Greziera ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Boterea eta legitimitatea

Nork agindu behar du?

Gizarte guztietan bada era bateko edo besteko antolamendu kolektiboren bat, taldearen funtzionamendua iraunaraztearren eginkizunak banatzeko. Gizarte konplexuetan, gizabanakoen kopurua handia denetan, koordinazioko eginkizun horiek botere politikoaren bidez betetzen dira.

Botere politiko deritzo besteak modu jakin batean jokatzera behartzeko ahal edo indarrari. Botere politikoaren kontrolak bizilagun guztiei zer egin behar duten agintzeko ahala ematen dio gizabanako, talde edo instituzio bati. Botere politikoa legitimoa da obeditu behar dutenek baliozkotzat daukatenean hura gauzatzeko modua.

Horrek zer esan nahi duen argitzeko, bi kontzeptu bereizi behar dira aurrena: boterea eta autoritatea. Norbaitek...

Segurtasun Kolektiboaren Porrota eta Gerrarako Bidea (1930-1939)

Nazioen Elkartearen eraginkortasun eza faxismoaren aurka

• Japoniak, Italiak eta Alemaniak kanpo-politika erasotzaile eta espantsionistak hasi zituzten.
• Lehengaiak kontrolatzeak harrokeria bultzatu zuen.
• Japoniak Mantxuria inbaditu eta protektoratua ezarri zuen, baina ondoren kanporatua izan zen.
• 1933an, Hitlerrek aldaketak egin zituen.
• Alemaniak Nazioen Elkartea utzi eta geroago Sarre eskuratu zuen (1935).
• Hitlerrek Renania eskualdea militarizatu zuen.
• 1935ean, Italiak Etiopia inbaditu zuen, eta Nazioen Elkartetik kanporatua izan zen.

Faxismoaren arteko lankidetza

• Italia Alemania naziaren alde jarri zen.
• Bien arteko lankidetza areagotu zen.
• Erroma-Berlin Ardatza sortu zen (1936).
• Hitlerrek,

Aliatuen Ofentsiba (1942-1945)

1942. urtean gerraren norabidea aldatu zen: fronte guztietan galtzen hasten dira alemaniar tropak eta aliatuek japoniar tropak geldiarazi zituzten Ozeano Barean. Alemaniarrek erasotzeko gaitasun guztia galdu zuten eta ofentsibatik defentsibara igaro ziren. Aliatuek Italiako inbasioari ekin zioten.

Gerraren bilakaera eta erabakigarriak

• 1943: Ozeano Barean japoniarrak geldiarazi zituzten eta erasoari ekin zioten.
• 1944: Errusiako armada ofentsiba arrakastatsua hasi zen eta Alemaniaren mugetaraino heldu zen.

Aliatuek, Alemaniak erantzuteko gaitasunik ez zuela eta Errusiaren hedapena mehatxu handia zela oharturik, Normandiako lehorreratzea hasi zuten, Berlinera errusiarrak baino lehen heltzeko. Aliatuek Alemaniako hirien...

INGURUNE FILOSOFIKOA

FILOSOFIA HEGELIARRA ETA SISTEMA HEGELIARRA

Filosofia Marxiarrean beste pentsalari batzuen eragina ezinbestekoa da. Hona hemen, era sintetiko batean, eragin nabarmenak:

FILOSOFIA HEGELIARRAREN ERAGINA

XIX. mendea dialektikaren mendea izango da. Baina ez da dialektika zentzu platoniarrean izango, baizik eta Heraklitoren dialektika. Heraklitok bezala, filosofia garaikidean ere, azpimarratzen da errealitateak duen gaitasuna etengabe mugimenduan egoteko eta aldatuz joateko. Era berean, errealitatea osagai kontrajarrietan oinarritzen dela aldarrikatzen du.

Filosofia Hegeliarrak bi muturreko interpretazio izango ditu: alde batetik, Ezker Hegeliarra, eta bestetik Eskuina Hegeliarra.

• Eskuina Hegeliarra: Estatuaren kontzeptua eta erlijioarena

Botere Politikoaren Jatorria

Botere politikoaren jatorria ulertzeko, nola, noiz eta zergatik sortu zen jakin behar dugu. Gizarte gehienetan aspalditik dagoen egitura da.

Orokorrean, gizarte-talde batek gizarte osoari bere borondatea bortizki ezartzean sortu zen.

Nietzsche filosofoaren arabera, botere politikoaren oinarria batzuek besteen nagusi izateko duten grina da.

Botere Politikoaren Zilegitasuna

Botere bat legitimoa den galdetzen dugunean, botere hori egon behar den ala ez galdetzen dugu, hau da, botere hori ona ala txarra den. Kasu honetan, ez dugu boterearen jatorria galdetzen.

