Lehen hezkuntza mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Platonen Pentsamendua

Ideien Teoria: Dualismo Ontologikoa

Platonen garaian, Atenaseko egoera politiko eta filosofikoa eszeptizismoa eta erlatibismoa nagusi zen sofisten irakaspenen ondorioz. Horren guztiaren ondorioetako bat Sokratesen heriotza izan zen.

Platonek uste zuen munduan diren gauza guztiak materiagabeko eredu baten arabera sortuak direla. Gauza horiek, oro har, hilkorrak diren arren, haiei dagokien forma edo eredu materiagabea, gauzaki bakoitza sorrarazten duen ideia, betierekoa eta aldaezina da. Zerbaiten definizioa ematen dugunean, komunean dituzten ezaugarriak aditzera ematen ditugu kontzeptu jakin bat erabiliz: horretan biltzen den alderdi egonkorra da, izen bera duen gauzaki multzo berari dagokion forma edo ideia. Platonen ideiak...

Bizitzaren Zentzua: Hiru Ikuspegi Nagusi

1.1. Helburu/Noranzko Gisa

Nora noa?

• Giza ekintzek zentzua dute, guk pertsona moduan helburu bat dugunean, eta ekintza horiek helburu hori lortzeko egokiak direnean. Ez dute zentzurik helburu hori lortzera bideratuta ez dauden ekintzek.
• Zentzuari buruzko galderak hausnartzen du egiten ditugun ekintzak eta daukagun izaera helburu hori lortzera bideratuta dauden ala ez.
• Sustrai erlijiosoa du. Hainbat erlijiok defendatzen dute gertatzen den guztiak azken helburu finko bat duela: Jainkotik hurbil egotea.

Nola erabili dezaket nire bizitzan?

Gure bizitzari zentzua emateko, etorkizunerako plana ezarri behar dugu. Horrek lagunduko gaitu erabakiak hartzen eta bidean agertzen zaizkigun oztopoak gainditzen, gure bizi-...

Mundua nolakoa den jakitea eta zein gauza dauden bertan ez da giza bizitzaren eranskina. Gizakiak mundua ezagutu behar du orientatzeko, bertan kokatzeko eta bere beharretara egokitzeko. Ezin da bizi sinesmen edo munduari buruzko interpretaziorik gabe.

Ortega y Gasset filosofoak, 'Ideas y creencias' liburuan, bi pentsamendu mota bereizten ditu: ideiak eta sinesmenak. Ideia eta sinesmenen arteko ezberdintasuna ez da zorrotza, Ortegaren helburua biak gizakien bizitzan nola portatzen diren eraren berri ematea baita.

Ideiak

Bururatzen zaizkigun errealitateari buruzko pentsamenduak dira, aztertu eta zalantzan jar ditzakegunak. Hemen pentsamendu arruntak eta zientziaren proposiziorik zailenak sartzen dira. Ortegaren ustez, garrantzi handiagoa daukate...

 ONGIAREN KONTZEPTUA ETA DIALEKTIKA: ezagutza maila batetik bestera igotzea beharrezkoa da jakinduria eskuratzeko.Eta behetik goranzko igarobide honen bultzagarria heziera da dialektika, baina zentsu hertsian azken mailari bakarrik dagokio.Filosofoak dira asken urratsa eman behar dutenak,eta ondorioz dialektikoak izango dira:zientziak ezagutu ondoren , ongia ezagutzea lortuko dute.Eta ikazkizunak amaitu ondoren,hiriaren agintea beren gain hartzeko gai izango dira.Platonek alegoria bat dela bitarte sartzen gaitu hezieraren gaineko bere ikuspuntuan.Haitzuloaren mitoaz ari gara.Ongia ikuustatzera heltzeko gizakiok izango dugun prestaketan ideiak eta kontzeptuak ikertzen dituzten zientzia moduak baliagarriak izango dira.

1.KANT ETA ILUSTRAZIOA: SAPERE AUDE.

Kantek bere “Zer da Ilustrazioa? Galderaren erantzuna” artikuluan azaltzen du “Sapere Aude!” esamoldearen esanahia: Ausart zaitez zure kabuz pentsatzera.

Autonomiak, hots, erabaki pertsonalak Hartzeko gaitasunak, bereizten ditu gizakiak. Era autonomoan jokatzean, gizakia Adin nagusitasuna lortuko du: bere kabuz pentsatuko du, bere buruaren jabe Izango da. Horrela heteronimia edo adingabetasuna baztertuko dute, hau da, Besteen iritzien menpe bizitzea.

