Batxilergoa mailako Arteak eta humanitateak ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Inpresionismoa

XIX. mendearen azken laurdenean sortu zen Europan, Frantzian. Margolariek argia eta unea (instantea) hartzeko ahalegina egin zuten (begi-inpresioa). Argiaren momentua margotzea zen helburua.

Ezaugarri nagusiak

• Naturalismoan oinarrituta eta paisaiari emango dio berebiziko garrantzia.
• Kolore primarioak nahasketarik gabe, lur koloreak eta nabarrak baztertuz.
• Pintzelkada askea.
• Argia irudiaren eta paisaiaren elkartzaile bihurtu zen.
• Paisaia momentu desberdinetan irudikatu.
• Eguraldi atmosferikoa eta iragankorra.
• Bizitzaren ikuspuntu alaia irudikatu.
• Paris zen pinturaren gunerik garrantzitsuena.
• XIX. mendearen bigarren erdialdean pigmentu berrien sorrera, kolore berriak (puruak edo saturatuak), kontraste kromatikoaren legea eta kolore osagarrien

Arkitektura Errenazentista: Oinarriak eta Ezaugarriak

Eraikuntza-tradizio klasikoa berreskuratuz eta lengoaia arkitektoniko berriaren teoria guztiak formulatuz hasi zen arkitektura errenazentista. Proportzioak, harmoniak eta simetriak gizakia zuten eredu. Ezaugarri nagusiak hauek ziren:

• Erdi puntuko arkua, ordena erromatarrak eta apaindura klasikoa erabiltzea.
• Barrualdeko espazio homogeneoak, oinplano zentralizatuekin.
• Lehengaiak: marmola edo harri nobleak.

Quattrocentoko Arkitektura

Arkitektura errenazentistaren elementu formalak Florentzian agertu ziren. Florentziako kultura-giroan hezitako Filippo Brunelleschi izan zen mugimenduaren aitzindaria. Arkitektoa, eskultorea, asmatzailea eta ingeniaria izan zen, eta perspektibaren sistema eta legeen...

Gotikoko fatxada: ezaugarri nagusiak

Gotikoko fatxadak erromanikoarekin alderatuta altuagoak, argitsuagoak eta apaingarriagoak dira. Arkitektura mota honek argi naturalaren garrantzia azpimarratzen du, horregatik leiho handiak eta askotan beira koloredunak erabiltzen dira. Horien artean nabarmentzen dira arrosa-leihoak, fatxadaren goiko aldean kokatzen diren leiho zirkular handiak, barrualdera argi berezia sartzen dutenak.

Fatxadaren egitura nagusietan portadak funtsezkoak dira. Ate nagusiaren inguruan arku zorrotzak, arkiboltioak eta tinpanoak agertzen dira. Tinpanoak eskulturez apainduta egoten dira maiz, eta normalean eszena biblikoak edo irudi sakratuak irudikatzen dituzte, ikusleari mezu erlijioso bat transmititzeko.

Era berean, dintelak...

Sant Climent de Tahull-eko Horma-Pintura: Erromanikoaren Maisulan bat

Tahulleko Sant Climent elizako horma-pintura Kataluniako eskolakoa da. Jatorriz, elizako absidean zegoen, Bohí haranean (Lleida, Pirinioak), eta gaur egun Kataluniako Arte Museo Nazionalean (MNAC) dago ikusgai.

XII. mendean margotu zen (1123 inguruan), eta Kataluniako pintura erromanikoaren adibiderik onenetakoa da, italobizantziar eragina nabarmena duena.

Teknika eta Gaia

Teknika freskoa da, eta gainean tenplea erabili zen.

Gaia: Kristo Pantokratorra

Gaia erlijiosoa da: Kristo Pantokratorra agertzen da, tronuan eserita, mandorla baten barruan. Inguruan Tetramorfoa (lau ebanjelarien sinboloak) dago:

• Markos: lehoia
• Lukas: zezena
• Mateo: aingerua
• Juan: arranoa

Estiloa eta Ezaugarriak

Estiloa...

1. Barrokoaren kontzeptua. Italia Europako sormen- eta aldaera-gune. Arkitektura barrokoa gupida- eta botere-adierazpide. Hirigintzaren bilakaera. Barrokoa XVIII. mendean sortu zen eta XVII. mendean bukatu zen. Barrokoa klasikotasunaren kontrakoa da, eta artea modu desberdin batean ulertzeko sortu zen. Naturalista eta klasikoa da Errenazimentutik datorrelako, baina izaera analitiko desberdina ere dauka.

Erlijioek ikusmolde desberdinak zituzten bizitzaz eta munduaz, horregatik, herrialde katolikoetan, Elizak arte arroa erabili zuen eta herrialde protestanteetan artea merkatari eta burges handien zerbitzura zegoen. Hala ere, ezaugarri estetiko komunak zituzten: errealitateko kezka, dinamismoan interes handia, tentsioa nagusitzen da, lerro kurbatuen...

