Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Gizarte Ekintza

Partekatua den ekintza da, eredu kolektiboen arabera egituratua. Gizarte-ingurune ezberdinetan besteek zuzendua edo baldintzatua da. Indibiduala edo kolektiboa izan daiteke.

Lehen Mailako Taldea

Harremanak pertsonalak eta intimoak dira. Pertsonaren osaketan eragin garrantzitsua dute. Elkar ezagutza sakona dago. Adibidez:

• Berdinen taldea
• Lagun-koadrila
• Gelakideak
• Bizilagunak

Bigarren Mailako Taldeak

Talde zabalagoak dira. Harremanak inpertsonalagoak, partzialak eta xededunak dira. Adibidez:

• Ikastetxe oso bat
• Enpresak
• Elkarteak
• Kirol taldeak

Kultura

Edozein talderen balio, ideia eta ohiturak dira. Gehiago edo gutxiago formalizatutako pentsatzeko, sentitzeko eta jokatzeko moduak dira. Talde jakin bat bereizteko balio du eta elkarbizitzarako nahitaezkoa...

Biriketatik kanporantz doan aire-etorriaz ekoizten dira hotsak. Ahoskordek dardara egiten badute, sudurrerako bidea irekita edo itxita (sudurkari edo ahokari), glotis gaineko ahosbidean traba gertatzen bada edo ez (trabariak edo ozenak).

Fonemak

Fonemak hiztunak ahoskatu nahi dituen hotsak dira, hautematen dituenak. Hots horiek burmuinean daude.

Ahoskodak

Laringean dauden triangelu itxurako tolesdurak dira. Ahostasunarekin lotuta daude, izan ere, ahots-kordek dardara egiten badute, hotsa ahostuna izango da; bestela, ahoskabea.

Alofonoak

Fonema baten gauzatze guztiak dira, testuinguruaren arabera identifika daitezkeenak. Hiztun arrunt batek ez ditu hautematen hots-aldaera hauek. Adibidez, euskaraz desberdin ahoskatzen dira baloia eta laban hitzen...

Jokabide Motorraren Estrategiak eta Kontzeptuak

Guztiarekin, jokalariak estrategia motorra eraikitzen du, hau da, “egoera motor zehatz batek proposatutako ekintza ebazteko xedearekin, lekuan bertan banako edo taldeko plan baten ezarpena”.

Aurre Hartze Motorra

Gakoa besteari aurre hartzean datza. Aurre hartze motorra “baldintza hoberenetan ekiteko prestatzeko asmoarekin, espazioan eta denboran esku-hartzearen garapenean, egoeraren ahalmeneko eboluzioa aktiboki kontuan hartzen duen jokalari baten jokabide motorra da.”

Enpatia Motorra

Horrek, “elkarrekintzan aritzen den gizabanako bat beste parte hartzaile baten ikuspuntua ulertzen saiatu eta beraren ekintza erabakiaren jokabide motorrak gauzatzerakoan kontuan hartzen duenaren prozesua”...

Marko Bateratuaren hizkuntza-komunikaziorako osagaiak

Hizkuntza-komunikaziorako gaitasuna hizkuntza erabiltzeko trebetasuna da, ahozkoa edo idatzizkoa, eta honen bitartez, errealitatea adierazteko, interpretatu eta hura ulertzeko trebetasuna garatzen da.

Europako Marko Bateratuak hizkuntza-komunikaziorako gaitasunaren barnean hiru osagai nagusi bereizten ditu:

Hizkuntza-gaitasuna

Hizkuntza-gaitasunaren barruan, lexikoa, gramatika, semantika, fonologia, ortografia eta ortoepia bereizten dira. Ezaugarri horien bitartez, hitzak nola ahoskatu, irakurri eta idatzi behar diren zehazten da, hau da, mezu esanguratsuak eta ondo eratuak sortzeko gaitasuna garatzen da. Gramatikalki ondo jardutea.

Gaitasun soziolinguistikoa

Gaitasun soziolinguistikoa testuinguruari...

Dimentsio Kultural eta Sinbolikoaren Abantailak

Komunitatean lan egiteak arazoen, beharren eta esku-hartzearen definizioen eraikuntzan laguntzen du; izan ere, elkarrekin lan egiteak besteen ikuspuntuak gure ezagutza handitzen lagun dezake. Gizabanako eta taldeko nortasuna eraikitzen laguntzen du, lan komunitarioak pertsonei ekintza positiboak egitera animatzen baititu eta gauzak aldatzeko gai direla ikusten baitute, eta horrek beren bizitzari zentzua ematen dio. Azkenik, arazoak beren gizarte-dimentsioarekin konektatzeko balio du.

