DBH mailako Geografia ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Nekazaritza: Faktore Fisikoak eta Giza Faktoreak

Nekazaritza lurra lantzea da, giza eta animalia kontsumorako elikagaiak eta industriarako lehengaiak eskuratzeko.

Zenbait faktore fisikok eta giza faktorek eragina dute nekazaritzan.

Nekazaritzaren Faktore Fisikoak

Hiru dira nekazaritzan eragina duten faktore fisiko nagusiak:

• Klima. Landare bakoitzak tenperatura, eguzkialdi eta hezetasun jakin batzuk behar ditu hazi ahal izateko. Horregatik, klima-zona bakoitzean, labore batzuk hobeto hazten dira beste batzuk baino.
• Zenbait klima-faktorek nekazaritza oztopatzen dute. Laboreak ez dira hazten oso tenperatura altuko lekuetan, tenperatura baxukoetan edota oso euri gutxi edo euri gehiegi egiten badu.
• Erliebea. Altitudean igo ahala, tenperaturak behera egiten

EAEko Hiri Hierarkiaren Mapa: Iruzkina (2006)

Aurrean dugun mapak EAEko hiriek 2006an zuten hierarkia erakusten digu. Honako ezaugarri hauek ditu:

a) Hirien Garrantzia eta Eragin-Eremua

Hirien garrantzi demografiko, funtzional eta eragin-eremuaren arabera, hierarkia bat ezagutzen da:

Euskal Sistema Polinuklearra

Hierarkia horren barruan Euskal Sistema Polinuklearra dago, Bilboko metropoli-eremuak eta Gasteizek osatzen dutena. Mapan ikur handienekin adierazita ageri dira.

Bilboko Metropoli-Eremua

Bilboko metropoli-ingurua EAEko pilaketa demografiko handiena da. Industria-eginkizunak, merkataritza eta negozioak ditu. Inguru honen eragin-esparrua autonomia erkidego osoan hedatzen da, eta nazioarteko lotura aipagarriak ditu Bilboko portuko salgaien trafikoaren...

Nekazaritza ibiltaria edo luberritzea:

Eremu tropikaletako lurzoruak, oso pobre denez, denbora asko behar du leheneratzeko uzta bakoitzaren ondoren. Horrenbestez, nekazariek laborantza-eremuz aldatu behar izaten dute aldian-aldian.Nekazaritza-lanean, lehenik eta behin, baso-eremu bat mozten da, eta landaredia erre. Ondoren, lurra luberritu egiten da, errautsekin nahasteko, haiek baitira nekazaritza-mota honetan erabiltzen den ongarri bakarra. Gero, produktu ugari ereiten dira.

Nekazaritza ureztatu estentsiboa:

Laborantza ureztatuaren oinarria da laboreei ura botatzea, euri uraz gain, produktibitate handiagoko uzta lortzeko.Asia montzonikoko paisaia ureztatua da paisaia tradizionaletako bat. Ibaietatik gertu dauden eremuetan egiten da, eta haietan...

Nekazaritza

Nekazaritza deritzogu elikagaiak lortzearren lurzorua tratatzeko eta lurra lantzeko egin beharreko jarduera tekniko eta ekonomikoen multzoari.

Nekazaritzaren ezaugarriak

• Baldintza naturalak: Klima, erliebea eta lurzorua. Tenperatura- eta hezetasun-baldintza eta lurzoru-mota batzuk emankorragoak dira.
• Biztanle-kopuruaren handitzea: Elikagai gehiago ekoitzi beharra ekarri du, eta nekazaritzarako lurrak behar dira.
• Nekazaritza-politikak: Gobernuek hobekuntza-planak ezartzen dituzte.
• Baliabide teknikoak: Bi multzo nagusitan banatzen dira: iraupeneko nekazaritza eta merkatuko nekazaritza.

Abeltzaintza

Abeltzaintza tradizionala

Abeltzaintza tradizionalean, animalia-jatorriko produktuak autokontsumorako dira, eta abereak lurra lantzeko erabiltzen...

Lurreko klima-zonak anitzak dira, eta bakoitzak bere ezaugarri bereziak ditu, bai tenperaturari, prezipitazioei, landarediari eta faunari dagokienez, bai gizakiaren jarduerei dagokienez. Jarraian, klima-zona nagusien deskribapen zehatza aurkituko duzu:

Ekuatoreko Klima

• Kokapena: Ekuatorearen inguruan.
• Tenperatura eta prezipitazioak: Beroa eta hezea beti. Emari ugari eta erregularra.
• Landaredia: Basoa beti berdea da, eta landareak altueraren arabera mailakatuta daude.
• Fauna: Hegazti koloretsuak, narrastiak.
• Giza jarduerak: Jende gutxi bizi da, bero eta hezetasun handia dela eta; tribu batzuk baino ez.