Cinquecentoko Arkitektura (XVI. mendea)

Errenazimenduaren gailurra izan zen, antzinako klasikoen eragina eta berrikuntza tekniko-estetikoak uztartuz.

Funtsezko Ezaugarriak

• Simetria eta proportzioa: Eraikinen diseinua Vitruvioren ikasketetan eta giza gorputzaren proportzioetan oinarritu zen.
• Perspektiba: Perspektiba linealak sakontasuna eta hirugarren dimentsioaren sentsazioa eman zien eraikinei.
• Oinplantak: Oinplanta zirkularrak, Greziar gurutze formakoak eta gurutze latinozkoak erabili ziren.
• Estalkiak: Kanoi ganga eta kupulak nagusitu ziren; Bramantek, Michelangelok eta Palladiok diseinu berritzaileak garatu zituzten.
• Monumentaltasuna: Eraikin handi eta sofistikatuak indarra eta prestigioa adierazteko diseinatu ziren.
• Argia eta espazioa: Argiztapen

Jan van Eycken Arnolfini Senar-Emazteak Margolana

Jan van Eycken Arnolfini senar-emazteak margolana Errenazimentuko iparraldeko margolaritzaren adibide paregabea da, olio-pinturaren teknika eta xehetasunen zehaztasun erabilia nabarmenduz.

Olio-Pinturaren Teknikaren Bikaintasuna

Margolana olio-pinturan egin zen, eta hori funtsezkoa izan zen xehetasun hiperrealistak lortzeko. Geruza fin eta gardenak erabiliz, Van Eyckek koloreen sakontasuna eta argiaren efektuak zorrotz landu zituen. Pintura horren bitartez, azalaren distira, ehunen ehundura eta objektuen isla benetan ikusgarriak dira.

Konposizioa eta Ispiluaren Erabilera

Konposizioa oso orekatua da, bikotea erdigunean kokatuta dago eta simetriaren bidez antolatuta. Ispilu zirkularrak eszenaren sakonera...

Pintura Gotikoa

Pintura gotikoan, horma-pintura desagertu eta beirateek ordezkatu zuten. Ohol gaineko pintura garatu zen, elizetako hormek funtzio sostengatzailea galdu baitzuten. Kristalezko irudi polikromatuek katedral gotikoak argitu eta apaintzen zituzten, hezkuntza-funtzioa ere betez. Miniaturak, Erdi Aroko biblietan aurkitzen diren tamaina txikiko irudiak, oso modu sinplean eginak zeuden. Testuaren hasierako hizkia handiagoa zen, eta testua dotorea.

Erretaulak, egurrezko ohol multzoak, aldarearen atzealdean edo alboetako kaperetan kokatzen ziren, tenplea edo olioa erabiliz. Ohol gaineko pinturan ere tenplea eta olioa erabiltzen ziren, diptiko, triptiko edo poliptikoak sortuz.

Gai erlijiosoak (Kristo gurutzifikatua, Ama Birjina) eta profanoak...

Errenazimentua

Aro Modernoaren hasieran mundu klasikoaren kulturara itzultzeko izan zen kultur fenomenoa dugu. Erdi Aroko teozentrismotik antropozentrismo berrira (gizakia zentroan) igaro zen.

Italiako Errenazimentuan, lau une desberdin nabarmentzen dira:

1. Trecento (XIV. mendea): Erdi Aroa eta Aro Modernoaren arteko trantsizioa. Europako Gotiko aldiarekin bat egiten du.

2. Quattrocento (XV. mendea): Gune nagusia, Medicitarren Florentzia. Medicitarrak mezenas handiak zirenez, filosofo eta artistak biltzen zituzten.

3. Cinquecento: Erromak hartu zion txanda Florentziari. Julio II.a eta Leon X.a aita santuak, orduko mezenasak. Errenazimentuak goi-maila orduan lortu zuen.

4. Manierismoa: Aristokrazia findu eta jakintsuaren zerbitzuetara zegoen arte intelektuala.

Ikonografia Erromanikoa

Jesus Gurutziltzatua

Bizantziar artean bezala, Jesus lau iltzetan gurutzatua agertzen da (oinak banaturik). Ez du minik adierazten eta gorputza zuzen eta tinko aurkezten du, besoak horizontalean dituela. Bi modutan agertzen da:

• Maiestatean dagoen Kristo: Jainkotiarra, erregeen errege, tunika luze eta koroaz.
• Kristo biluzik: Gizakia, tunika gerrikotik belaunetara duena.

Ama Birjina (Sedes Sapientiae)

Eserita, zuzen eta frontala da. Umea berarekin du, bedeinkatzeko keinua egiten ari dela, eta eskuan liburu bat edo munduaren esfera izan dezake. Ez dago komunikaziorik bien artean; biak erabat hieratikoak dira. Erromanikoko artistarentzat, Ama Birjina Theotokos da (Jainkoaz erditu zena), Salbatzailearen tronua.

Adibide Garrantzitsuak

• Frantzian: