Lehen hezkuntza mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1. Lehen Industria Iraultza

XVII. mendearen amaieratik lantegiak desagertzen hasi ziren eta fabrikak agertu ziren.

Bertan langileek makinak erabiltzen zituzten lan egiteko. Honek funtzionatzeko, lurruna, ikatz minerala erretako energia erabiliz, beharrezkoa zen.

1769an James Wattek lurrun makina sortu zuen.

Fabriken Sorreraren Ondorioak

Fabriken sorrerak bi ondorio nagusi izan zituen:

1. Industria jarduerak leku jakin batean kontzentratzen ziren.
2. Lanaren antolaketa aldatu zen: Langile bakoitzak gauza zehatz bat egiten zuen (lanaren banaketa).

Lanaren banaketaren ondorioz, produktibitateak gora egin zuen. Langile bakoitzak eskulangileak baino produktu gehiago egiten zituen, eta horregatik produktuen prezioak jaisten hasi ziren.

B.H.: Lehen Industrializazioaren

Alfontso XIII.aren erregealdia eta Primo de Riveraren diktadura

Restaurazioaren krisia: Alfontso XIII.aren erregealdian, Restaurazioaren sistema politikoaren oinarriak apurtu ziren. Monarkia behera egin zuen, eta autonomisten eta konfederalisten eskuineko mugimenduek indarra hartu zuten.

Primo de Riveraren diktadura babestu zen, "Jainkoa, Aberria eta Jabetza" leloa defendatuz.

1. Alfontso XIII.aren erregealdia eta krisia

1.1. Errejimenaren krisia

1898ko krisiak erregenerazionismoa sortu zuen. Intelektualek eta politikariek sistema berritzeko eskatu zuten. Dámaso Berenguerren gobernuak txandakako sistema babestu zuen.

1.2. Egoera ekonomiko eta politikoa

• Ekonomia: Pobrezia nekazaritzan, industria aberastu gabe, langile klasea hazi zen.
• Langile mugimendua:

Mendizabalen Desamortizazio-dekretua (1836-02-21)

1. Sailkapena

Eskutan duguna 1836. urtean Mendizabal gobernuburuak idatzitako Desamortizazioaren zati bat da. Jatorriaren aldetik, testua lehen mailako iturrikoa da, historikoa; formaren aldetik, dekretu bat da eta, horrenbestez, juridikoa; eta edukiaren aldetik, testua politikoa zein ekonomikoa dela esan genezake.

Dokumentu hura berretsi zuena, Elisabet II.a adingabekoa zenean, bere ama Maria Kristinaren erregeordetzan gobernuburu izan zen Juan Alvarez Mendizabal, aurretik Ogasunaren ministraria izandakoa.

Dokumentua Gaceta de Madrid egunkari ofizialean argitaratu zen, 1836ko otsailaren 21ean. Hartzaileak garaiko Espainiako gizartea eta Maria Kristina erregina gobernatzailea izan ziren, eta testuaren...

1855eko Burdinbideen Lege Orokorra

4. BURDINBIDEEN LEGE OROKORRA (1855-06-06)

Aurrean dugun testua lehen mailako iturri historiko eta politiko-juridikoa da; hain zuzen, 1855eko Burdinbideen Lege Orokorraren zati bat, Espainian trenbidea ezartzen laguntzeko helburuarekin ateratako legea. Egilea kolektiboa da, Gorteek egina eta Francisco de Luxan, Sustapen ministroa, eta Isabel II.ak onetsita. Publikoa da, Aranjuezen aldarrikatu eta Madrilgo Gazetan argitaratu zen eta herriari zuzenduta dago.

Testuaren testuingurua

Testuaren helburu nagusia trenaren eraikuntza bultzatzea izan zen. Testua Isabel II.aren Biurteko progresistan (1854-1856) kokatzen da, hots, O’Donnell jeneralaren ‘Vicalvarada’ pronuntziamenduaren ondoren. Isabel II.ak Espartero...

jat1mail-for.Jur-ed.Pol-konstit.Atal.Delak-Cad.1812.Mrtx.19-Frantsak. estat.Okup-Indep.Ger-iraul.Liber-Hori.Del.E.Kris.P.S.Ek-Errgetzko.Errgordk. Egin.FVII.izenan-Absk.Libk.Ilusk.(lib.mod.Gehk)-herrtzako.Bizk izanezik-test.Publ-gortk.Egin.Legk.Islatu.Estat.Lib.Egitko.Asmo.EZ.Amai.Eman////

Trantsizio demokratikoa eta Euskadiko autonomia-estatutuaren eraketa

Juan Carlos I.a errege proklamatu ostean, Francoren diktaduraren amaieran, Espainia demokratikoaren bidean sartu zen. Adolfo Suárez lehen gobernu-buru izendatu zuten 1976an, eta trantsizioaren helburu nagusia erreforma politikoa izan zen, hau da, lege organikoen bidez erregimen demokratikoa ezartzea.