Klima Tropikala

• Kokapena: Ekuatorearen iparraldean eta hegoaldean.
• Tenperatura eta prezipitazioak: Tenperatura altuak dira beti. Prezipitazio ugariak,

Nekazaritza eta Abeltzaintza

Nekazaritza motak

Nekazaritza Estentsiboa

Nekazaritza estentsiboa nekazaritza-ustiapen mota bat da, non lur-hedadura handiak erabiltzen diren. Etekin txikiak ematen ditu, inbertsio gutxi egiten delako eta teknika tradizionalak erabiltzen direlako. Gaur egun, gero eta teknika modernoagoak eta mekanizazio handiagoa erabiltzen dira.

Nekazaritza Intentsiboa

Nekazaritza intentsiboa lur-azalera txikian kokatzen den nekazaritza-ustiapen mota bat da. Etekin handiak ematen ditu lan-arloan edo teknika aurreratuen erabileran inbertsio handiak egiten direlako.

Nekazaritza Ustiapena eta Paisaia

Nekazaritza Ustiapena

Nekazaritza-ustiapena nekazal enpresa edo nekazariaren beraren esku dagoen nekazaritza produkzioa da.

Nekazaritza Paisaia

Nekazaritza

Espainiako Biztanleriaren Banaketa eta Lurralde Desorekak

Espainiako biztanleriaren bolumena 46,65 milioi pertsona zen 2018an, Europar Batasuneko bosgarrena. Biztanleria-dentsitatea handituz joan da denborarekin, eta 92,33 biztanle/km²-ra heldu da, Europar Batasunaren batez bestekoa baino apalagoa. (Azken zentsua 2011n egin zen, hamar urtean behin egiten baita).

Banaketa aztertuz gero, ezaugarri nagusia lurraldeen arteko desoreka da. Dentsitate handiko eremuak Madrilen, periferian, Balear Uharteetan, Kanarietan, Ceutan eta Melillan daude. Dentsitate txikiko eremuak penintsularen barrualdean daude. Bestalde, eremu guztietan handiagoak dira hiri-dentsitateak landakoak baino, eta itsasertzeko zerrendetakoak barrualdekoak baino; balio apalenak mendietakoak...

Gaur egungo barruko migrazio motak

1. Laneko migrazioen motibazioa lana izaten da, eta gazte helduak dira protagonistak. Emigrazioa inguru zaharretatik, gainbeheran dauden hiri industrializatuetatik eta hiri-nukleoetatik dator, eta beste eskualde edo probintzia bereko dinamismo ekonomiko handiagoko guneetara jotzen dute.

   • Beste eskualde batzuetako probintzietara egindako migrazioak gutxitu egin dira, migrazio-saldoak eraginda.
   • Saldo positiboak dituzte Mediterraneoko eta Ebro haraneko inmigrazio eremu nagusiek.
   • Saldo positiboak eta negatiboak txandakatzen dituzte emigrazio-probintzia askok.
   • 1975etik aurrera, urtaroko edo zenbait urtetarako izaera duten migrazioak egiten dira, koiuntura ekonomikoari eta lan-merkatuaren gaur egungo malgutasunari lotuta.

Espainiako arro hidrografikoak

Espainiako arro hidrografikoak: topografiak eta klimak hiru isurialde hidrografiko handi mugatzen dituzte.

a) Isurialde kantauriarra

Ipar-mendebaldean dago eta lurraldearen %4 hartzen du. Prezipitazioen erregulartasunak eta ugaritasunak (urtean 1.350 mm batez beste), gorabehera handirik gabeko tenperaturekin batera, ibai emaritsu eta erregularrak eragiten dituzte. Itsasotik hurbil dauden mendietan jaiotzen dira. Sorburutik kostaraino (100 km) garaiera-aldea handia denez (batzuetan 2.000 m), uholdeak ohikoak dira. Haran sakonak sortu dira, emariek eta aldapek uraren higatzeko gaitasuna areagotu dutelako.

Ibai nagusiak: Bidasoa, Deba, Ibaizabal, Sella, Nalón eta Navia.

b) Isurialde atlantikoa

Goi-lautadako ibai handiek...