Apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Lurra eta Ura

Lurraren gainazalaren %70 ura da; horregatik, gure planeta "Planeta Urdina" deitzen zaio. Hala ere, munduko hamar pertsonetatik bik ez dute edateko ur segurua eskuratzeko aukerarik.

Lurreko Uraren Banaketa

• %97,5 ur gazia da.
• %2,5 bakarrik da ur geza.

Edateko Uraren Eskuragarritasuna Eskualdeka

• Saharaz azpiko Afrika: %57.
• Latinoamerika eta Karibe: %86.
• Ekialdeko Asia eta Ozeano Barekoa: %100.
• Asiako hego-ekialdea: %85.
• Afrikako iparraldea eta Ekialde Ertaina: %87.
• Herrialde Garatuak: %100.

Uraren Irisgarritasuna

3 pertsonatik 1ek (%33 inguru) ez du edateko ur segurua lortzeko aukerarik.

Mundu osoan, 2.100 milioi pertsona baino gehiagok ez dute edateko ura eskura.

Saneamendu-sistemen Gabeziak

Munduan, 10etik 6k (%60) ez dute saneamendu egokirik....

Lurreko klima-zonak anitzak dira, eta bakoitzak bere ezaugarri bereziak ditu, bai tenperaturari, prezipitazioei, landarediari eta faunari dagokienez, bai gizakiaren jarduerei dagokienez. Jarraian, klima-zona nagusien deskribapen zehatza aurkituko duzu:

Ekuatoreko Klima

• Kokapena: Ekuatorearen inguruan.
• Tenperatura eta prezipitazioak: Beroa eta hezea beti. Emari ugari eta erregularra.
• Landaredia: Basoa beti berdea da, eta landareak altueraren arabera mailakatuta daude.
• Fauna: Hegazti koloretsuak, narrastiak.
• Giza jarduerak: Jende gutxi bizi da, bero eta hezetasun handia dela eta; tribu batzuk baino ez.

Klima Tropikala

• Kokapena: Ekuatorearen iparraldean eta hegoaldean.
• Tenperatura eta prezipitazioak: Tenperatura altuak dira beti. Prezipitazio ugariak,

Independentzia Gerra (1808-1814)

Karlos IV.a 1788an iritsi zen tronura, eta 1789an Frantziako Iraultza gertatu zen. Iraultzaileen aurka borrokatu ondoren galdu egin zuten, eta horren ondorioz San Ildefonsoko Ituna sinatu zen, Frantzia eta Espainia aliatu bihurtuz.

1805ean, Trafalgarreko guduan, Frantzia eta Espainia Britainia Handiaren aurka borrokatu ziren. Borrokaldi horretan, Espainiak bere itsas armada galdu zuen.

1807an, Fontainebleauko Itunaren bidez, Espainiak Frantziari baimena eman zion Espainiatik pasatzeko Portugal okupatzeko. Horren ondorioz, frantziarrek Espainia okupatu zuten. Une horretan, Aranjuezko Matxinada hasi zen: Godoyk dimititu zuen, eta Karlos IV.ak abdikatu ondoren, Fernando VII.a bihurtu zen errege berri.

Napoleonek Espainiako...

Organo eta ehunetako prozesuak abiarazten edo geldiarazten dituzte, hauek bizkortuz edo motelduz.

Ebaluazio Psikopedagogikoaren Prozesua

118/1998 Dekretuaren 5. artikuluaren arabera, talde multidisziplinarrak arduratuko dira ebaluazio psikopedagogikoa (EP) egiteaz. Prozesuak bi urrats nagusi ditu:

1. Bakarkako ebaluazioa: Ikaslearen egoera pertsonala, familiarra eta eskolarra hartzen dira kontuan.
2. Diagnostikoa: Behin diagnostikoa eginda, Hezkuntza, Unibertsitate eta Ikerketa Sailak informazioa luzatuko du, horretarako ezarritako inizialak eta kode bereziak erabiliz.