Harremanen Abantailak

Isolamenduarekin amaitzen du, izan ere, elkarrizketarako eta harremantzeko espazio bat da. Banakako asebetetzea lortzen da, laguntasunaren eta besteen balorazioaren bidez. Elkartasuna eta parte

3 Beldurra

Beldurra gertatzen da kontratatzaile bati gaitz larri eta berehalakoa jasateko beldur arrazionala eta funtsatua sorrarazten zaionean, bere pertsonan edo ondasunetan, edo bere ezkontide, ondorengo edo aurrekoen pertsona edo ondasunetan.

Beraz, beldurra ezaugarri hauek dituen adostasunaren akats bat da:

• Mehatxu bat, berehalakoa, larria eta bidegabea den gaitz baten berri gisa.
• Beldur-egoera arrazional eta funtsatu baten sorkuntza, egin den mehatxuaren ondorio gisa.

Beldurra kalifikatzeko, kontuan izan behar da pertsonaren adina eta baldintzak. Pertsona guztiak ez dira beldurtzen egoera berdinen aurrean. Horregatik, beldurra sorrarazteko beharrezkoa den larritasun-maila zehazteko, kontuan izan beharko dira mehatxua jasaten duen pertsonaren...

Curriculuma

Curriculuma irakaste-ikastearen prozesuaren edukia da, zertarako eta zer irakatsi behar den adierazten diguna.

Curriculum Motak

Hiru curriculum mota nagusi daude:

• a) Curriculum Adierazia: Idatziz adierazten den plana.
• b) Curriculum Ezkutua: Kontzienteki lantzen ez dena. Eskola-egoerako baldintzek eta hauen funtzionamenduak sortzen dituzten jokabide arauek osatzen dute.
• c) Curriculum Absentea: Landu gabe uzten diren edukiak eta esperientziak.

Curriculumari buruzko kontzeptuak paradigma bakoitzaren arabera

• Paradigma Positibista: Irakaskuntza programatu, burutu eta ebaluatu behar den jarduera teknikoa denez, curriculuma irakaskuntzarako plan zehatz-zehatza bihurtzen da.

• Paradigma Interpretatzailea: Irakaskuntzaren bitartez kultura berreraikitzea

B. Paradigma Kritikoa: Ikerketa eta Irakaskuntza

B.4. Nola Ikertu?

• Metodo kualitatiboak erabiliz.
• Ikerketa ez da aseptikoa; ikertzaileek ikertzen duten errealitatea beren balio eta aurreko esperientzietatik interpretatzen dute.

B.5. Zertarako Ikertu?

• Gizarte-errealitate zehatz eta partikular batean dauden erlazio sakonak ulertzeko, eta ulerpen horretatik abiatuta, erabaki praktikoak hartzeko.
• Irakasleok gure praktika eta hausnarketa aztertuz, gelako beharrizanei egokitu diezaiekegu irakaskuntza.
• Garrantzitsuena prozesua da.

B.6. Irakaskuntza

• Irakaskuntza testuinguru zehatz batean garatzen den praktika soziala da, ez da transmisio hutsa.
• Irakasleak erabakiak har ditzake.
• Irakaskuntzan, ezagutzak elkarren artean eta lankidetzan sortu behar dira. Beraz,

EVANS KASUA

1. Lehen inpresioa eta konponbide proposamena

Kasua irakurri ondoren, erabaki zaila dela uste dut. Bi pertsonen tokian jartzen banaiz, bien ikuspuntua logikoa iruditzen zait. Alde batetik, ez dut ondo ikusten Howardek hainbeste tematu ondoren orain atzera egitea. Nathaliek beste aukera batzuk zituela esan zionean, berak betirako maiteko zuela erantzun zion, gaur egun bere hitza hautsiz. Beste aldetik, Nathalie eta Howard gaur egun ez dira bikote; ondorioz, ulergarria iruditzen zait Howardek bere bikotea ez den pertsona batekin seme-alabarik izan nahi ez izatea.

Baina, bi aldeak ulertu arren, nire ustez enbrioiak ez dira deuseztatu behar. Bere garaian akordio bat sinatu zuten eta biak ados zeuden. Howardek seme-alabarik izan nahi ez...

Habermas: Kontzientzia Moralaren Garapena

Habermasek kontzientzia moralaren garapen psikologiko-historikoan lau une bereizten ditu:

Garapen Psikologiko-Historikoko Uneak

• 1. Gizarte eta zibilizazio arkaikoak: Partaideen nortasuna eta jokaera-arauak mitotan oinarritzen dira.
• 2. Zibilizazio garatuen etapa: Mundua argudioen bidez justifikatutako edukiak dituen mundu-ikuskera agertzen da.
• 3. Lehen modernitatea: Zientzia modernoen sorrera eta instituzionalizazioa. Moralaren oinarri metafisikoak alde batera utzi eta arauak funtsatzeko legitimazio-prozedurak bilatzen dira.
• 4. Kapitalismo berantiarra: Arrazoia dialogikotzat jotzen da. Elkarrizketatik sortutako arauak baino ez dira onartzen. Aurreko etapetara bueltatzea atzerapena izango litzateke. Eboluzioak