Fisika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta problemak

Efektu Fotoelektrikoa

Deskribapena

Gainazal metaliko batzuk argiaren eraginpean jartzean (argi ikusgaia edo ultramorea), gainazal horiek elektroiak igortzen dituzte (fotoelektroi izenekoak). Fenomeno horri efektu fotoelektrikoa deritzo.

- W -> elektroiak metaletik erauzteko egin beharreko lana, 0 lotura-energiaren menpekoa. Erauzketa-lana edo metalaren lan funtzioa deritzo.

- V -> Anodoa negatiboki konektatzen denean aldarapen-potentzialaren balio konkretu bat non d elektroirik ez den iristen anodora. Geldiarazpen-potentziala deritzo. E_zmax = e · V_d

Fisika Klasikoak Azaltzen Ez Dituen Fenomenoak

1. Elektroien igorpena f maiztasuna, maiztasun minimo bat baino handiagoa denean bakarrik gertatzen da: maiztasun minimo hori metal bakoitzaren ezaugarri

Eremu Fisikoak: Definizioa eta Motak

Espazioaren zonalde bateko puntu bakoitzean magnitude fisiko batek balio bat hartzen badu, eremu bat dugula esango dugu.

Eremu Motak

Eremu Eskalarrak

Eremua definitzen duen magnitudea eskalarra da.

Adibide ezagunak:

• Tenperatura eremua
• Presio eremua (biak meteorologian asko erabiliak)

Eremu Bektorialak

Eremua definitzen duen magnitudea bektoriala da.

Aurten ikasi behar ditugun eremuak mota honetakoak izango dira:

• Eremu grabitatorioa
• Eremu elektromagnetikoa, etab.

Eremuen Ezaugarriak

Eremu Uniformea

Eremu bat uniformea dela esaten da bere puntu guztietan balio berdinak baditu.

Adibidez: grabitatea gure gelan.

Eremu Konstantea

Eremu bat konstantea da magnitude fisikoaren balioak ez direnean aldatzen denborarekiko.

Adibidez: igerileku...

Norabide berean baina aurkako noranzkoan hedatzen ari diren anplitude eta maiztasun bereko bi uhinen interferentziaz sortzen diren uhinei uhin geldikorrak deritze.

Esate baterako, uhin-higidura ingurune mugatuetan –hodi itxi batean edo muturretan finkaturiko soka batean– hedatzean sortzen dira uhin geldikorrak, ingurunearen muturretan sorturiko islapenen ondorioz.

Uhin Geldikor Baten Ekuazioa

Interferentziaren eraginez sorturiko uhin geldikor baten ekuazioa lortzeko, gainezarpen-printzipioa erabiliko dugu. Demagun OX ardatzaren norabidean elkarren aurkako noranzkoaz hedatzen ari diren bi uhin harmoniko ditugula, anplitude eta maiztasun berekoak. Koordenatu-jatorri modura islapena gertatzen den hormako puntua harturik, x abzisako puntuan t...

Faradayren Legea

Eremu magnetiko aldakorrek korronte elektrikoa induzitzen dute zirkuitu batean. Horretarako, korronte induzitua magnitude fisiko baten bidez kuantifikatu behar da. Magnitude hori korronte-intentsitatea izan zitekeen, baina korrontea zirkuitua egiteko erabiltzen den materialaren erresistentziaren araberakoa da. Hori dela eta, hobe da indar elektroeragile (IEE induzitua) deritzon magnitudea erabiltzea. [Formula]

Aplikazio Praktikoak

Faradayren legeak aplikazio praktikoak ditu sorgailu elektrikoetan:

• Alternadorea: Korronte alternoa sortzen du.
• Dinamoa: Korronte jarraia sortzen du.

Lenzen Legea

Faradayren saiakuntzatik abiatuta, zirkuitu batean induzitutako korronte elektrikoa zirkuituko fluxu magnetikoaren aldaketaren ondorioz sortzen...

Fusio Nuklearra: Etorkizuneko Energia

Zer da Fusio Nuklearra?

Fusio nuklearra deritzon erreakzioan, bi nukleo arin batu egiten dira, nukleo astunago bat eratuz. Prozesu horretan energia kantitate oso handia askatzen da. Adibidez, hidrogenoaren deuterio eta tritio isotopoen fusioa ezaguna da.

Fusio-erreakzioan, nukleoak asko hurbildu behar dira, eta haien arteko aldarapen elektrostatikoa gainditzeko energia handia behar da: aktibazio-energia. Horretarako, tenperatura oso altuak behar dira. Erreakzioa gertatzean, energia izugarria askatzen da, eta horrek erreakzioa mantentzen laguntzen du.

Etorkizuneko energia-iturritzat jotzen da, hondakin erradioaktibo arriskutsurik sortzen ez duelako eta erregaiak (adibidez, itsasoko uretako deuterioa) ugariak...

Sarrera

Erradiaktibitate naturala ezagutu zen garai berean, hainbat esperientzia egiten ari ziren atomoak partikulekin bonbardatuz (Rutherford-en eredu atomikoa). Horietan ere erradiazio naturalaren pareko portaera zuten erradiazioak gertatzen ziren. Horiek aztertzen jarraitu zuten, erreakzio nuklearren bidez erradiazio artifizialak eraginez. Horrela ikusi zen, nukleo atomiko astun batzuk zatitu egin daitezkeela, kanpotik eraginez, nukleo txikiagoetan, eta hori gertatzean energia kantitate handiak askatzen direla; hortik aurrera garatu da nukleoen fisioa deritzona.

Definizioa

Fisio nuklearra erreakzio nuklearra da, zeinean nukleo astun bat, neutroiez bonbardatuz, zatitu egiten den eta bi nukleo arin sortu. Prozesu horretan, zenbait neutroi eta...

Sarrera

Lupa optika geometrikoaren bidez azter daitekeen tresna optikoa da. Denok dakigu luparen eginkizun nagusia objektu txikiak handiago ikustea dela. Beraz, optika geometrikoaren bidez aztertuko dugu nola burutzen duen eginkizun hori.

Luparen Sistema Optikoa

Lupa lente konbergente bakar batez osatutako tresna optikoa da. Lente konbergenteek sortutako irudiak objektuaren posizioaren arabera aldatzen dira. Horrela, urruti dauden objektuen irudiak errealak, txikiagoak eta alderantzizkoak dira; baina fokua baino gertuago dauden objektuenak, berriz, birtualak, zuzenak eta handiagoak dira.

Horregatik, luparen eginkizun nagusia gertuko objektuak handiago ikusaraztea denez, objektua fokua eta luparen artean kokatu beharko da. Lupak objektura gehiago...

Coulomben Legea

Bi karga elektriko puntualen arteko erakarpen- edo aldarapen-indarra bi kargen biderkadurarekiko zuzenki proportzionala da eta bien arteko distantziaren karratuarekiko alderantziz proportzionala.

Ezaugarriak:

• Indarra kargak lotzen dituen lerro zuzenaren norabidekoa da.
• Kargak zeinu berekoak direnean, indarra aldaratzailea da.
• Bi kargak aurkako zeinukoak direnean, elkar erakartzen dute.
• Distantziarako indarrak dira, eta ez da inolako ingurune materialik behar kargen artean indar horiek eragin dezaten.
• Beti binaka agertzen dira, akzio-erreakzioaren printzipioaren arabera. Hau da, F₁₂ eta F₂₁ indarrek modulu eta norabide berak dituzte, baina elkarren aurkako noranzkoa dute: F₁₂ = -F₂₁ | F₁₂ = F₂₁ = k |q₁||q₂|/r².
• Gainjartzearen printzipioa