Batxilergoa mailako Psikologia eta soziologia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Alienazioa (ALI)

Alienazioa kapitalismoaren esentzia osatzen du Karl Marxerentzat. Berak esaten du: Gizakia historiaren protagonist aktiboa da; lanaren bitartez bere burua adierazten du. Ondorioz, jabetza pribatuaren sistemaren ondorioz langilea salgai bihurtzen da eta bere nortasuna garatzeko aukera galtzen du.

Alienazioa gertatzen da gizakiak lanean bere nortasuna garatzeko aukera duenean baina lana ez badu borondatezkoa; inposatua eta derrigorrezkoa baizik. Hau da, behartutako lana da (langileak ez du bere burua garatzen; hau da, ez du bere ongizatea sumatzen).

Langileak bere lanetik ez dute lortzen behar duten asetetasuna; hau da, lana beste behar batzuk asetzeko bitartekoa bihurtzen da. Lanaren izaera alienatua honela agertzen da: indarkeria,...

Filosofiaren funtzioa: Tractatus eta Ikerketa Filosofikoan

Liburuaren helburua: pentsamenduen adierazpenei muga jartzea da. Elkarren artean erlazionatuta hiru elementu daude: errealitatea, pentsamendua eta hizkuntza.

1. Errealitatearen egitura

Mundua = existitzen dena, gertaeren bilduma. Gertaera atomikoak independenteak eta kontingenteak dira, eta objektu-konbinaketek eta munduaren egitura logiko-matematikoak osatzen dute errealitatea.

2. Pentsamenduaren egitura

Errealitatea interpretatzen duena da pentsamendua. Pentsamendua = proposizioa. Proposizio guztiak hizkuntzaren barruan egoten dira. Pentsamenduek mundua pentsatzen dute; gertaera guztien bilduma pentsamenduek errepikatzen dute. Errealitateak eta pentsamenduek egitura logiko bera dute.

3.

Lur Sistema

• Lurra oso sistema konplikatua da.
• Subsistema konplexuez osatuta dago:
  • Geosfera
  • Atmosfera
  • Hidrosfera
  • Biosfera
• Subsistema hauek guztiz erlazionatuta daude elkarren artean.
  • Materia eta energia etengabe pasatzen dira batetik bestera.
• Lur sistemaren kanpo muga lausoa da (atmosferaren kanpo muga, ordea, zehatza da).
• Lur-sistema irekia da: beste sistemekin (bere ingurumenarekin) materia eta energia elkar-trukatzen ditu:
  • Kanpo-espazioarekin
  • Eguzkiarekin
  • Ilargiarekin
• Lurraren eta bere ingurumenaren arteko eraginak: adibideak.

Modeloak

Sistema naturalak (errealak) aztertzeko eta ulertzeko oso zailak dira, arrazoi hauengatik:

• Oso konplexuak dira.
• Oso handiak edo txikiak.
• Oso prozesu luzeak edo laburrak.

Horiek aztertzeko eta ulertzeko, modeloetara jotzen da.

• Modelo

Ikuspuntuak eta Enkoadraketa

Ikuspuntu aberrantea: Enkoadraketa inklinatua da eta desoreka sentipena sortzen du.

Ikuspuntu ezinezkoa: Errealitatean ezinezkoa den gune batean kokatzen da ikuspuntua.

4. Formatua

• Sinplea (tira): 3 edo 4 binetako multzoa, horizontalean.
• Zabalagoa (plantxa): Orri osoa betetzen du, bertikalean.

Bi motatakoak izan daitezke: autokonklusiboak (bakarrak) edo seriatuak (Don Celes, Mafalda).

• Bineta kopurua eta mota: Normala, hodi itxura, pergamino itxura eta horien esanahia.
• Binetaren formak: Lodiera eta luzera.
• Itxiak: Bineten arteko espazioak nolakoak diren aztertu.
• Kolorea: Kontrastea, saturazioa eta esposizioa (argazki bat editatuko bazenu bezala).
• Lerroa: Potoloak edo finak.

5. Testua

• Kartela: Kanpoko ahotsa, testuinguruan jartzen

Ikaskuntza: Oinarrizko Gaitasuna

Ikaskuntza gizakiaren oinarrizko gaitasunetako bat dugu. Gure jokabidearen zati handi bat ikasitakoa da. Ikasteak aldaketak eragiten ditu gure hautemateko, jarduteko, sentitzeko eta pentsatzeko moduetan. Psikologoen iritziz, ikaskuntza esperientziak eragindako **jokabide aldaketa** da.

Ikastea gure bizitzako konstante bat da. Jaiotzen garenean bizitza normala egiteko ia gaitasunik gabe gaude, eta heldutasunera iritsi arte gaitasun asko eskuratu behar ditugu. Ikaskuntza ez da arlo akademikora mugatzen; eguneroko bizitzan egiten ditugun jokabide asko ikaskuntzaren bidez barneratu baititugu. Langileak bere zereginak gauzatzean ikasten du, eta kirolariak bere jardueraren praktikan. Gauza batzuk ahalegin handirik gabe...