Kantek uste du Ilustrazioa gizadiaren Adingabetasuna atzean uzteko garaia dela.

Bere esanetan, gizakia du bere Adingabetasunaren errua, eta ilustratzeko adimena nahikoa da. Baina honek Zenbait oztopo gainditu behar ditu:

-Alferkeria: Askoz errazagoa da engainatzen

Uharteetan aldatu:Uharteetan nanismoa eta gigantismoa deritzen bi fenomeno azaldu izan dira. Alde batetik gigantismoa dago. Fenomeno hau animalia isolatuak gero eta gehiago handitzean datza. Honen adibide komodoko dragoia da, zein uharte batzuetara heldu ondoren, handituz joan da.Bestalde, nanismoa dago, gigantismoaren giztiz kontrakoa dena. Fenomeno honetan, kontinenteetan handiak ziren animaliak harteetan txikiagotzen dira, baliabideen faltagatik, batik bat. Honen adibide da, Homo florensiensis izeneko giza arbaso nanoa. Hala ere, oraindik ez dago argi nanismoa jasan zuen giza arbaso baten aztarnak diren edo malformazioren bat zuten gizaki moderno batzuenak. Harremana; honen arabera izaki bizidunak uharteetara heltzerakoan aldatu daitezkeelako

Fedea eta arrazoiaren arteko erlazioa (Tomas Aquinokoa)

Tomas Aquinokoak, filosofía eta Teologiaren arteko erlazioa aztertu zuen. Teologiaren kasuan abiapuntua Errebelazioa da, hau da, jainkoak berak gizakiari jakinarazi dion ezagutza; Filosofiaren kasuan, abiapuntua munduari buruzko behaketa eta behaketa horren Gaineko azterketa razionala da. Honako bereizketa hau egin zuen: Teologia Naturala eta teología dogmatikoa. Bereizketa horretan, filosofía eta Teologiaren artean erlazioa dagoela ezarri zuen. Bere hausnarketak honako Urrats hauek egin zituen:

-Arrazoia Eta fedea independienteak eta autonomoak dira / Fedea eta arrazoia elkarren Artean osagarriak dira / filosofiak fedearen artikulu batzuk ulertzen laguntzen Dizkigu / Azken egia teologikoa...

Sofistak: Erretorika eta Erlatibismoa

Hiritarrek asanbladetan parte hartzeko eskubideak ondo hitz egiteko premia sortu zuen. Horrek arrakasta izateko gaitasunak (arrazoitzen jakitea, iritziak defendatzea, tribunalen aurrean argudio onak erabiltzea) eskatzen zituen.

Horretarako sortu ziren sofistak, pertsona kultu eta jakintsuak, honako hauek irakasten zituztenak (diruaren truke):

• Erretorika, oratoria eta pertuasioa.
• Garrantzitsuagoa zen publikoa konbentzitzea egia bera baino.

Pentsamenduaren ezaugarriak

• Arazoak kuestionatu, dudak sortu, dena kolokan jarri.
• Legearen, moralaren eta jainkoaren aurrean eszeptikoak ziren.
• Erlatibismo epistemologikoa: Ezin da ezer ziurtatu; egia erlatiboa da, eta edozein iritzi defendagarria da. Hau etikan eta politikan

Tomas Akinokoa: Jainkoaren Existentziaren Bost Ibilbideak

Erdi Aroan Jainkoaren existentzia frogatzen saiatu ziren kristau-pentsalari ugari, horien artean Tomas Akinokoa. Akinokoak Aristotelesengandik hartzen ditu bere izakiari buruzko teoria garrantzitsuenak, kristautasunaren ikuspuntua emanez: errealitatean ematen den mugimendu ororen funtsa Jainkoa da. Tomas Akinokoaren Jainkoaren existentziari buruzko azalpenak filosofia klasikoaren eredutzat hartu dira, azalpen osoenak eta sistematizatuenak baitira. Summa Theologiæ liburuan azaltzen ditu Jainkoaren existentzia frogatzeko eskema jakin bat jarraitzen duten bost ibilbide. Eskema honako hau da:

• Abiapuntua: esperientzia datu bat, errealitatean, gauzetan hauteman dezakegun zerbait (mugimendua,