Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

1876 UZT 21 LEGEA: Foruak Aldatzeko Legea

Sarrera eta Testuinguru Juridikoa

Aztergai dugun testua 1876ko uztailaren 21ean Gorteek agindu eta Alfontso XII.a erregeak, Cánovasekin batera berretsitako legearen artikulu sorta da. Testua juridikoa eta publikoa da, Espainiar herritarrei eta bereziki Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako biztanleei zuzenduta dago. Dokumentua Berrezarkuntzaren hasieran, Alfontso XII.aren erregealdian, azken Karlistaldia amaitu zenean kokatzen da. Helburua Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako foruak aldatzea da.

1876ko Legearen Eduki Nagusiak

Testuaren azterketari dagokionez, lege honek Euskal Probintzietako biztanleei bi betebehar nagusi ezartzen dizkie, Espainiako gainerako biztanleek bezalaxe (1. art.):

• Gizonezko kupoa aurkeztera edo

Feudalismoaren Sarrera

Feudalismoa Mendebaldeko Europan nagusi izan zen erregimen politiko, ekonomiko eta soziala izan zen. Erregimen feudala IX. mendean sortu zen. Segurtasunik eza sortu zen, enperadorearen ondorengoen arteko borroken, Mediterraneoko musulmanen erasoen eta beste herri inbaditzaile uholde baten erruz, bereziki Atlantikoan. Erregeek ez ziren gai haien mendeko lurralde osoa zaintzeko, eta, horregatik, tokian tokiko nobleei eman zieten lurraldea babesteko ardura. Lurralde horiek erresuma eta estatu independente ugaritan zeuden banatuta.

Lurraren Antolaketa Feudala

Jaunaren erreserba jaunarentzat zuzenean ustiatzen zen lurraldea zen. Bertan zeuden jaunaren egoitzak. Mansoak zeritzenak jaunak nekazariei eman zizkieten lur sail txikiak...

Ugalketa

Ugalketa motak

Bi ugalketa mota nagusi bereizten dira:

1. Asexuala:
   • Ez du gametorik behar.
   • Sortzaile bakarra nahikoa da.
   • Ez da material genetikoa konbinatzen.
   • Zelulak mitosiz zatitzen dira.
   • Normalean ondorengo ugari sortzen dira.
   • Prozesu azkarra da.
   • Monera, landare eta protistoetan ohikoa da.
2. Sexuala:
   • Gametoak beharrezkoak dira.
   • Bi sortzaile behar dira.
   • Material genetikoa konbinatzen da.
   • Zelulak meiosiz zatitzen dira gametoak sortzeko, eta gero, zigotoa mitosiz garatzen da.
   • Ondorengo gutxiago sortzen dira.
   • Prozesu luzeagoa da.
   • Landare eta animalietan ohikoa da.

Ugalketa zelularra

Zatiketa edo ugalketa zelularrak izaki zelulanitzen ugalketa eta garapena ahalbidetzen ditu. Zatiketa zelularrean bi prozesu nagusi gertatzen dira:

1. Kariozinesia: Nukleoaren zatiketa.

Erresistentzia eta Malgutasuna

Gogoratu erresistentzia, lan bat denbora luzez mantentzen uzten digun gaitasuna dela. Erresistentzi mota ezberdinak bereiz ditzakegu, lana egiteko erabilitako energi iturriaren arabera:

Erresistentzia Motak

• Erresistentzia Anaerobikoa:
  • Lan gogor bat egiten dugunean, lanaren intentsitateagatik giharretara ez da oxigeno nahikorik iristen, eta honen eraginez azido laktikoa sortzen da. Lan mota hau ezin da denbora luzez mantendu, nekea berehala sortzen duelako.
  • Lan honen adibide bat atletismoko 400 metroko lasterketa bat edo igeriketako 200 metroko bat izan daiteke.
  • Taupadak minutuko 160 baino gehiago izango dira.
• Erresistentzia Aerobikoa:
  • Intentsitate txiki edo ertaineko lan bat denbora luzez mantentzea da. Kasu honetan,

Kimika Modernoaren Oinarriak eta Legeak

Kimika modernoa XVIII. mendearen amaieran hasi zen, funtsezko lege batzuen ezarpenarekin:

Masa Kontserbazioaren Legea (Lavoisier)

Erreakzio kimiko batean, sistema itxi batean, hasierako masa eta bukaerako masa berdinak dira (erreaktiboen masa = amaieran dagoen masa guztia).

Proportzio Definituen Legea (Proust-en Legea)

Bi elementu edo gehiago konbinatzean konposatu zehatz bat sortzeko, elementu horien arteko masen proportzioa konstantea da.

Proportzio Anizkoitzen Legea (Daltonen Legea)

Bi elementu konposatu mota bat baino gehiago sortzeko elkarrekin konbinatzen direnean, elementu baten masa berberaz konbinatzen den beste elementuaren masak zenbaki oso eta sinpleen araberako erlazioan daude.