1. Baldintzapen Eragile edo Instrumentala

Baldintzapen eragilea, borondatezko jokabideari buruzkoa da, jokabide berriak nola eta zergatik ikasten diren azaltzea ahalbidetzen digu. Subjektu batek trukean zerbait eskuratzeko zerbait egiten duenean gertatzen da. Subjektuak errefortzu bidez indartutako jokaerak errepikatzeko probabilitate altuagoa du. Barne hartzen diren jokabideak sari bat lortzeko edo zigor moduko estimuluak desagertzeko helburua dutenak dira.

Baldintzapen eragilea edo instrumentala deritzo jarduten denean errefortzu bat lortzeko. Organismoaren erantzuna helburu bat lortzeko bitartekoa delako.

1.1. Lehenengo Ikerketak

Edward L. Thorndikek baldintzapen instrumentalaren azterketak egin zituen. Katuak sartzen zituen berak diseinatutako...

Azpigaitasunak

1. Gaitasun linguistikoa

• Ortografia:
  • Ortografia eta puntuazioa zuzena.
  • Kaligrafia: Idazkera ulergarria izatea.
  • Tipografia: Testuinguruaren arabera egokitua.
• Lexiko-semantikoa:
  • Hiztegiaren aberastasuna eta menperatzea: errepikapenak saihestuz.
  • Harreman semantikoak: hitz teknikoetatik ohiko hizkuntzara igarotzeko gaitasuna.
• Gramatika:
  • Zuzentasun morfologikoa: Zuzentasuna mantendu (adibidez, “ni nator” zuzena da, “*ni zatoz” okerra).
  • Zuzentasun sintaktikoa: Zentzua duten esaldiak eta ordena egokia.

2. Gaitasun soziolinguistikoa

• Erregistroaren erabilera eta testuingurura egokitzea:
  • Erregistroa egokitzea: formala edo informala.
  • Hizketakideari eta testuinguruari egokitzea: komunikazio-egoera desberdinetara hizkuntza egokitu.
• Paralinguistikoa:

Ignaz Semmelweis: Sukar Puerperalaren Aurkako Borroka

Gertaerak

Hasieran bi areto zeuden: lehenengoa emagin emakumezkoen ardurapean zegoen, eta bigarrena Semmelweis mediku gazteekin lagunduta. Semmelweisek konturatu zen bere aretoko emakumeen %12 hiltzen zirela, beste aretoan baino hiru aldiz gehiago. Berak bazekien mediku gazte haiek, emakumeei erditzen lagundu aurretik, gorpuak disekzionatzen zituztela. Beranduago, lankide batek gorpu bat disekzionatzen ari zela zauri bat egin zuen eta sukar puerperalaren sintoma berdinekin hil zen. Gertaera honek bere teoria baieztatu zuen.

Hipotesia

Semmelweisen hipotesiaren arabera, medikuek gorpuetatik gaixotasunak garraiatzen zituzten; hau da, medikuak ziren emakumeak kutsatzen zituztenak.

Hipotesia egiaztatzeko

• Eskuak

Nortasunaren Definizioa

1. Nortasuna: Pertsonalitatea. Gizakia, *prosopon*. Guri eta besteei ematen diegun itxura, irudia, aurpegia.
2. Nortasuna ez da gogamen-prozesu bat soilik, gogamen-prozesu askoren emaitza baizik. Nortasuna gizabanakoaren egitura psikiko osoaren errepresentazioa da (pertsonaren pentsamoldeak, adierazteko erak, jarrerak, interesak, etab.).
3. Nortasuna ezaugarri psikologiko multzo iraunkorra da, gure jokabidean etengabeko eragina duena. Ezaugarri psikologiko guztiek, elkarreraginez, joera bat bultzatzen dute konportatzeko (adibidez, lotsatia, eskuzabala, pesimista, etab.).
4. Nortasuna pertsona edo gizakiaren izatea da: Nortasunaren arabera norberak bere *nia* errekonozitzen du (auto-kontzientzia) eta gizabanako bihurtzen da.

Sentsazio

1. Humanismoa: Pertsona Osasuntsuen Azterketa

Humanisten printzipioak ez dira kasu klinikoen azterketan oinarritzen, pertsona osasuntsuen ezaugarriak aztertzean baizik. Maslow-ren ustez, autorrealizazio osoa lortu duten pertsonek ezaugarri komunak dituzte: espontaneoak eta autonomoak dira, eta euren buruarekin konfiantza zehatza eta sakona dute.

Rogers-en arabera, edozein pertsonak du garapen psikiko osoa lortzeko berezko ahalmena. Gizakia berez zintzoa da eta bere sentimenduen arabera jokatu ohi du, besteek oztoporik jartzen ez dioten bitartean. Besteak dira, euren jokabideekin, gure errealitatea distortsionatzen dutenak, erreprimitzen gaituztenak edo arazo emozionalak sufritzera bultzatzen gaituztenak.

Hala ere, Hobbes bezalako pentsalariek...