Botere guztiak ez dira legitimoak. Zer den zilegi bereizteko irizpideak behar ditugu.

Gizartea Antolatzeko Moduak

• Tribala: Komunitate txikiak dira. Familia-loturetatik

Gerraren hasiera eta hedapen nazia (1933-1939)

• 1933: Hitlerrek agintea hartu zuen.
• 1935: Sarre okupatu eta berrarmatzeari ekin zion.
• 1936: Renania militarizatu zuen (Versaillesko Ituna urratuz). Espainiako Gerra Zibilean Erroma-Berlin ardatza sortu zen, Francori lagunduz.
• 1938: Austria (Anschluss) okupatu zuen. Ondoren, Sudeteak bereganatu zituen. Municheko Itunaren bidez, Sudeteak bereganatzea utzi zioten, erasoak gelditzearen truke.
• 1939: Hitlerrek Txekoslovakia eraso zuen, eta gero Lituania. Mussoliniren politikek boterea handitu zuten.
• 1939: Polonia inbaditu zuen irailaren 1ean; irailaren 3an, Frantziak eta Ingalaterrak gerra deklaratu zioten. Itun germaniar-sobietarra sinatu zen: elkarri ez erasotzea, Polonia zatitzea eta estatu batzuk SESBrentzat

Erdi Aroa: Teozentrismoa eta Feudalismoa

Ideologia

1. Teozentrismoa: Jainkoa zen unibertsoaren zentroa eta gauza guztien erdian jartzen zen pentsamoldea.
2. Jainkoaren eta dogmekiko menpekotasunean bizi ziren, predestinazioan sinesten zuten.
3. Autoritate-irizpideetan edo egia eztabaidaezinetan (dogmetan) oinarritutako postulatuak onartzen ziren.

Politika

• XII. mendera arte: "Primus inter pares". Feudoak oso independenteak ziren.
• XII. mendetik XIV. mendera arte: Burgesen laguntzarekin, erregeek autoritatea berreskuratzeko borroka hasi zuten.

Ekonomia

• Ekonomia sistema feudala zen nagusi.
• Autokontsumorako nekazaritza zen nagusia.
• Aberastasuna lurrak eta abereak edukitzeak neurtzen zuen.
• Hirietan sortutako merkataritza garatu gabekoa zen.

Erlijioa

• Erlijioa bizitzaren

Bigarren Mundu Gerra

Hasiera eta aldeak

• Hasiera: 1939-09-01 (Alemaniak Polonia inbaditu zuen)
• Amaiera: 1945-09-02 (Japoniaren errendizioa)
• Aldeak:
  • Ardatzak: Alemania, Italia, Japonia, Hungaria, Errumania, Bulgaria, Eslovakia.
  • Aliatuak: Erresuma Batua, Frantzia, Estatu Batuak, Sobietar Batasuna.
  • Neutralak: Espainia, Suedia, Turkia, Portugal...

Kausak

• Lehen Mundu Gerrako bake-itunen ondorioak: Alemaniaren umiliazioa.
• Alemania: biziespazioa eta nazionalismoa.
• Italia: espantsio militarra (Etiopia, Balkanak).
• Japonia: Txinan hedatu nahi zuen.
• Autarkia, protekzionismoa, militarismoa: desfileak, armamentua.
• Lurralde-gatazkak: Sudeteak, Alsazia, Polonia, Albania...

Faseak

1. Ardatzaren nagusitasuna (1939–1941)

• Alemania: Polonia, Herbehereak, Belgika, Frantzia (Vichy

Bigarren Mundu Gerra: Kausak eta Hasiera

Kausak

• Jatorria:
  • Lehen Mundu Gerrako itunak.
  • Errusiako Iraultza (komunismoaren garaipenak sentimendu kontrajarriak ekarri zituen).
  • 1930eko hamarkadako Depresio Handia.
  • Herrialde demokratikoek eta Nazioen Elkarteak erakutsitako ahulezia.
• Faxismoaren hedapena:
  • Japoniak Mantxuria okupatu zuen (1931).
  • Pangermanismoa (alemaniarrak bizi ziren lurralde guztiak bateratzea).
  • 1935ean, Italiak Etiopia inbaditu zuen.
  • Alemaniak Sarre berenganatu zuen eta 1936an Renania militarizatu.
  • Hitlerrek Antikominter Ituna sinatu zuen Japoniarekin, SESBen aurka.
• Gerra leherrarazi zuen gertaera:
  • Hitlerrek Polonia berenganatu nahi zuen.
  • Poloniak aliantzak sinatu zituen Frantziarekin eta laguntza ituna Britainia Handiarekin.
  • 1939an, Alemaniak