Beste ikastaroak mailako Historia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

1839KO URRIAREN 25EKO LEGEA

1839ko urriaren 25eko Legea testu juridiko bat da, artikulutan banatutako lege bat, indarrean jarri eta arautzeko egina. Egile kolektiboa du, botere legegilea zuten gorteetako ordezkariak, ideologia liberal moderatukoa.

Testua herritar guztiei zuzendua dago, eta xede nagusia Euskal Foruen egoera berria arautu eta zehaztea da, espainiar konstituzioarekiko menpekotasuna azpimarratuz. 1839ko urriaren 25ean idatzi zen, Maria Kristina Napolikoaren erretordetzaren (1833-1840) azken garaian. Orduan, liberal moderatuak zeuden agintean (1837-1840). Lehen Karlistaldia amaitu eta bi hilabetera idatzi zen, Madrilgo gorteetan.

Azalpena

Testuaren hasieran, Isabel II.a adingabea dela aipatzen da, eta bere ama Maria Kristina erretore...

Bizkaiko Industria Iraultza: XIX. Mendearen Amaierako Eraldaketa

Bizkaiko Industria Iraultza XIX. mendearen azken laurdenean kokatzen da, Alfontso XII.aren erregealdian eta txandakatze-sistemaren testuinguruan, Bigarren Industria Iraultzaren eraginpean.

Industrializazioaren Abiapuntua eta Faktore Eragileak

Bizkaiko industrializazioaren abiapuntua hainbat faktorek markatu zuten. Alde batetik, txandakatze-sistemak aduana-kontrola kostaldera lekualdatzea ahalbidetu zuen. Bestetik, Espainiako Seiurteko Meategien Legeak (1868) lurra atzerriko kapitalari ireki zion, Bizkaiko burdin-meategiak nazioarteko interesgune bihurtuz. 1876ko Konstituzioak foruen abolizioa formalizatu zuen, merkatu nazional bateratua bultzatuz. Gainera, Europan garatutako Bessemer...

Espainiako Berrezarkuntza eta 1876ko Konstituzioa

Seiurteko Demokratikoaren garaian (1868-1874) gertatu zen La Gloriosa (1868) altxamendua, zapalduak zirenek erabakiak hartzeko eskubidea zutelako. Hori guztia kaosa izan zenez, Alfonso XII.a jarri zuten errege, monarkiari indarra emanez eta herriaren demokrazia mailak alde batera utziz. Azkenik, Cánovasek sistema ekonomiko berri bat garatu zuen aurrerapen ekonomikoak lortzeko.

Cánovasek Berrezarkuntza ezarri zuen, Alderdi Kontserbadorea sortuz eta askatasun zein eskubideak murriztuz. Horretarako, bakea lortzeko, 1876ko Konstituzioa sortu zuen. Konstituzio hau 1845ekoaren oso antzekoa zen, baina hura baino hobeto egokitzen zen kontserbadoreen eta moderatu erradikalenen xedeei.

1876ko Konstituzioaren

Testuinguruan kokatzeko, esan bezala, lege hau argitaratu zen Isabel II.aren adingabetasun garaian, Maria Kristina erregeorde zela, I. Karlistaldiaren ondoren. Hobeto ulertzeko denboran atzera egin behar da Lehen Gerra Karlista hasierara arte hain zuzen.

Karlismoaren sorrera eta Lehen Karlistaldia

Karlismoa 1820an sortutako mugimendu politikoa izan zen, Fernando VII.a hil zenean hedatu zena. Fernando VII.aren garaian indarrean zegoen Espainian Lege Salikoa, emakumeak koroa jasotzea debekatzen zuena, baina Fernando VII.ak lege hori indargabetzeko Berrespen Pragmatikoa idatzi zuen. Horrela, bera hiltzean, tronua bere alabaren esku, Isabel II.aren esku, geratu zen. Orduan Karlos Maria Isidrok ez zuen onartu Isabel II. erregina bezala, bere burua...

Independentzia Gerra (1807-1813)

Gertaera Nagusiak Espainian

• 1807: Godoyk, Napoleonekin batera, Fontainebleauko Ituna sinatu zuen. Honek Frantziako armadari Espainiara sartzeko eta Portugalen aurka borrokatzeko baimena eman zion (Erresuma Batuaren aliatua baitzen).
• Fernando VII.a: Godoyren aurkako taldearen liderra izan zen. Fernandotarrak Karlos IV.aren semearen aldekoak ziren.
• 1808: Aranjuezeko Matxinada gertatu zen. Fernando VII.ak, soldadu, nekazari eta zerbitzarien laguntzaz, Karlos IV.aren abdikazioa eta Godoyren kargugabetzea lortu zituen.
• Napoleonen Inbasioa: Napoleonek Baionako Abdikazioak antolatu zituen, eta Josef Bonaparte Espainiako errege izendatu zuen.
• Espainiako gizarteak ez zuen errege berria onartu, eta Madrilen altxamendua hasi

ETRE - été        SAVOIR - su

AVOIR - eu        VOULOIR - voulu

ALLER - allé        VOIR - vu

SORTIR - sorti     FALLOIR - fallu

VENIR - venu      LIRE - lu

DEVOIR - du       FAIRE - fait

POUVOIR - pu    PRENDRE - pris

RUE: kalea

FEU: semaforoa

TROTTOIR: espaloia

QUAI: ibaia

PONT: zubia

MAGASIN: denda

a cote        artean

au centre     gertu

en face      urrun

aurrean

DESAMORTIZAZIOAK:

Esku hilak ziren lurrak prozesu baten ondorioz, ondasun nazionalekoak bihurtu arte, lurrak desbinkulatu behar ziren. Era berean, jaurerriak (noble edo elizak lurralde baten zuen erregimena) ezabatu zen.