Ebaluazio Psikopedagogikoaren barnean, irakaskuntza- eta ikaskuntza-prozesuan garrantzitsuak diren elementu desberdinen inguruko informazio-bilketa eta balorazioa sartzen dira. Honela, ikasleak garapen pertsonal eta akademiko egokia izateko izan ditzakeen beharrak atzematen dira, proposamen...

Lurrazala etengabe aldatzen ari da agente geologikoen eraginez. Sei agente nagusi daude, eguzki energiari esker funtzionatzen dutenak. Eguzki energiak aire masen eta uraren zikloa eragiten du. Agente hauek dira:

• Haizea
• Glaziarrak
• Ur basak
• Ibaiak
• Lurpeko ura
• Itsasoak

Agente geologikoek harrizko materialak garraiatzen dituzte goragunetatik arro sedimentarioetara. Gainera, desplazatzen den fluidoaz osatuta daude: airea, ura eta izotza.

Haizea

Definizioa: Mugitzen den aire masa da haizea. Mugimendu horren bidez materialak garraiatzen ditu energiaren arabera. Material handiak ere eraman ditzake, adibidez, legarrak.

Deflazioa: Leku horretan partikula finak eramaten dituenean, lekua higatzen da, eta horri deflazioa deritzo.

Urradura eolikoa: Haizeak harea eramaten...

Nekazaritza eta Abeltzaintza

Nekazaritza motak

Nekazaritza Estentsiboa

Nekazaritza estentsiboa nekazaritza-ustiapen mota bat da, non lur-hedadura handiak erabiltzen diren. Etekin txikiak ematen ditu, inbertsio gutxi egiten delako eta teknika tradizionalak erabiltzen direlako. Gaur egun, gero eta teknika modernoagoak eta mekanizazio handiagoa erabiltzen dira.

Nekazaritza Intentsiboa

Nekazaritza intentsiboa lur-azalera txikian kokatzen den nekazaritza-ustiapen mota bat da. Etekin handiak ematen ditu lan-arloan edo teknika aurreratuen erabileran inbertsio handiak egiten direlako.

Nekazaritza Ustiapena eta Paisaia

Nekazaritza Ustiapena

Nekazaritza-ustiapena nekazal enpresa edo nekazariaren beraren esku dagoen nekazaritza produkzioa da.

Nekazaritza Paisaia

Nekazaritza

Mundua nolakoa den jakitea eta zein gauza dauden bertan ez da giza bizitzaren eranskina. Gizakiak mundua ezagutu behar du orientatzeko, bertan kokatzeko eta bere beharretara egokitzeko. Ezin da bizi sinesmen edo munduari buruzko interpretaziorik gabe.

Ortega y Gasset filosofoak, 'Ideas y creencias' liburuan, bi pentsamendu mota bereizten ditu: ideiak eta sinesmenak. Ideia eta sinesmenen arteko ezberdintasuna ez da zorrotza, Ortegaren helburua biak gizakien bizitzan nola portatzen diren eraren berri ematea baita.

Ideiak

Bururatzen zaizkigun errealitateari buruzko pentsamenduak dira, aztertu eta zalantzan jar ditzakegunak. Hemen pentsamendu arruntak eta zientziaren proposiziorik zailenak sartzen dira. Ortegaren ustez, garrantzi handiagoa daukate...

Erlazio Trofikoak

Biozenosia osatzen duten organismoak elkarreraginean ari dira. Erlazio horiek espezie bereko banakoen artean gerta daitezke, edota espezie desberdinetako banakoen artean. Azken kasu honetan, erlazioek elikagaiekin dute zerikusia, eta erlazio trofiko esaten zaie.

Kate eta Sare Trofikoak

Izaki bizidunek elkarrekiko duten mendekotasun-erlazioa kate trofiko edo elikate-kate baten bidez adieraz daiteke.

• Ekoizleak: Lehen maila osatzen dute, eta organismo autotrofoak dira.
• Kontsumitzaile Primarioak: Belarjaleak dira, eta ekoizleez elikatzen dira.
• Deskonposatzaileak: Maila guztietan eragiten dute. Deskonposatzaileak bakterioak, onddoak eta zenbait protisto dira.

Espezie bakoitza ez da beste espezie batez soilik elikatzen, espezie ugariz...