Daltonen Teoria Atomikoa

Euskal Turismoaren Potentzialtasunak eta Baliabideak

Euskal Autonomia Erkidegoko turismoa XIX. mendean abiatu zen, klase dirudunen artean itsasoko bainuen eta bainuetxeen moda ezarri zenean. Horren eraginez, xede horretara bideratutako establezimendu ugari sortu ziren, eta familia aristokratak, nobleziak eta goi-burgesiak uda igarotzeko hautatu zituzten. Horien inguruan udako etxebizitzak eraiki ziren. Aitzindariak Donostia, Zarautz eta Lekeitio izan ziren, eta horietan familia aristokratak ezarri ziren.

Goiz hasi arren, turismoa beste autonomia-erkidego batzuetan baino gutxiago garatu da, klima-baldintzak ez baitira egokiak 1960ko hamarkadatik nagusi den eguzki eta hondartzako turismo-eredurako. Hala ere, Euskal Autonomia Erkidegoko turismo-...

Marrazketa Teknikorako Materialak

Papera

Papera: Mineral eta substantzia sintetikoekin egina. Urarekin garbitu, zuritu eta lehortu egiten da. Loditzen den pasta papera bihurtzen da, pasta fina bada. Aurpegiak: latza, fina, distiratsua. Paper zuriak, normalean.

Paperaren Klasifikazioak:

• Paper zuri opakoa: Normalean zuria, batzuetan horia. Gehienbat zelulosa du, eta harekin nahasten den kotoia. Gogorra da eta erresistentzia handia du.
• Landare-papera (begetala): Zelulosa, kotoia eta azido sulfurikoa nahastuz lortzen da. Iragazgaitza eta oso gogorra da.
• Paper gardena (transparentea): Planoak asko erabiltzeko egokiena.
• Paper milimetratua: Karratu milimetratuak ditu, grafikoetarako.

Paper ona: Lodia, sendoa eta gainazal uniformekoa; hezetasunari eta argiari...

LANGILE MUGIMENDUA ETA GIZARTE GATAZKAK

Kapitalismoak sortutako desoreka handien aurrean, egitura sozioekonomikoa eraldatzeko, meatzari eta langileen lan eta bizi baldintzak hobetzeko eta etorkinez osatutako gizarte berri bat osatzeko helburuak lortzera zuzendutako langileen antolakuntza prozesua gertatu zen. Horri langile mugimendua deitzen diogu.

SOZIALISMOAREN NAGUSITASUNA

Langile mugimenduaren korronte nagusietako bat izan zen. Bere ezaugarri nagusia sozialismoarekiko lotura izan zen, sozialistek izan baitzuten langileen ekintza politiko eta sindikalen monopolioa 1880tik aurrera, 1920-30eko hamarkada arte.

Zabalkundearen arrazoiak

Joera hau azaltzeko arrazoi desberdinak eman dira:

• Bizkaiko enpresa egiturak berak (enpresa handiak) lagundu zion

Eskumen judizialak: motak eta ezaugarriak

Epaitegiek eskumen hirukoitza dute:

1. Eskumen objektiboa

   Orokorrean, lehen instantzian jarduten da, baina aztergaiaren edo muntaren arabera salbuespenak daude:

   • Munta: 90€ baino gutxiagoko auzietan, Bake Epaitegia da eskudun.
   • Gaia: Aztergaia kontuan hartuta, kasu oso berezi batzuetan jurisdikzio zibilak erreserba du.

2. Eskumen funtzionala

   Epaile bakarrak jarduten duenez, jakin beharko dugu prozesuak lehen instantzian, bigarren instantzian edo kasazio errekurtsoan jarraitzen duen. Ez dago beste bereizketarik.

   Jurisdikzio-mailen hierarkia:

   1. Bake Epaitegia
   2. Lehen Instantziako Epaitegia
   3. Probintzia Entzutegiak
   4. Euskal Autonomia Erkidegoko Justizia Auzitegi Nagusia
   5. Auzitegi Gorenaren Lehenengo Sala (Sala Zibila)

3. Eskumen lurraldetarra

   Forua

Hannah Arendt: Gaitz Absolutua

Totalitarismoaren Jatorria: Gaitz Absolutua

Izenburu hori duen liburuak (lehen edizioa 1951koa, gerora zenbaitetan berrikusi eta osatua), XX. mendearen lehen erdian jazotako gertaera suntsitzaileen zergatia azaltzeko ahalegina islatzen du. Bigarren Mundu Gerra aurreko antisemitismoaren eta inperialismoaren (Alemanian) azterketa eginez hasten da, gero, Arendtek eredu beraren bertsio bi kontsideratzen dituen nazionalsozialismoa eta estalinismoa ikertzeko.

Haren ustez, politika maltzur horien agerpenak ez du aurreko mugimenduen jarraipen ezinbestekoa. Aginte mota berriak dira beldurrean (ez da boterea eskuratzeko tresna soilik, baizik eta helburua bere baitan) eta fikzio ideologikoan oinarrituak (mitologia zaharrak,...