Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1. Gaia eta garapena: Bi anaien arteko lotura

Istorioaren gai nagusia bi anaien arteko harremana eta zaintza da, baina, aldi berean, gizartearen zailtasunek eta errealitateak nola eragiten duten erakusten du. Paulo anaia nagusia da eta, aita hil aurretik, Daniel zaintzeko ardura hartu zuen. Daniel adimen-urritasuna duen mutila da, eta horrek egoera konplexuak sortzen ditu, bai berarentzat, bai Paulorentzat.

Istorioan zehar, irakurleak ikusten du nola Paulo etengabe saiatzen den bere anaia babesten eta haren ongizatea bermatzen, nahiz eta gizartearen presioak eta egoerak zaildu egiten diren. Garapen horrek, tentsio handiko uneak eta gatazkak igaro ondoren, amaiera tragiko batera darama irakurlea, bi anaien arteko lotura eta ingurunearen ondorioak...

Estimuluak eta jokabidea

Jokabidea bizitzaren arlo ezberdinetan pertsonak duen portaera-eredu iraunkorra da.

Estimulu motak

• Kanpo-estimuluak: Inguruneak eragindako aldaketak (adibidez: irainak, publizitatea, txiste batekin barre egitea).
• Barne-estimuluak: Organismoaren barneko aldaketak (adibidez: gosea, logalea, antsietatea).
• Fisiologikoak: Gorputz-funtzioetan eragina (bihotz-taupadak, izerdia).
• Psikologikoak: Pertsonaren osagai psikikoan eragina (pentsamenduak, publizitatearen eragina).

Jokabidearen osagaiak

• Jokabidezkoa: Erantzun behagarria eta neurgarria (hitzezkoa, ez-hitzezkoa, paralinguistikoa).
• Fisiologikoa: Gorputzaren erreakzioak (tentsioa, izerditzea, bihotz-taupadak).
• Kognitiboa: Pentsamenduak eta egoeraren interpretazioa.

Jokabide motak

• Ondorioen

Motibazioa, Emozioak eta Sentimenduak

Motibazioa behar batek eragiten duen eta behar hori asetzeko bultzatzen gaituen indarra edo zirikatzea da. Bi osagai nagusi ditu: oinarrizko energia edo irrika, eta lortu nahi den helburua. Askotan, motibazioa beharrarekin nahasten da, motibazioa beharretan oinarritzen delako.

Motibazioaren osagaiak eta beharrak

• Bulkada: Oinarrizko behar fisiologiko batzuei dagokie.
• Beharrak: Transzendentzia, autoerrealizazioa, estimua, afektua eta kidetasuna, segurtasuna, behar biologikoak.

Emozioak eta Sentimenduak

Giza esperientziaren funtsezko atalak dira, baina ezaugarri desberdinak dituzte:

• Emozioak: Bat-batean agertzen diren egoera afektiboak dira eta normalean ez dute asko irauten.
• Sentimenduak: Egoera afektibo konplexuagoak

Sentsazioa eta Pertzepzioa

Sentsazioa: Garunean sortzen den inpresioa da, kanpoko edo barruko ingurunetik etorritako estimulu baten ondorioz.

Pertzepzioa: Estimuluak antolatu eta objektu batzuk besteengandik bereizi ahal izateko aukera da.

Gestalt-aren legeak: "Forma" edo "irudia" esan nahi du. Teoria horrek hau azaltzen du: pertzepzioaren fenomenoa osotasun gisa ematen dela, eta elementu edo zati txikiagotan banaturik aztertzen saiatuz gero (elementalismoa) osotasun hori desagertu egiten dela.

Sentsazio Motak

• Esterozeptiboak: Kanpoko mundutik datozen estimuluak jasotzen dituzten sentsazioak dira.
• Intrazeptiboak: Organismoaren barne-ingurunetik datozen estimuluak jasotzen dituzten sentsazioak dira.
• Propiozeptiboak: Muskuluetatik informazioa garunaren

Alderdi metalinguistikoa:1Ikasleek jakin elkarrizketa esploratzailearen funtzionamedua(elkarrekin lanean, entzuten)2Harreman eta kultura jakintzak, zehar konpetentziak ere.3Fontichen proposamena(talde handian=helburu/prozedura, talde txikian=ariketa egin, talde handian=partekatu emaitzak.Elkarrizketa:1.Interakzionalak: eguneroko errutinak(oinarrizko inputa, agurra)2.Transakzionalak:informazio berria, kontestualizazio gutxi.Motak:-Kontaketa(esperientzia komunak, oporrak)-Fikziozko errelatoak (ipuinak)- Gertaerak kontatzea(indibiduala,nola sentitzen garen) Erroreak tipología:motak:1Desbideratze sistematikoa(ez du ikasi, gaitasun falta.Erroreak dira eta egiten dituzte ikasi ez dutelako=gaitasun falta eta input nahikoa ez jasotzeagatik.2 Desbideratze...

