Batxilergoa mailako Fisika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Indar-eremu kontserbakorrak eta energia

Gorputz bat altuera jakin bateraino igotzeko, lana egin behar dugu indar grabitatorioen aurka. Lan hori, egindako bidea edozein delarik ere, pilatu egiten da energia potentzial modura, eta geroago erabat berreskura daiteke. Horrek adierazten du indar grabitatorioak indar kontserbakorrak direla.

Indar-eremu kontserbakorra da partikula bat A puntutik B puntura eramateko eremuaren indarrek egindako lana soilik hasierako eta amaierako puntuen mende daudenean, eta ez egindako bidearen mende.

Newtonen grabitazio unibertsalaren legea

Newtonen grabitazio-unibertsalaren legeak dio: "Bi partikula materialek elkar erakarri egiten dute, beren masen biderkaduraren zuzenki proportzionala den eta beren arteko distantziaren

Keplerren legeak eta planeten higidura

Lehenengo legea: Orbita eliptikoak

Planetak Eguzkiaren inguruan biraka ari dira orbita eliptikoak deskribatuz, eta Eguzkia elipsearen foku batean kokatuta dago. Planetak Eguzkiraino duen distantzia minimoari perihelioa esaten diogu, eta Eguzkiraino duen distantzia maximoari afelioa.

Bigarren legea: Azaleren legea

Planeta batek Eguzkiarekin lotzen dituen lerro zuzenak azalera berdinak ekortzen ditu denbora-tarte berdinetan. Planeta Eguzkitik urruti dagoenean bere abiadura motelagoa da, eta Eguzkitik hurbilago dagoenean bere abiadura bizkorragoa da.

Hirugarren legea: Periodoen legea

Planeta bakoitzak orbita osatzeko behar duen periodoaren karratua (T²) orbitako ardatzerdi handiaren (a) kuboarekiko proportzionala...

Efektu fotoelektrikoa metal bati erasotzen dion erradiazio elektromagnetikoak eragiten duen elektroi-igorpena da.

Efektu fotoelektrikoaren propietateak

1. Igorritako elektroien kopurua eta argi erasotzailearen intentsitatea zuzenki proportzionalak dira.
2. Metal jakin baterako, existitzen da erradiazio erasotzailearen maiztasun minimo bat, zeinaren balioaren azpitik ezin den fotoelektroirik emititu. Maiztasun horri atari-maiztasuna deritzo.
3. Kolektorerantz doazen elektroien energia zinetikoa ez dago argiaren intentsitatearen mende, metala argiztatzen den maiztasunaren eta atari-maiztasunaren arteko kenduraren mende baizik. Beraz, energia zinetikoa eta (f - f₀) kendura proportzionalak dira.
4. Elektroi-igorpena ia berehala gertatzen da metala argiztatzean.

Newtonen grabitazio unibertsalaren legea:

Isaac Newton Grabitazio unibertsalaren legea proposatu zuen. Bi partikula materialek elkar Erakarri egiten duten, bere masen biderkaduraren zuzenki proportzionala eta Beren arteko distantziaren karratuaren alderantziz proportzionala den indar Batez.

·F: Indar grabitatorioa

·G: Grabitazio unibertsalaren konstantea

·M: Masak

·R: Partikulen arteko distantzia

·U: Bektore unitarioa

-Indar grabitatorioaren ezaugarriak:

·Indar Bektorearen norabide eta noranzkoa bi masak elkartzen dituen zuzenarena da. Indar grabitatorioak beti dira erakarleak.

·Distantziarako Indarrak dira.

·Beti Ageri dira binaka. Akzio eta erreakzio indarrak dira.

·Grabitazio Unibertsalaren konstantea,G. Cauendis fisikariak aurkitu.

Eremu eta

Keplerren legeak Johannes Keplerrek enuntziatu zituen planeten eguzkiaren inguruko orbitak azaltzeko. Tycho Brahe astronomo daniarrak egindako behaketak erabiliz atera zituen lege Hauek.Keplerren legeak Newtonen Grabitazioaren legearen eta mugimendu legeen ondorio bezala ikusi daitekeen Arren, alderantziz izan zen. Keplerrek behaketen eredu matematiko bat eman Zuen, gero Newtonek interpretatu zituenak kalkulua eta fisika erabiliz.

