Greziera ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Alderdi Politikoen Kritika

Bi alderdi politikoen arteko dinamika aztertzen da, eta talde politikoen osaketa zehazten da. Alderdi politikoak ez direla benetakoak argudiatzen da, nazioaren interesak defendatu beharrean, bereaienak lehenesten dituztelako. Goi mailako jendeak osatzen zituen alderdiak, eta hauek beren interesen alde bakarrik egiten zuten lan. Beren zereginak herrialde osoko zergak ezartzea eta kobratzea ziren, nahiz eta askotan beraiek ez zituzten ordaintzen. Parlamentuan eserleku bat izatea eta goi karguak betetzea armadan, administrazioan eta negozioetan ziren haien helburuak. Laburbilduz, egiten zuten guztia beren interesak defendatzeko zen, eta ez ongizate publikoa lortzeko.

Gobernuaren Antolamenduaren Kritika

Gobernuaren antolamendua...

Alemania Nazia

Barne Politika

Politika

Estatu totalitarioa zen: alderdi bakarra zegoen, eta estatuaren aparatuak eta armadak haren kontrolpean zeuden. Botere osoari eusteko, Estatu Poliziala ezarri zuen, SSen eta Gestaporen bidez. Lan horretan, propaganda erabiltzea ere oso garrantzitsua izan zen, eta naziak maisuak izan ziren horretan, komunikabideen kontrolaz baliatuz. Haien helburua herritarren pentsaera bateratzea eta Alderdiaren irizpideetara makurtzea zen.

1933. urteaz geroztik, erregimenaren aurkako edozein oposizio mota ezabatzeko, lehen kontzentrazio-esparruak eraiki ziren.

Gizartea

Hitlerrek eta alderdiak sortutako erakundeek gizabanakoaren eta gizartearen gaineko kontrola ezarri zuten. Führerra zen lider bakarra, eta propaganda naziak...

Bigarren Mundu Gerraren Zergatiak

Bake Faltsua

Versaillesko Itunean hartutako erabakiek zailtasun ekonomiko handiak eta ezegonkortasun politikoa eragin zituzten gerra galdu zuten herrialdeetan. Faxismoaren gorakadak nazien espantsionismoa ekarri zuen. Japoniak areagotu egin zuen politika inperialista Asian.

Alemaniaren Politika Espantsionista

Alemaniak, Japoniak eta Italiak Nazioen Liga (NL) utzi zuten. Hemen ikusi zen Alemaniak Reich handi bat sortu nahi zuela. 1935eko hasieran, Hitlerrek Sarre eskualdea anexionatu zuen. 1936an, Renania berriz militarizatu zuen; Renania Frantziarekin eta Herbehereekin muga egiten zuen lurralde alemana zen. Versaillesko Itunean debekatu zuten lurralde hau berriz militarizatzea.

Ardatzaren Sorrera

1935etik aurrera,...

Ortegaren Perspektibismoa

Ortegak perspektibismoa garatzen du errealitatearen eta egiaren ezagutzaren teoria gisa. Bere oinarrizko printzipioa da ez dagoela errealitateari buruzko ikuspuntu absolutu bat, baizik eta hainbat perspektiba osagarri. Perspektibismoa idealismoaren eta errealismoaren artean kokatzen da, hau da, benetako errealitatea ez da ni pentsalaria, ezta gauzak ere; baizik eta subjektu pentsalariaren eta gauzen arteko bizikidetza eta elkarrekiko eragina dago. Perspektibismoaren arabera, benetako ezagutza, egia eta errealitatea hainbat perspektiba edo ikuspuntutatik eskaintzen dira. Ez dago errealitateari buruzko ikuspuntu absolutu bat, baizik eta perspektiba aniztasun bat, bat ez datozenak, baina osagarriak direnak, bakoitza, subjektu...

II. Mundu Gerra (1939-1945)

1. Arrazoiak

• 1929ko Krisia: Wall Streeteko krakak mundu osoko gainbehera ekonomikoa eragin zuen.
• Kanpo politika erasokorra eta espansionista: (Japonia, Alemania, Italia aurrera).
  • Japoniak: Mantxuria okupatu.
  • Hitler Alemaniako kantzilerrak: Versaillesko Ituna baztertu eta Polonia inbaditu (II. M. G. sortu).
  • Italiak: Etiopia inbaditu.
• Faxisten arteko aliantzak:
  • Italia + Alemania = "Erroma-Berlin Ardatza".
  • Alemania + Japonia = "Antikomitern Ituna".
  • Alemania + SESB = "Germano-Sobietar Ituna".
• Nazioarteko politikaren porrota: Alemania, Japonia eta Italia Nazioen Elkartetik bota zituzten, espansionistak zirelako eta lurraldeak bereganatu nahi zituztelako.

