Batxilergoa mailako Fisika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Bi zuzenen posizio erlatiboa. –Bat etorri:Norabide/puntu batberdin. –Paraleloak: Norabide berdinak/ puntu bat ere ez berdin. -Elkar ebakitu: Norabide desber/ puntu bat berdin, det=0.   -Elkar gurutzatu: Noabide desber / puntu bat ere ez berdin, det/=/ 0. //// -Heinak 1, zuzen bera.  -Hein (m)=1 hein(m’)= paraleloak, -Heinak 2 ebakitzaileak h(m)=2 eta h(m’)=2 elkar gurutzatu. Bi planoen posizio erlatiboa. H(m)=1,H(m’)= 1 plano bera. H(m)=1, H(m’)=2 paraleloak. H(m)=2 H(m’)=2 zuzen batean ebakitu. H(m)=2 H(m’)=3  H(m)=3 H(m’)=3 puntu batean ebakitu. Bi zuzenen/plano angelua: cosx=[dr . Ds]/[dr].[ds] Zuzen eta pano angelua. Cos(90-x)= [dr . N]/[dr].[n] Bi puntuen arteko distantzia:

Puntu eta zuzen arteko distantzia: [RP x...

Begien helburua objektuen irudi estimagtikoak eta akatsik gabekoak sortzea edo eskaintzea da. Begien forma ia esferikoa da, eta ikusmen-eremu zabala dute, 180º-koa edo fikapena oso bizkor aldatzeko gai dira hurbil eta urrun dauden gauzak ikusteko egokituz eta bereizken ahalmena handia dute.--begia argazki

Kornea: Begia inguratzen duen mintz erresintentearen esklerotika izeneko atal garfen da. Argia korneatik barneratzen da.

Kristalinoa: Lente konbergentearen forma duen gorputz biguna da

Erretina: Begiaren barnealdea estaltzen duen mintza da. Bertan proiektatzen da objektuaren irudia. Argiaren eraginpean snetikorrak diren hainbat zelula-geruzak osatzen dute.

Objektuei dagokienez ikusten dugun tamaina, erretinan eraturiko irudiaren (errela eta buruz

SARRERA

Argi uhinen Detektagailu biologikoa dugu guk begia. Uhin elektromagnetiko horiek Objektuetan islatu eta begiak izpiak jasotzean objektuen forma eta koloreak Bereiz ditzake.

Begien helburua Objektuen irudi akatsik gabeak, estigmatikoak, sortzea da. Forma esferikoa Dutenez ikusmen-eremu zabala dute, ia 180º-koa. Duten beste propietate bat Fokapenaren aldaketa erraztasuna da, oso bizkor alda dezakete fokapena eta Gertuko zein urrutiko objektuak zehaztasunez ikusi denbora laburrean.

OSAERA

Hori dena egin Ahal izateko begia osatzen duten elementuak irudian jaso dira.

Ikusmenaren propietateekin garrantzi handiena dutenak honako hauek dira:

Kornea: begi osoa Inguratzen duen esklerotika mintzaren atala da. Begiaren aurre aldean dagoen Atal gardena

Efektu fotoelektrikoa

Deskribapena: Hertzek 1887an azaldu zuen: gainazal metaliko batzuek, argiaren eraginez, elektroiak igortzen dituzte.

Efektu fotoelektrikoaren fenomenoak

Hona hemen fenomeno batzuk, horietako batzuk Fisika klasikoak azaltzen ez dituenak:

• 1. Igorritako elektroi kopurua argiaren intentsitatearekiko proportzionala da.
• 2. Elektroien igorpena erradiazioaren maiztasuna minimo bat baino handiagoa denean gertatzen da. Maiztasun minimo hori metal bakoitzaren ezaugarri propioa da (atari-maiztasuna ). Fisika klasikoaren arabera, efektu fotoelektrikoa edozein maiztasunetan gerta liteke, argiaren intentsitatea behar bezain handia bada.
• 3. Igorritako elektroien energia zinetikoa (Ez) handiagoa da zenbat eta handiagoa izan erradiazio erasotzailearen

1. Magnetismoa

Imana burdinazko objektuak bortizki erakartzeko gai den gorputza da. Bi polo bereizten dira (I eta H poloak). Mota berekoek elkar aldaratzen dute eta kontrakoek erakartzen dute. Ipar poloa Lurraren ipar geografikorantz orientatzen da. Poloak ezin dira banandu.