Kepler-en lehenengo legea:Planeta guztiak orbita eliptikoetan Higitzen dira, eta Eguzkia elipsearen fokuetako batean dago. Jakin behar da planetek oso eszentrikotasun txikiko Elipseak deskribatzen dituztela (Merkuriok eta Plutonek izan ezik), eta Ondorioz planeten higidura zirkularra dela esan

daiteke, nahiko hurbiltasunez...

1. Higidura Harmoniko Sinplea. Adibideak. Ekuazioa. Magnitudeen Definizioa. Abiaduraren eta Azelerazioaren Ekuazioak

HHSren ezaugarri orokorrak

• Higidura periodikoa (periodoa).
• Higidura bibrakorra edo oszilakorra (oreka-posizioa).

Higidura harmoniko sinplearen ekuazioak

x = A·sin ( ωt + φ₀)

Berariazko magnitudeak definitzea:

• Bibrazioa edo oszilazioa
• Oszilazio-zentroa
• Elongazioa
• Anplitudea
• Periodoa
• Maiztasuna
• Pultsazioa
• Desfasea (uhin harmonikoaren ezaugarri nagusiak irudi txiki batean adieraztea).

Abiaduraren eta azelerazioaren ekuazioak

Abiaduraren eta azelerazioaren ekuazioak ondorioztatzea, eta bi magnitude horien gutxieneko eta gehieneko balioak kalkulatzea.

Higidura Harmoniko Sinplea

Partikula batek higidura periodikoa duela esaten dugu, denbora-tarte...

Indar-eremu kontserbakorrak eta ez-kontserbakorrak

Energia potentzial grabitatorioa

Espektroskopia

Espektroskopioak argi‑sorta bat bere osagai monokromatikoetan banatzen dituzten gailuak dira; hots, argiaren espektroa eratzeko gai direnak.

Espektroen motak

Espektroen artean bi mota bereiz ditzakegu:

• Espektro jarraituak — adibidez, argi zuriaren espektro jarraia.
• Espektro ez‑jarraituak — atzealde beltz baten gainean koloreko marra distiratsuen segida agertzen dutenak; marra bakoitza uhin‑luzera eta maiztasun desberdinei dagokie.

Igoera‑ eta xurgapen‑espektroak

Substantzia kimiko jakin batek igorritako argia aztertuz gero, substantzien igorpen‑espektroa lortzen da. Aldiz, konposatu baten bidez igaro ondoren iristen den argia aztertuz gero, bertan argiaren osagai batzuk desagertuta daudela ikus daiteke; horrelakoetan...

Uhin-higidura dimentsio batean: ekuazioa, magnitudeen definizioa, hedapen-abiadura, zeharkako uhinak eta luzetarako uhinak bereiztea, adibideak

Uhin-higidura energia transmititzeko modu bat da, nolabaiteko perturbazio motaren baten bidez burututakoa, baina materiaren garraio garbirik gabea. Espazioan hedatzen den perturbazio horri uhina deritzo.

Uhinen hedapenarekin zerikusia duten fenomeno guztietan badaude zenbait elementu komun:

• Hasierako perturbazioa
• Energia transmisioa
• Atzerapena

Uhin motak

Hedatzeko orduan ingurune materiala behar izatearen ala behar ez izatearen araberako sailkapena

Uhin mekanikoak: izaera mekanikoa duen perturbazio baten hedapena ingurune material elastiko batean zehar gertatzen da, uhinaren energia mekanikoa transmitituz....

Korronteek Sortutako Eremu Magnetikoa

a) Korronte zuzen eta infinitua

Irudian I korronte batek a distantziara dagoen puntu batean sortutako eremu magnetikoa adierazten da.

• Eremu magnetikoaren modulua, edozein puntutan, I intentsitatearekiko zuzenki proportzionala da eta puntua eta eroalearen artean dagoen a distantziarekiko alderantzizko proportzionala.
• Eremuaren norabidea eroalearekiko perpendikularra da.
• Bere noranzkoa eskuin-eskuaren arauaz zehazten da.

b) Korronte zirkularra

R erradioko espira edo eroale zirkular baten zentroan sorturiko eremu magnetikoa, bertatik I korronte-intentsitateak zirkulatzen duenean, Biot-Savart-en legearen bidez kalkulatzen da: B = μ₀I / 2R.

• Eremu magnetikoaren modulua, edozein puntutan, I intentsitatearekiko zuzenki