Erreforma politikoa eta hauteskundeak

1976ko abenduaren 4an, erreforma politikoaren legea herri-erreferendumaren bidez onartu zen. Lege horren arabera, Gorte konstituziogileak hautatzeko hauteskundeak deitu ziren. 1977ko ekainean egin ziren hauteskunde horietan, UCD (Unión de Centro Democrático) alderdia izan zen irabazlea, eta PSOE, PCE eta AP ere parte hartu zuten. Euskal Herrian,...

1839ko Urriaren 25eko Legea

1. Testuaren aurkezpena

Aztertzeko emandako testua 1839ko Urriaren 25eko Legea da. Lehen mailako testua edo testu historikoa da, garai horretan bertan idatzitako dokumentua delako. Formari dagokionez, testu juridikoa da, lege izaera duelako; edukiari dagokionez, testu politikoa da, Euskal probintzietako eta Nafarroako foruak berrezartzeko egin delako. Mª Cristinak sinatua dago, erreginak edo, kasu honetan, erreginordeak, berretsi edo onartu behar dituelako lege guztiak.

1839ko Urriaren 25ean idatzi zen, eta hartzaileak Euskal probintzietako eta Nafarroako herritarrak edo erakundeak dira, hau da, publikoa dena. Idazlearen helburua foruak berretsi direla adieraztea eta hartzaileei informatzea da.

2. Testuaren analisia

Jainkoaren

CADIZKO KONSTITUZIOA (1812-03-19)

1.SAILKAPENA

     Honako testua juridikoa da, konstituzio bat Da. Cadizeko Gortean bildutako diputatuek herriari zuzendutakoa hain zuzen ere. Konstituzio hau 1812.Urteko martxoaren 19an aldarrikatu zen Cadizen, momentu hartan Han biltzen zirelako Gorteak.

2.ANALISIA

     Lehen paragrafoan, Gorteek erregearen Izenean konstituzio hau berresten dutela diote. Erregea Napoleonek preso Duenez, Gorteko parte hartzaileek haren izenean Cadizko konstituzioa Aldarrikatzea erabakitzen dute. Ondoren, konstituzio honen hainbat artikulu Aurkitzen ditugu:

     1.artikuluan,  Espainia, penintsulak eta haren koloniek Osatzen dutela diote.

     3.Artikuluan, subiranotasun nazionala Aldarrikatzen da errege subiranotasunaren

7.1 Gerraren zergatiak

Alemaniaren boterearen handitzeak kezkatzen zuen Europa osoa eta haien arteko arazoak honako hauek ziren:

Europako potentzien arteko areriotasuna

-Alsazia eta Lorrena

-Lehia ekonomikoa:Alemania eta Erresuma batuen arteko gudu ekonomikoa merkatu berriak lortzeko. Alemaniak uste bai zuen bere garapen industriala azkartzeko beharrezkoa zela inperioa zabaltzea.

-Itsas armada indartsu eratu nahi Alemaniak eta mesfidantza BHen. Hori zela eta Frantziarekin aliatu zen.*

Blokeen eraketa eta armamentu- norgehiagoka

Bismarck-en politika kale eginda Realpolitik Alemaniak beste politika mota bat hasi zen erabiltzen Gillen II.Aren agindupean  Weltpolitik : Erasotzailea eta expantsionista. Honela bi bloke  osatu ziren Europan:

Aliantza Hirukoitza:

Errestaurazio garaian, Alfontso XII.Aren erregealdiaren hasieran 2. Karlistaldia amaitu zen, 1876ean. Gerra amaitu ondoren Foruen kontrako iritzia zabaldu zen Espainian, eta gobernuburu zen Canovas del Castillok Euskal Foruak aldatzea erabaki zuen, Espainiako beste probintziekin berdintzeko. Horretarako, Gorteek 1876ko uztailaren 21eko legea onartu zuten. Aldaketa hauek Bizkaiari, Gipuzkoari eta Arabari zegokien.