Beste ikastaroak mailako Filosofia eta etika ikasgaiko apunteak, laburpenak, lanak, azterketak eta ariketak

Zer da Alienazioa?

Alienazioa gizartean betidanik egon da, errealitatea kontraesankorra delako. XIX. mendean, alienazioa handiagoa izan zen, eta subjektuak ez zuen benetako arrazionaltasunik edo askatasunik. Hala ere, posible zen alienazioarekin amaitzea eta subjektuak arrazional eta libre bihurtzea, etikari eta politikari dagokionez.

Ekonomia-alienazioa

Ekonomia-alienazioa historian

Zergatik da ekonomia-alienazioa alienazio guztien sorburua?

Ekonomia-alienazioa da alienazio guztien sorburua, gizakiaren bizitza eta harremanak lanaren eta bizitza materialaren gainean eraikitzen direlako. Gizakia bera lanaren emaitza da, eta lanak baldintzatzen ditu bere oinarrizko beharrak eta pentsatzeko gaitasuna. Pentsamendua eta ezagutza bizitza materiala bermatuta...

Ilustrazioa

Politika

• Absolutismo monarkikoa Frantzian, parlamentarismoa sortu berria zen Erresuma Batuan eta despotismo ilustratua Errusian, Prusian, Austrian eta Espainian.
• 1776an Thomas Jeffersonek Estatu Batuen independentzia aldarrikatu zuen eta 1787an bere lehen Konstituzioa idatzi zen.

Gizartea

• Burgesiaren gorakada eta Antzinako Erregimenaren krisia.
• Leherketa demografikoa, batez ere 1750etik aurrera.
• Gehienbat, nekazaritzan oinarrituta; nekazaritza iraultza hasi zen.

Ekonomia

• Ekonomia zientzia azkar sortu zen, bi teoria kontrajarrirekin:
  • Fisiokrazia Frantzian: lurra edukitzea eta lantzea aberastasun-iturririk handiena dela defendatzen du.
  • Liberalismo ekonomikoa Ingalaterran: Adam Smithek lana eta merkataritza aldarrikatu zituen aberastasun iturri

Laburpena

Gorputzik, mundurik, ezer gabe imajinatzen hasi nintzen. Baina hori irudika nezakeen arren, ezin nuen imajinatu existitzen ez nintzenik. Hau zalantzan jartzeak, pentsatzeak, zerbait nintzela esan nahi zuen. Zalantzak frogatzen dit banaizela, nire existentzia. Pentsatzeari utziko banu, ez nuke nire existentziaren inolako frogarik izango.

Descartesen Metodoa eta Egiaren Bilaketa

Egiaren bilaketa filosofiaren zutabe nagusietako bat izan da, gizakiari segurtasuna eta ulermena emanez. Mendeetan zehar, filosofoek hainbat metodo eta ikuspegi garatu dituzte ideal horretara hurbiltzeko. Egia zientzian, legeak eta teoriak sortzea ahalbidetzen du; etikan, justizia gidatzen du; eta eguneroko bizitzan, errealitatea ulertzen eta harremanak sortzen...

Aro Modernoaren Amaierarantz

Jauzirako baldintzak (XV. mendetik aurrera)

XV. mendetik aurrera, hainbat aldaketa gertatu ziren:

• Politikan: parlamentarismoa eta absolutismo monarkikoa garatu ziren.
• Ekonomian: merkataritza eta finantzak mundu osora hedatu ziren.
• Gizartean: sektore berriak sortu ziren, hala nola artisauak, merkatariak eta medikuak.
• Pentsamenduan: mugimendu intelektualek gizarte berriak sortzeko aukera ekarri zuten.

Zientziaren aurrerakuntzak (XVII. mendea)

XVII. mendean zientziak aurrera egin zuen. Isaac Newton, Galileo Galilei eta Johannes Keplerren aurkikuntzek bidea ireki zieten XVIII. mendeko aurrerapenei.

Ilustrazioa: Optimismoaren Kultura (XVIII. mendea)

Ezaugarriak

XVIII. mendean Ilustrazioa sortu zen, arrazoiaren, esperientziaren...

Arrazionalismoa eta Enpirismoa: Oinarriak

XVII. mendeko bi korronte nagusi izan ziren: arrazionalismoa eta enpirismoa. Arrazionalismoa Descartesen eskutik garatu zen, eta enpirismoa, berriz, Lockeren eskutik. Bi korronteek epistemologia erdigunean jarri zuten eta errealismo sinplea gainditu zuten, baina ikuspegi ezberdinak dituzte.

