sortu zen mundu mailako tentsio eta aurrez aurreko egoera izan zen, bi bloke ideologiko eta politiko nagusiren artean: alde batetik, Ameriketako Estatu Batuak (AEB) buru zituen bloke kapitalista-demokratikoa, eta bestetik, Sobietar Batasuna (SESB) buru zuen bloke komunista. Gatazka militar zuzenik egon ez bazen ere, arma atomikoen mehatxuak eta eragin-eremuen lehiak markatu zuten aro hau.

1. Gerra Hotzaren Kontzeptua eta Munduaren Zatiketa

Gerra Hotza, izenak dioen bezala, ez zen izan aurrez aurreko gatazka militarra, baizik eta bi superpotentzien arteko tentsio eta lehia etengabea. Mundua bi bloketan banatu zen, ideologia, ekonomia eta politika desberdinetan oinarrituta. Arma atomiko gero eta boteretsuagoen...

Carnot-en Ziklo Teorikoa

Hozteko makinaren ziklo teorikoa motor termikoaren zikloaren alderantzizko noranzkoan gertatzen da.

1. A puntutik B puntura fluidoaren konpresioa gertatzen da: haren bolumena V1etik V2ra jaitsi eta presioa P1etik P2ra igotzen da. Fase honetan makinak konpresoreak jarduteko behar duen energia (W) hartzen du.
2. B puntutik C puntura fluidoaren likidotze edo kondentsazioa gertatzen da, ia presio konstantean; bolumena, aldiz, V2tik V3ra jaisten da. Fase honetan, makinak Q1 bero kantitatea askatzen du iturri berora.
3. C puntutik D puntura fluidoaren hedapena gertatzen da. Bolumena V3tik V4ra pixka bat igo eta presioa P2tik P1era jaisten da.
4. D puntutik A puntura lurrunketa gertatzen da, presio konstantean, eta bolumena V4tik V1era igotzen

Xabier Amuriza: Bertsolaritzaren Berritzailea

Xabier Amuriza 1941eko maiatzaren 3an jaio zen, Amorebieta-Etxanon. Bere bizitza profesionala bertsolaritza, prentsa eta irakaskuntzaren inguruan garatu da. Gaztetan, Amorebietako karmeldarretan eta Derioko seminarioan ikasi zuen, eta 1965. urtean apaiz ordenatu zen. 1976an, apaizgoa utzi eta ezkondu egin zen; bere alaba, Miren Amuriza, bertsolari ezaguna da.

Amurizari bertsolaritza gustatzen hasi zitzaion gaztetan, batez ere familian eta inguruan bertsozaletasuna bizi zuelako. Bere aitak, aitonak eta inguru hurbileko jende askok bertsoak kantatzen zituzten, eta horrek eragin handia izan zuen berarengan. Apaizgaitegian zegoela, euskararekiko eta tradizioarekiko interesa areagotu zitzaion, eta han...

Testuen Analisia: Espainiako Eboluzio Politikoa (1945-1979)

19. Testua: Europar Mugimenduaren Kongresuaren Erabakia (Munich, 1962)

Europar Mugimenduaren Kongresuak, Munichen 1962ko ekainaren 7an eta 8an bilduta, iritzi dio ezen, edozein herrialdek Europan sartu nahi badu, izan atxikita edo izan elkartze bidez, herrialde horrek erakunde demokratikoak izan beharko dituela. Espainiaren kasuan, honek esan nahi du, Gizakiaren Eskubideen Europako Konbentzioaren eta Europako Gizarte Gutunaren arabera, honako baldintzak bete behar direla:

1. Erakunde demokratikoak eratzea, gobernuaren onespena herritarren esku egon dadin.
2. Pertsonen eskubide guztiak bermatzea, bereziki adierazpen-askatasuna, gobernuaren zentsurarik gabe.
3. Erkidego naturalen izaera berezia aitortzea.

Korronteek Sortutako Eremu Magnetikoa

a) Korronte zuzen eta infinitua

Irudian I korronte batek a distantziara dagoen puntu batean sortutako eremu magnetikoa adierazten da.

• Eremu magnetikoaren modulua, edozein puntutan, I intentsitatearekiko zuzenki proportzionala da eta puntua eta eroalearen artean dagoen a distantziarekiko alderantzizko proportzionala.
• Eremuaren norabidea eroalearekiko perpendikularra da.
• Bere noranzkoa eskuin-eskuaren arauaz zehazten da.

b) Korronte zirkularra

R erradioko espira edo eroale zirkular baten zentroan sorturiko eremu magnetikoa, bertatik I korronte-intentsitateak zirkulatzen duenean, Biot-Savart-en legearen bidez kalkulatzen da: B = μ₀I / 2R.

• Eremu magnetikoaren modulua, edozein puntutan, I intentsitatearekiko zuzenki