2. Ezaugarri nagusiak

• Gerra handia.
• Armada ikaragarriak.
• Kontinente eta itsaso

Ortegaren planteamenduak hiru arotan garatzen dira: Aro objektibista, Aro perspektibista eta Aro arraziobitalista.

Objektibismoa eta Gizarte Ikuspegia

Objektibismoa Ortegaren Lehen Aroan

Haren ustez, Espainia Europatik urruntzen duten joerak literatura egiteko zaletasuna eta eztabaida antzuetan aritzea dira. Ortegaren aburuz, espainiarren atzerapen sozial, politiko, tekniko eta kulturala gainditzeko, ezinbestekoa da jarrera intelektualak Espainian errotzea.

Ortegarentzat, Neokantiarren mezua «gauzetara beraietara jotzea» da. Zalantzarik gabe, lehen aro horretan, adimen-eredu bat proposatu nahi du bere garaiko Espainiako zientzia-zereginari eskaintzeko, gabezia larriak ikusten baitizkio.

Gizarte Egitura: Masak eta Elitea

Gizarteak estatu bat sortzen...

Nazismoa eta Faxismoa: Ideologia eta Ezaugarriak

Faxismoaren ezaugarri orokorrak:

• Buruzagia gurtzea
• Estatuaren nagusitasuna
• Indarkeria eta gerra gorestea

Nazismoaren berezko ezaugarriak:

• Arrazismoa
• Balio tradizionalak eta pentsamolde arrazista

Arraza-politika nazia:

• Behe eta goi mailako arrazak aldarrikatzen zituen.
• Alemaniako arraza arioa goi mailako arraza zen.
• Arraza garbitasuna: perfektuak ez ziren guztiak giltzapetu eta/edo hiltzen zituzten (eroak, adimen eta gorputz urrituak eta homosexualak).
• Politika antisemita sistematikoa:
  • Judeuei lanbide gehienetan jardutea debekatu zitzaien.
  • Judu eta arioen arteko ezkontzak eta sexu-harremanak debekatu zituzten.
  • Judeuek tratu txar fisikoak jasaten zituzten (Kristal Hautsien Gaua).
  • Bigarren Mundu Gerran, juduak

Atxikirik -> loturik / Arindu -> leundu / Altzoan -> magalean / Arbuiatuko -> mespretxatuko / Arras -> guztiz / Ausiki -> hozka / Artaziak -> guraizeak / Amarruei -> maltzurkeriei / Antzeman -> nabaritu / Abaildua -> eroria / Artez -> zuzen / Arrapaladan -> lasterka / Aintzira -> laku / Askoren -> anitz / Agortzen -> amaitu / Alderatu -> elkartu / Amore Eman -> etsi / Aholkuak -> kontseiluak / Astirik -> beta / Arestian -> oraintsu / Abagunerik -> aukera / Antolatu -> atondu / Aztarnak -> arrasto

Bare -> lasai / Bebarrua -> atari / Berretsi -> baieztatu / Baliatzen -> balio izan / Burutu -> egin

Dela Eta -> dela kausa

Ezagutu -> aitortu / Egundokoak ->...

Bigarren Mundu Gerraren Gudu eta Fronte Nagusiak

Ekialdeko Frontea: SESB-ren Inbasioa

1941eko ekainean, Alemanek Sobietar Batasunarekin ituna hautsi eta Sobietar Batasuna inbaditzeari ekin zioten. Naziak tximista-gerraren taktikaz baliatu ziren. Erraz konkistatu zituzten Letonia, Lituania, Bielorrusia eta Ukraina, eta Mosku eta Leningrad hirien sarreraraino iritsi ziren. Han eutsi zieten sobietarren defentsek. Sobietar armadak berrantolatu eta Stalingradeko Guduari ekin zion, Alemanen lehen porrota izan zena. Europako mendebaldeko frontean ez bezalako ezaugarriak izan zituen; soldaduen bizitzak gutxietsi zituzten.

Ozeano Bareko Gerra

Japoniak Indotxina okupatu zuen, Frantziaren kolonia bat zena. Estatu Batuak interes ekonomikoengatik negoziatzen...