Arrazionalismoaren ezaugarriak:

• Arrazoimenean konfiantza: Egia eta ezagutza fidagarria arrazoimenaren bidez soilik lor daitezkeelako; zentzumenak ez dira fidagarriak.
• Jatorrizko ideien existentzia: Ideia horiek a priori existitzen direlako eta ezagutza dedukzio bidez garatzen delako.
• Metodo matematikoa: Matematikaren metodo axiomatiko-deduktiboa arrazionalismoaren oinarria baita.
• Gizakiaren ikuspegi dualista: Gorputza

Errenazimendua (XIV-XVI) eta Zientzia Iraultza (XVI-XVIII)

Berpizkundea garai erabakigarritzat jotzen da gizartearen historian, pentsamoldean eta kulturan aldaketa ekarri baitzuen. Errenazimenduaren hasieraren une historikoa Konstantinopla, Erromatar Inperioaren hiriburua, turkiarren menpe erori zenean hasi zen (1453). Errenazimenduan, antzinako kultura greko-erromatarrarekiko eta ideia humanistekiko interesa berpiztu zen, eta horrek pentsamendu- eta ezagutza-modu berrietara irekitzea ekarri zuen. Gainera, Errenazimendua arte eta arkitekturan ere sormen handiko garaia izan zen.

Errenazimenduaren beste eragileak: Bolboraren eta gerrarako beste asmakuntzek monarkia absolutuen etorrera erraztu zuten. Erregeak nobleziaren aurka burgesia boteretsuarekin...

Platonen Politika eta Gizarte Ikuskera

Gizakia animalia sozial eta politiko gisa ulertzen du Platonek. Bere ustez, estatuaren eginkizuna gizakiek beren beharrak asetzeko eta bizitza guztiz zoriontsua lortzeko baliabideak erraztea da. Platonek, zoriona indibidualtasunetik urrun dagoela uste zuen. Bestalde, ondorioztatu zuen ez zegoela modu justuan gobernatzeko modu bakar bat, baizik eta hainbat zeudela, bi printzipio jarraitzen badira:

1. Isonomia printzipioa betetzea, hau da, legeen aurreko berdintasuna izatea.
2. Helburua guztion ongia lortzea izatea.

Bi printzipio horiekin batera, gobernatzen duten pertsonen kopurua kontuan hartuta, hiru antolaketa politiko mota bereizi zituen:

• Gobernu isonomikoak: monarkia, aristokrazia eta demokrazia.
• Gobernu ez-isonomikoak:

Sofistak

Sofistak K.a. V. mendean, demokrazia sistema politikoa nagusia zen Atenasen, eta batzar politikoetan hitz egiteko eskubidea zeukaten hiritarrek. Euren eginbeharra zen eztabaidatzea, entzutea eta erabakiak hartzea. Testuinguru horretan hitzaren erabilera egokiak garrantzi handia hartu zuen: komunitatean bizitzeko, interesak babesteko, argudio sendoak eraikitzen jakin behar zen. Baldintza horietan sortu eta hartu zuten indarra sofistek.

Sofisten iritziz, Natura gizakiaren borondatetik kanpokoa da. Gizakia ikertu behar da errealitatea ikertu ordez: gizakia eta giza kontuak dira garrantzitsuenak.

Bestetik, Parmenides eta Demokritok ez zituzten zentzumenak erabili errealitatea zer den azaltzeko: zentzumenek ez digute benetako ezagutza ematen....

AZALPEN AURREARRAZIONALA: MITOA

Mitoak naturaz gaindiko izakiek (jainko-jainkosak, heroiak...) antzina egindako ekintza gogoangarrietan oinarritzen diren kontakizun sakratuak dira, gaur egungo mundua azaltzen dutenak.
Mendebaldeko kulturak oso gogoan izan ditu antzinako Greziako mitoak, eta, agian, horregatik dira ezagunenak. Baina, Greziako mitoez gain, beste kultura askotan ere antzeko kondairak izan dira. Mitoak munduko herri guztietan ageri dira; izan ere, mitoek geure buruari egiten dizkiogun galderen erantzunak ematen dituzte. Hainbat gairi buruzko azalpenak ematen dituzte mitoek; esate baterako, munduaren jatorria, bizitzaren zentzua, gizakiak nola agertu ziren Lurrean, landareen eta animalien itxura, naturaren zikloak eta heriotzaren...