Ikastetxean IHE aurrera eramateko erabakiak

a. Ikastetxe mailako erabakiak

• Ikastetxearen helburu linguistikoak eta baliabideak:
  • Elebiduna/eleanitza izatea, irakaskuntzan erabiliko diren hizkuntzak eta ikasleek lortu beharreko maila definitzea.
  • Trataera-irizpideak: testuinguruan duten presentziaren arabera.
  • Hizkuntza bakoitza ikasteko bideak: murgiltze goiztiarra, H1en lan sistemikoa, jatorrizko hiztunekin harremanak, etab.
  • Ikastetxearen baldintzak eta testuinguru soziolinguistikoa kontuan hartzea.
• Ikasle taldeen egoera, H1en arabera:
  • Hizkuntza berria (ez-H1) edo menderatzen duen hizkuntza (H1).
  • Ikasleak banatzea H1en arabera edo talde mistoak sortzea.
  • Ikastetxean erabiltzen diren hizkuntzak ezagutzen ez dituzten ikasleak.
• Hizkuntzen erabilera ikastetxean:

Pentsamendu Logikoaren Gaitasunak

• Analizatzeko gaitasuna
• Kausalitatea: Fenomeno batzuk zergatik gertatzen diren ulertzea, funtsezko eta bigarren mailako kausak sailkatuz.
• Sailkapenak egiteko gaitasuna
• Hipotesiak egiteko gaitasuna
• Erlazionatzeko gaitasuna
• Deskribatu, alderatu, behatu, sintesiak egin eta adierazteko gaitasuna

Pentsamendu logikoa garatzeko, pentsamenduaren zenbait ezaugarrik errealitatearen ulermena oztopatu dezakete.

Haur Pentsamenduaren Ezaugarriak (6)

Egozentrismoa

Kanpoko mundua norbere barne-mundutik bereizteko zailtasuna da. Egozentrismoak eragina du haurrak munduaz duen irudikapenean.

Zentratzea

Haurrak duen joera da errealitatearen alderdi bakar bat aukeratu eta kontuan izateko, ikuspuntu desberdinak koordinatzeko edo objektu baten...

Giza Gorputzaren Ezaugarriak

Bipedismoa eta Haren Ondorioak

Bipedismoa funtsezkoa izan zen, ondorio garrantzitsuak ekarri baitzituen:

1. Eskuak erabat askatu zituen.
2. Aldakak estutu, belaunak eraldatu eta bizkarrezurraren kurba aldatu ziren, horrela energia gutxiago behar zen janariaren bila ibilaldi luzeak egiteko.

Eskuen Askapenaren Ondorioak

Eskuen askapenak hiru ondorio nagusi izan zituen:

• Janariak garraiatu ahal izatea.
• Tresna hobeak eraiki ahal izatea.
• Haurren babesa hobetzea.

Erditze Zailtasunak eta Garunaren Garapena

Emeengan, erditze-bidea estutu egin zen. Horrek erditzea zaildu zuen. Baina, aldi berean, horri esker, haurren burmuina heldu gabe dago jaiotzean, eta ondoren garatu behar da, ikasketaren bitartez. Jaioberriaren garunak 400 cm³ ditu,...

Osasunaren Ezaugarriak eta Mailak

Osasunaren faseak dinamikoak dira, denbora eta pertsonaren baldintzaren arabera aldatzen baitira. Osasuna objektiboa da, eguneroko baldintzan jarduteko eta aurrera egiteko gaitasuna adierazten du, eta jarraitua da. Ez dago osasun/gaixotasun egoera absolutu bat. Maila desberdinak daude, eta muturreko puntak hauek dira:

• Osasun handia: Erabateko ongizatea.
• Gaixotasun handia: Heriotza.

Osasunean Eragina duten Faktoreak

• Genetika: Geneetan daramagun informazioak eragina du gure osasunean. Baliteke gaixotasun genetikoak izatea, edo aldaera genetiko alteratuak, berez gaixotasunik sortzen ez dutenak, baina bien konbinazioak bai, beharbada.
• Osasun-sistema: Osasun-zerbitzuetatik osasuntsu egoteko jasotzen dugun informazioak

Haurtxoen Garapen Motorraren Faseak

Lehen Fasea: Ahoz Gorako Jarreraren Abantailak

Haurra ahoz gora etzanda dagoenean, hainbat onura lortzen ditu bere garapen goiztiarrerako:

1. Agitazioak eta bulkadak modu eraginkorrean agertzen dira, deskarga toniko-emozional, ariketa funtzional edo adierazpide gisa.
2. Inguruneari beha diezaioke, gorputzeko tentsioak erregulatu, nahieran mugitu, bere beharrak adierazi eta espazio jakin horretan kokatu.
3. Heldua egoera hobean dago haurraren adierazpenak ulertzeko, eta horrek komunikazioaren garapenaren oinarriak finkatzea ahalbidetuko du.
4. Haurraren esnatzea modu progresibo eta harmonikoan gertatzen da; kontzientzia-maila batetik bestera igarotzeko behar diren denboren erregulazio autonomoa errazagoa da. Ikusten da haurrak