Landareen tropismoak, nastiak eta ugalketa: laburpena
Laburpena
Dokumentuak landareek ingurunearen estimuluei nola erantzuten dieten azaltzen du, tropismo eta nastien bidez. Halaber, landareen ugalketa asexuala eta sexuala deskribatzen ditu, ugalketa asexualaren mota nagusiak barne, eta fruituek haziak sakabanatzeko duten papera. Irakurleak mekanismo horien adibide zehatzak ikasiko ditu.
Funtsezko puntuak
- Tropismoak hazkundearen orientazioa dira estimuluaren noranzkoan edo aurkakoan: fototropismoak (argia), geotropismoak (grabitatea) eta idrotropismoak (ura).
- Nastiak landareen mugimendu azkar eta, normalean, itzulgarriak dira; adibideak fotonastiak (argia) eta tigmonastiak (ukimena) dira.
- Ugalketa asexualean ondorengoak landare amaren berdinak dira, zelula sexualik gabe; sexualean bi gurasoen ezaugarriak jasotzen dira.
- Ugalketa asexualaren moduak esporen bidezkoa (goroldioak eta iratzeak) eta begetatiboa (errizomak, estoloiak, tuberkuluak, erraboilak) dira.
- Fruituek haziak zabaltzen dituzte animalien bidez, itsasketa egituren bidez edo haizearen bidez, eta horrek lehia murrizten du.
Landareen Interakzioak: Tropismoak eta Nastiak
Landareek inguruneko estimuluei erantzuten diete, beren hazkundea eta mugimenduak horien arabera orientatuz. Bi erantzun mota nagusi daude: tropismoak eta nastiak.
Tropismoak
Tropismoek landarearen hazkundea estimuluaren noranzkoan (edo aurkako noranzkoan) orientatzen dute. Hainbat mota daude:
Fototropismoak
Argiari emandako erantzunak dira. Zurtoinak argirantz hazten dira eta sustraiak, ostera, aurkako noranzkoan.
Geotropismoak
Grabitateari emandako erantzunak dira. Sustraiak grabitateak erakartzen dituen alderantz hazten dira.
Idrotropismoak
Urari emandako erantzunak dira. Sustraiak ura dagoen lekurantz hazten dira.
Nastiak
Nastiak landareen erantzunak dira; zehazki, mugimendu azkarrak dira eta, normalean, itzulgarriak izaten dira. Hona hemen nastien bi adibide:
Fotonastiak
Argiari emandako erantzunak dira. Zenbait landarek argirantz orientatzen dituzte beren hostoak eta loreak, eta beste zenbait lore ireki edo itxi egiten dira, eguna edo gaua den arabera.
Tigmonastiak
Ukimenari emandako erantzunak dira. Zenbait landarek hostoak tolesten dituzte ukitzen direnean eta landare haragijaleek itxi egiten dituzte hostoak intsektuak haien gainean jartzen direnean.
Landareen Ugalketa
Landareek bi ugalketa mota nagusi dituzte: asexuala eta sexuala.
Ugalketa Asexuala
Landare bakar batetik beste landare batzuk sortzean datza, zelula sexualak sortu gabe. Ondorengo landareak landare amaren berdin-berdinak dira.
Ugalketa Sexuala
Zelula sexualak eratzen dira, arrak eta emeak, eta bat egiten dute beste landare bat sortzeko. Ondorengo landareak bi gurasoen ezaugarriak ditu.
Ugalketa Asexual motak
Ugalketa asexuala oso ohikoa da landareetan eta hainbat modutan gertatzen da. Hauek dira ugalketa asexual mota arruntenak:
Esporen bidezko ugalketa
Esporak zelula berezi batzuk dira eta, lurrera erortzen direnean, baldintzak egokiak badira, beste indibiduo batzuk sor ditzakete. Goroldioen eta iratzeen ezaugarria da.
Ugalketa begetatiboa
Era askotako zurtoinen bidez ugaltzen dira, hala nola errizomen, estoloien, tuberkuluen eta erraboilen bidez. Zurtoin horiei esker, landareek eguraldi txarreko garaiak jasan ditzakete.
Fruituak eta Hazien Sakabanatzea
Fruituei esker haziak harat-honat zabaltzen dira eta, horrela, landareek ez dute elikagaiengatik edo argiarengatik lehiatu beharrik.
- Animaliek fruituak jaten dituzte, haziak digestio hodian garraiatu eta, ondoren, gorotzekin batera botatzen dituzte.
- Fruitu batzuek animalien gorputzera itsasten diren egiturak eratzen dituzte, garraia ditzaten.
- Fruitu batzuek hegoak edo ileak garatzen dituzte eta, horiei esker, haizeak errazago garraiatzen ditu.
Deskargatu
PDF Word HTMLOhiko galderak
Zer dira tropismoak landareetan?
Tropismoak landarearen hazkundea estimulu baten noranzkoan edo aurkakoan orientatzen duten erantzunak dira. Argiari, grabitateari eta urari emandako erantzun motak daude.
Zein da nastien eta tropismoen arteko aldea?
Nastiak mugimendu azkarrak eta, normalean, itzulgarriak dira, eta hazkundearen orientazioa ez da beti kontuan hartzen. Tropismoak, berriz, hazkundearen araberakoak dira.
Zer da ugalketa begetatiboa?
Zurtoin berezien bidezko ugalketa asexuala da, hala nola errizomen, estoloien, tuberkuluen eta erraboilen bidez. Zurtoin horiei esker, landareek eguraldi txarrak jasan ditzakete.
Frogatu zeure burua
Berrikuspen-txartelak
Sakatu txartel bat erantzuna ikusteko.
Testa
AA bidez dokumentutik sortutako galderak: egiaztatu erantzunak testuarekin.