DBH mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Eboluzio Demografikoa

Grafiko lineal honetan hiru etapa bereizten dira:

• Erregimen demografiko zaharra
• Trantsizioa
• Erregimen demografiko modernoa

Etapa bakoitzean jaiotza- eta heriotza-tasak milakoetan azaltzen dira.

• Erregimen demografiko zaharrean jaiotza- eta heriotza-tasak altuak dira, baina heriotza-tasak gorabeherak izaten ditu. Biztanleria gutxi hazi zen gerren, gaixotasunen, goseteen eta abarren ondorioz.
• Trantsizioaren lehenengo zatian jaiotza-tasa mantentzen da, baina heriotza-tasa nabarmen jaisten da (%45etik %17ra). Hazkunde hau Industria Iraultzaren ondorioz gertatu zen.
• Trantsizioaren bigarren zatian jaiotza-tasa jaitsi egiten da eta heriotza-tasa jaisten jarraitzen du.
• Erregimen demografiko modernoan jaiotza- eta heriotza-tasak baxuak dira

Klima mediterraneoa Espainian

Jaiotza-tasa munduan

Jaiotza-tasa kontzeptuak hiri batean jaio diren haurren kopurua adierazten du.

Jaiotza-tasari eragiten dioten faktoreak

• Garapen ekonomikoa: Herrialde garatuetan, seme-alabak ekartzea zama ekonomikotzat jotzen da. Herrialde azpigaratuetan, ordea, seme-alabak oso gazte hasten dira lanean, eta gurasoak zahartzen direnean zaintzen dituzte.
• Kultura: Zenbait kulturatan, prestigioa ematen diote seme-alaba kopuruari. Mendebaldeko herrialdeetan, ezkontzeko eta lehenengo haurra ekartzeko adina atzeratzen ari da.
• Gizarte egitura: Emakumearen emantzipazioak eta lan mundura sartzeak seme-alaba kopuruan du eragina.
• Faktore biologikoak: Jaiotza-tasa handiagoa izango da gazte asko badaude zahar asko badaude baino.
• Erligioa: Ia erlijio guztiek

Lehen Sektorearen Ezaugarri Orokorrak

Europar Batasuneko lurren % 77 baino zertxobait gehiago landa-lurra da. Lur horien % 47 nekazaritzako jardueretarako erabiltzen da, eta gainerako % 30a basoa da. Landa-eremu horretan bizi da EBko biztanleen % 56, baina EBko biztanleria okupatuaren % 5ek bakarrik lan egiten du lehen sektorean.

Lehen sektoreak garrantzia galdu du Europar Batasuneko ekonomian. Haren ekoizpenaren balioa ez da iristen BPGd-aren % 3ra, nahiz eta kopuru hori % 6koa izan aintzat hartzen badugu nekazaritzako elikagaien industriaren ekoizpena ere, lehen sektorea hornitzaile duena.

Nekazaritza eta Abeltzaintza: Ekoizpena eta Ustiategiak

Nekazaritzako ekoizpena askotarikoa da: zerealak (batez ere, garia, espelta eta artoa), bazka, hazi...

Espainiako Klimaren Elementuak

Haizea

Haizea aireak lurraren gainazalarekiko egiten duen mugimendu horizontala da. Presio-desberdintasunen ondorioz sortzen da, eta beti goi-presioko guneetatik behe-presiokoetara mugitzen da.

Espainian mendebaldeko haizeak dira nagusi, baina beste haize mota batzuk ere badaude:

• Tokiko haizeak (Ziertzoa, Levantea eta Tramontana)
• Kanariar uharteetan: haize alisioak eta kalima.

Prezipitazioak

Prezipitazioak hodeietatik lurraren gainazalera erortzen den ura dira, bai egoera likidoan, bai solidoan. Milimetrotan (mm) edo metro koadroko litrotan (l/m²) neurtzen dira, plubiometroarekin.

Aireko ur-lurrunak gora egin, hoztu eta kondentsatzean sortzen dira prezipitazioak. Airearen goratzearen arrazoiaren arabera, hiru prezipitazio...

Espainiako Errepide Sarearen Maparen Iruzkina

Espainiako mapan ikus dezakegun bezala, errepide-sare zabala dugu; haien artean autobideak eta autobiak, eraikitze-fasean dauden bideak eta gainerako errepideak bereiz daitezke. Mapak adierazten duenez, Madriletik autobide eta autobia ugari igarotzen dira, eta gainerakoak Espainia osoan zehar hedatzen dira.

Garraiobideak: Errepide bidezko garraioa

Errepideek biztanleria-guneak elkarrekin lotzen dituzte; beraz, funtsezko azpiegitura dira irisgarritasuna bermatzeko eta lurraldea egituratzeko. Sarearen gaineko eskumenak banatuta daude. Estatuko sareak herrialdeko biztanleria-gune nagusiak lotzen ditu, nazioarteko sarearekin konektatuz.

Sarearen diseinu erradiala

Penintsulako errepide-sarearen diseinua erradiala...

Industriaren Kokapena Espainian

Industria etekin gehien lortzeko faktore mesedegarrienak eskaintzen dituzten espazioetan kokatzen da. Faktore horiek industria-sektore bakoitzerako eta denboran zehar aldatu egiten dira.

A) Industria Kokapena 1855-1975

1. Industria kokatzeko faktore klasikoak

1855-1975 aldian, industria kokatzeko faktore “klasikoek” eragin handiagoa izan zuten:

• Lehengaietatik eta energia-iturrietatik hurbil egotea.
• Kontsumo-merkatu zabala. Horri esker, enpresek gutxieneko errentagarritasuna izan dezakete eta eskala-ekonomiak sortzen dira.
• Eskulan ugari eta merkea edo lan egiteko ondo prestatua.
• Garraio sistema eraginkorrak produktuentzat.
• Kapitala erakartzeko gaitasuna.
• Laguntza sektoreak: zerbitzuak, azpiegitura onak eta ekipamenduak.

Espainiako Immigrazio-politika

Espainiak immigrazio-politika du, immigrazioa alderdi guztientzat mesedegarria izan dadin.

Immigrazio-politikaren esparrua

Europar Batasuneko asilo- eta immigrazio-politikak eta Atzerritarrei buruzko Legeak osatzen dute:

• EBko asilo- eta immigrazio-politika: 1999an ezarri zen. Asiloen eta bisatuen sistema erkidea sortu da, eta estatu kideen arteko lankidetza sustatzen da immigrazio klandestinoaren aurka, informazioa trukatuz eta Europar Batasunaren kanpoko mugak kontrolatuz. Hala ere, estatu kideek dute immigranteak hartzearen eta integratzearen gaineko erantzukizuna.
• Atzerritarrei buruzko Legea: Immigrazioaren inguruko alderdi guztiak arautzen ditu: herrialdean sartzea, modalitateak, eskubideak eta askatasunak, lan-