Ondorioak. Elizak harremana galdu zuen progresistekin eta horren ondorioz, liberal moderatuek 1851ko konkordatua sinatu zuten Vatikanoarekin, non...

1. Zeri deritzogu Gerra Hotza?

II. Mundu Gerraren ostean Ameriketako Estatu Batuen (AEB) eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren (SESB) eta bakoitzaren blokearen (mendebaldeko blokea eta bloke komunista) arteko antagonismoari deritzogu.

2. Zeintzuk ziren mendebaldeko blokearen ezaugarriak? Nortzuk osatzen zuten?

AEB horren buruzagia izatea, eta kapitalismoa eta demokraziaren garrantzia. Mendebaldeko Europako herrialde gehienek osatu zuten, Espainia eta Portugal izan ezik.

3. Eta bloke komunistakoak?

SESB horren buru izatea, eta sistema ez demokratikoa eta ekonomia sozialistaren (planifikatua) garrantzia.

4. Non gertatu ziren lehen tentsioak?

Iranen eta Turkian.

5. Zertan oinarritu zen Gerra Hotzean sortutako sistema bipolarra?

• Armamentuaren

1. Europako Potentzien Arteko Gatazkak

Frantzia vs. Alemania

• XIX. mendeko azken herenean, Frantziaren eta Alemaniaren arteko harremanak oso tirabiratsuak izan ziren.
• Frantziak Alsazia eta Lorena eskatzen zituen (Prusiaren aurkako gerran galdu zituen).
• XX. mendearen hasieran, koloniekin lotutako eskakizunek ere tentsioak ekarri zituzten.

Austria-Hungaria vs. Errusia

• Balkanetako eremuaren kontrol politiko eta ekonomikoa lortu nahi zuten.

Alemania vs. Britainia Handia

• Estatu hauek industria-garapen eta merkataritza-jarduera handiena zuten.

2. Gerraren Zergatiak

1. Europako potentzia handien arteko areriotasuna.
2. Blokeen eraketa.
3. Armamentu norgehiagoka.
4. Kolonietako gatazkak: Marokoko Krisia.
5. Balkanetako Krisia.
6. 1914ko Uztaileko Krisia.

3. Marokoko Krisiak

Marokoko

Gaia: Bigarren Errepublikaren Hastapenak eta Etapak

Errepublikaren ezartzea

Primo de Riveraren azken garaian oposizio soziala antolatzen.

Behin-behineko Gobernua

1931-04-12

Bigarren Errepublikaren Etapak

Azañaren Biurtekoa

Ezkerreko indar errepublikazale, sozialista eta nazionalistak bildu.

1. Erlijioaren auzia

2. Nekazaritza erreforma

3. Autonomiak

4. Erreforma militarra

5. Hezkuntza erreforma

6. Lan arloko legea

Azañaren Gobernuaren Krisia

1933an gobernua krisian sartu: koiuntura ekonomiko eskasa...

Biurteko Eskuindarra

1933ko hauteskundeetan CEDA eta erradikal errepublikarrak garaile.

Fronte Popularra

Gaia: Bigarren Errepublika eta Gerra Zibila EHn

Bigarren Errepublika EHn

Euskal Herriko indar politikoak

Autonomia estatutuaren aldeko ekimenak

• Lizarrako estatutua:

1. Trantsizio Demografikoa

Aintzinako Erregimeneko Europa demografia zaharra zuen jaiotza eta heriotza tasa oso handiak ditu ( ANTISORGAILU/LANA; JANARI TXARRA/EPIDEMIA)

2. Industriaurreko Ekonomia Nekazaritzan Oinarritua

Aro modernoan 1 sektorea zen garrantzitusnea, 80% nekazaritza eta abeltzaintza, eskasian bizi baita miserian. Produktibitate txarren arrazoaiak atzerapen teknologikoak, lehortzeak, uholdeak eta izozteak. Ez zegoen garatua aeltzintza beza ez zegoen deno aragia. Jauntxoen erregimena lurraren zati handi bat jaun feudalen jabetzakoa zen LAIKOAK eta ELIZAKO KIDEAK, Lurralde jaurregia: jauntxo zen lurren jabe eta nekazariek errenta ordaindu, lursailak lantzearen truke. Jundikzio jaurregia; Jauntxoek justiziaren ardura, karugak izaendatu...