1.1. Magnetismoaren iturriak

Imanen propietate orokorrak:

• Burdina, kobaltoa, nikela edo metal horien aleazioak ere bihur daitezke iman artifizial. Eta, hain zuzen ere, horiexek dira normalean erabiltzen ditugunak.
• Mota bereko poloak elkar aldaratzen dute eta aurkako motakoek elkar erakartzen dute.
• Iman beraren bi poloak, desberdinak izan arren, ezin dira banandu. Iman bat erditik apurtuz gero, ez ditugu ipar polo bat eta hego polo banandurik lortzen, bi iman txikiago baizik,

Lupa: Objektuak Handitzea

Objektu txiki bat zehaztasunez ikusi nahi dugunean, begira hurbiltzen diogu. Horrela, ardatz optikoarekin eratzen den angelua handiagotu egiten da, eta, beraz, irudiaren tamaina ere handiagotu egiten da. Dena dela, objektuaren hurbilketa horrek muga bat du, hurbileko puntua zehazten duena; hau da, badago objektu bat zehaztasun osoz ikusi ahal izateko gutxieneko distantzia bat. Begi normal baten kasuan, hurbileko puntu hori batez beste 25 cm-ra dago.

Horregatik erabiltzen dugu lupa: lente konbergente bat baino ez da, normalean ganbil-itxurakoa. Lupak objektua hurbileko puntua baino distantzia txikiagora jartzeko aukera ematen digu, ikusmenaren angelua handiagotuz; horrela, objektuak tamaina handiagoa duela ematen du.

Luparen

Indar-eremu Kontserbakorrak eta Ez-kontserbakorrak

Indar-eremua kontserbakorra da partikula bat A puntutik B puntura eramateko eremuaren indarrek egindako lana hasierako eta amaierako puntuen menpekoa denean soilik, hau da, egindako bidearen menpe ez dagoenean.

Eremu kontserbakorren definiziotik bi propietate ondoriozta daitezke:

• Bide itxian eremuak egindako lana nulua da.
• Magnitude berezi batek hasierako eta amaierako puntuen artean duen aldakuntza modura adieraz daiteke eremuak egindako lana: W = -∆E_p.

Indar kontserbakorrak izena erabiltzearen arrazoia hauxe da: gorputz batean eragiten ari diren indar guztiak kontserbakorrak badira, gorputzaren energia mekanikoak konstante irauten du. Hau da:

∆Em = 0
EmA = EmB
EkA + EpA = EkB + EpB

Aldiz,...

Unibertsoaren Jatorria: Big Bang Teoria

Unibertsoaren jatorria azaltzen duen teoria nagusia Big Bang teoria da.

Teoria horren arabera, duela milaka milioi urte, espazio osoa, denbora, materia eta energia puntu bakar batean kontzentratuta zeuden. Leherketa handi horrek espazioa hedatzea eragin zuen. Unibertsoa hoztu zenean, materia konbinatu zen galaxiak, izarrak eta planetak sortuz.

Big Bang Teoriaren Frogak

Big Bang teoria baieztatzeko bi froga nagusi daude:

1. Unibertsoaren Hedapena: Galaxiak elkarrengandik urruntzen ari dira. Horrek esan nahi du iraganean elkarrekin egon zirela, eta unibertsoa hedatzen ari dela.
2. Hondoko Mikrouhin Erradiazio Kosmikoa (CMB): Antena batekin antzeman daiteke unibertsoan soinu bat zegoela duela milaka milioi urte. Soinu

Uhin Elektromagnetikoak

Maxwellek garatu zuen eremu elektromagnetikoaren teoria. Uhin elektromagnetikoak zeharkakoak dira, eta elkarren artean eta hedapen-norabidearekiko perpendikularrak diren eremu elektriko baten eta eremu magnetiko baten hedapena dira, izatez, inolako euskarri edo ingurune materialaren premiarik gabe.

• Geroago Hertz fisikariak egiaztatu zuen.

Uhin elektromagnetikoaren ezaugarriak

• Karga elektriko azeleratuek sortzen dituzte.
• Espazioaren egoera elektromagnetikoaren aldakuntza periodikoaren hedapena dira.
• Ez dute inolako euskarri materialaren premiarik.
• Eremu elektrikoa eta magnetikoa sinusoidalki aldatzen dira denboraren funtzioan. Horregatik, uhin harmonikoei dagozkien ekuazioak betetzen dituzte.
• E eta B bektoreen moduluek erlazio